Cờ cười: Trùng hợp

[img]xq91-0.jpg;right;Nữ kỳ thủ Bích Đào đang “tiếp chiêu” với khách tại quán Cầu Vồng, đường Lê Đức Thọ, quận Gò Vấp. Ảnh: C.LAN[/img]Chỉ với 64 ô vuông và 32 quân được bài binh bố trận cũng đủ để người chơi cờ tướng dù là bậc danh cờ hay anh tài xế xe ôm, những ông cụ về hưu… phải huy động tất cả “chất xám” vào cuộc mang theo vào đó cả những hỷ, nộ, ái, ố… Nhưng có lẽ thú vị nhất với dân chơi cờ TP hiện nay lại là được ngồi trong những căn phòng cà phê máy lạnh sang trọng, hòa với tiếng nhạc du dương, trầm bổng và sẽ có những nữ kỳ thủ xinh như mộng tiếp bạn vài ván cờ tài tình, kỳ ảo. Nghề… tiếp cờ, một công việc khá mới mẻ với nhiều cô gái trẻ ở đất Sài Gòn.

Những hảo thủ vô danh

Thú thật, tôi đánh cờ tướng thuộc hạng xoàng, mười lần như mười, đấu với bạn bè chỉ mới vài ba nước là xem như bị… chiếu tướng. Vậy mà chẳng hiểu sao lại đâm ra nghiện cờ từ ngày đấu thử vài ba ván với Nguyễn Thị Bích Thủy, cô kỳ thủ ở quán cà phê Bằng Lăng Tím tại một con hẻm nhỏ trên đường Lê Đại Hành, quận 11. Những chiêu thức mà Thủy đưa ra biến hóa thật khó lường, “nội công thâm hậu” chứng tỏ rằng cô gái trẻ này đã có bề dày kinh nghiệm “trận mạc”.

Lên một nước xe, Thủy triết lý thân phận con người đôi khi giống như những con “tốt” vô danh kia. Nếu muốn vươn lên thì phải biết khẳng định mình bằng cách “đứng chân” hợp lý. Quê ở Tuy Hòa, Phú Yên, năm nay cô vừa tròn 22 tuổi, Thủy biết chơi cờ từ năm 10 tuổi do cha “truyền” lại. Ba cô sống bằng nghề bán vé số dạo, cũng là một kỳ thủ có tiếng trong giới tượng kỳ vỉa hè đất Tuy Hòa. Học hết cấp 3, Thủy một thân một mình vào Sài Gòn lập nghiệp, ban đầu đi phụ làm bánh cho một cơ sở bánh ngọt bên quận Tân Phú, một năm trở lại đây chuyển sang làm công việc… tiếp cờ. Thủy đánh cờ và lo trà, nước, tiếp chuyện với khách. Đổi lại, trước khi chia tay, cô thường được không ít “kỳ khách” bồi dưỡng chút ít tiền gọi là…

Thú đánh cờ tướng của dân ghiền cờ đúng nghĩa thì bất kể thời gian nào. Có bữa từ sáng đến khuya, cô chỉ tiếp có 2 khách và đấu dăm ba ván mà đã hết thời gian. Nhưng thật ra, cũng có không ít khách dạng như tôi, đấu cờ dở nhưng chủ yếu đến để nhâm nhi cà phê, đấu vài ván, luận cờ và… ngắm cô kỳ thủ xinh đẹp cho đỡ buồn…

Ngoài Bích Thủy, ông Trần Văn Hùng, chủ quán cà phê tượng kỳ Bằng Lăng Tím còn giới thiệu, quán ông có 4 nữ kỳ thủ khác, đủ cả trường phái chính, tà sẵn sàng “lâm trận” với khách. Họ đều là những “cao thủ” có khả năng xoay chuyển thế cờ, chuyển bại thành thắng trong mọi tình huống…

“Công nghệ”… tượng kỳ

Không biết nghề tiếp… cờ xuất hiện lúc nào, nhưng ông Trà Đức Đạt, chủ quán cà phê tượng kỳ Hoàng Hạc ở đường Hậu Giang, quận 6, quả quyết rằng thời gian gần đây, cờ tướng đã được đưa vào “kinh doanh” hẳn hoi. Có quán như quán MiMi, đường Hùng Vương; quán Tuyệt Kỷ, đường Tô Ký… có hẳn từng phòng lạnh riêng biệt cho khách vào đây đấu trí, so “thần kinh thép” với các nữ kỳ thủ. Vào đây, khách và nhân viên mặc sức mà bàn luận, bình phẩm về những thế cờ tinh hoa, kỳ bí mà không sợ ai quấy rầy. Tất nhiên, hóa đơn tiền nước cũng kèm luôn khoản tiền… thời gian chơi cờ. Thật ra, với giá 30.000 – 50.000 đồng trong vòng 2 – 3 tiếng đồng hồ, gồm cả tiền nước và “cờ phí” lại được đấu cờ với người đẹp, kể ra cũng không mắc”.

Cái khó của nghề… tiếp cờ so với công việc của tiếp viên bình thường là phải ít nhiều có… trí tuệ, biết chơi cờ và cũng phải từ hạng bậc trung trở lên thì mới tạo được thú vị cho khách. Nhưng với trò chơi cân não, luyện trí này thì không phải ai cũng có thể học và chơi khá được. Giới chơi cờ thường truyền tụng với nhau rằng chơi cờ tướng phải có “tâm cơ”, có người mới học đã chơi nổi trội, còn dù học mấy nhưng không có “duyên” vẫn chỉ là hạng xoàng. Do vậy, tiêu chuẩn hàng đầu để các quán chọn nữ “kỳ thủ” phải là đánh cờ khá và tất nhiên có ngoại hình xinh xắn. Trên thực tế, những nữ kỳ thủ như Bích Thủy có thể bàn luận khá sâu về những “bí quyết”, những thế cờ truyền kỳ lâu năm như Thái Sơn bí cục, Dẫn xà xuất động… hay như Trần Thanh Lan, nữ kỳ thủ quán Cầu Vồng đường Lê Đức Thọ, với nước đi lúc cờ tàn có thể biến tốt thành… tướng không nhiều. Đáp ứng nhu cầu cung cấp các nữ kỳ thủ cho “công nghệ” cờ tướng, hiện nay đã xuất hiện một số lò chuyên dạy cờ tướng cấp tốc như lò của kỳ thủ Tám Bỉ ở quận 4, Hai Nhơn ở quận 10, Văn Hùng Linh ở chợ Xóm Mới, quận Gò Vấp… Những nơi này nhận “đào tạo” kỳ thủ trong vòng 3 – 5 ngày, gồm những thế cờ căn bản và một vài bí quyết “gia truyền” cho các cô gái muốn theo nghề… tiếp cờ với giá 150.000 – 200.000 đồng/khóa.

Nghề “ăn nên, làm ra”

Nghề… tiếp cờ xem ra dạo này đang “ăn nên, làm ra” do phong trào người đi chơi cờ giải trí ở các quán cà phê cờ tướng ngày càng nhiều. Một nữ kỳ thủ vừa mới đi đánh cờ thuê được 6 tháng ở một quán cà phê bên chợ An Đông, quận 5 khoe với tôi rằng, bình quân thu nhập cả lương và tiền bồi dưỡng hằng tháng của cô lên đến 3 – 4 triệu đồng. Không như các “cơ nữ” bida ở nhiều quán với lắm biến tướng tệ nạn xã hội, phần lớn những điểm tượng kỳ… máy lạnh với những nữ kỳ thủ đánh cờ… thuê ở TPHCM chỉ đơn thuần là một sinh hoạt văn hóa giải trí mang lại niềm vui lành mạnh cho nhiều người. Hồng Ánh, nữ kỳ thủ ở quán Hoàng Hạc, nhận xét đa số những “tín đồ” của bộ môn thể thao này đều là người đàng hoàng, khá nghiêm túc và say mê khi “giao đấu” nên ít khi nào xảy ra chuyện “lấn cấn” này, nọ ngoài bàn cờ. Dù đấu theo phái “chánh” hay “tà” thì họ vẫn tập trung vào việc đấu trí, tìm ra những thế cờ hoàn chỉnh…

Gần đây, một vài quán cũng đã xuất hiện việc đặt tiền giải cờ thế như một dạng cờ bạc trá hình giữa khách và các nữ kỳ thủ mà người thua bao giờ cũng là… khách. Chẳng biết do các nữ kỳ thủ thủ cao cờ hay có nhiều “chiêu thức” biến hóa, triệt hạ đối phương khiến các ông khách si tình… tình nguyện thua cuộc và “ngồi đồng” từ sáng đến tối để rồi “cháy túi” khi cờ tàn. Bích Thủy kể rằng cũng có một vài lần, có những nữ kỳ thủ giả danh xin vào làm để mà có cơ hội đấu… “cờ người” với khách nhưng bị chủ phát hiện nên cho nghỉ việc. “ Đây là một bộ môn thể thao giải trí trình độ và lành mạnh, đâu thể để những tệ nạn len lỏi vào được, đúng không anh?”, cô kết luận.

[img]xq131-0.jpg;right;[/img]Nghiệp cờ của Sáng không nổi lên chói lọi ngay như Trần Quới, cũng không xâu chuỗi một loạt thắng lợi vang dội như Mai Thanh Minh, cũng không nổi lên như những tay đánh độ phi phàm Nguyễn Văn Xuân hay Trần Văn Ninh mà cứ từ từ, vững chắc từng bước một, như phù sa bồi đắp qua năm tháng, tích tiểu thành đại, để đến hôm nay, chính là Trịnh A Sáng chứ không phải ai khác, đã vươn lên đoạt bốn lần ngôi vô địch quốc gia, trong đó có ba lần tiên tiếp (2000, 2001, 2002) và cũng chính A Sáng là kỳ thủ Việt Nam được phong đẳng cấp cao nhất của cờ Tướng: là đặc cấp quốc tế đại sư của châu Á và Quốc tế kỳ sư của Thế giới. Trong buổi lễ trao đẳng cấp quốc tế vừa rồi có bẩy chiếc hộp mầu xanh và duy nhất một chiếc hộp mầu đỏ, hộp ấy được trao cho Trịnh A Sáng, ghi nhận anh là kỳ thủ hàng đầu của cờ Tướng Việt Nam.

Ngoài các giải hạng nhất trong nước, Trịnh A Sáng đã liên tục có mặt tại các giải quốc tế:
*Năm 1996 tham gia giải Đông Nam Á (ĐNA) và giải châu Á (xếp thứ 4)
*Năm 1997 giải Vô địch thế giới (VĐTG) (xếp thứ 10)
*Năm 1998 giải ĐNA xếp thứ 3 và giải đồng đội châu Á đoạt Huy chương Bạc
*Năm 1999 giải VĐTG xếp thứ 6
*Năm 2000 giải ĐNA xếp thứ 2, giải đồng đội châu Á đoạt HCB
*Năm 2001 HCĐ giải danh thủ châu Á tại Vũng Tàu và giải VĐTG tại Ma cao xếp thứ 4
*Năm 2002 giải châu Á cùng đồng đội giành vị trí thứ 2
*Năm 2005 giải VĐTG tại Paris, xếp thứ 7

Tham dự bao nhiêu giải, đoạt bao nhiêu cúp như thế nhưng cho tới nay Trịnh A Sáng vẫn chưa “giầu” được hơn Mai Thanh Minh vì anh đã không được tham dự giải cờ Tướng danh giá và giầu có “Phật Thừa Bôi” để có cơ may. Đến khi anh có đầy đủ tiêu chuẩn để tới giải này thì đột nhiên giải “lặn mất tăm” mãi tới nay không thấy tiếp tục. Khi được hỏi anh có thấy tiếc vì không còn Phật Thừa Bôi để tham gia, A Sáng trả lời rằng anh chẳng có gì để mà tiếc và anh bỏ qua chuyện ấy một cách dễ dàng. Đổi lại, anh là người rất hạnh phúc trong cuộc sống riêng tư, vợ anh có công việc làm ổn định lại rất biết chiều chồng. Còn các con anh thì khỏi phải nói, dù anh đi thi đấu tới phương trời nào, bao giờ qua điện thoại anh cũng được nghe tiếng nũng nịu, nhắn nhe, những yêu cầu rất con nít và hồn nhiên của chúng nó đối với bố. Anh tâm sự: “Dù không giàu có mà trong nhà có được tiếng cười của vợ chồng con cái thì cũng sung sướng quá rồi!”. Trong trận cờ anh quyết liệt bao nhiêu thì ngoài đời anh lại bình dị bấy nhiêu.

Cái mà anh thấy thích thú, tâm đắc nhất trong nghiệp cờ là đi tới đâu cũng có bạn. A Sáng tính vốn điềm đạm, ôn hòa, biết mình, biết người. Sau mỗi lần anh đoạt ngôi vô địch, các phóng viên, nhà báo lại xúm quanh phỏng vấn. Sau khi kể tóm tắt diễn biến trận đấu, bao giờ anh cũng có câu: “Tôi đã cố gắng hết sức nhưng thật ra cũng còn nhờ may mắn!” Đấy không phải là câu khách sáo vì chỉ những người lão luyện trong làng cờ mới nhận ra một chân lý rất đơn giản là may mắn chiếm không dưới 30 phần trăm. May mắn có thể do đối phương mệt mỏi, có thể do đúng vào thời điểm hưng phấn của mình, do bắt thăm (như giải VĐTG năm 2001 không hiểu sao A Sáng bắt thăm tránh mặt được khá nhiều đại cao thủ!)… và nhiều lý do khác. Như năm 1999, không hẳn do sức cờ kém, nhưng anh đã để chức vô địch rơi vào tay Đào Cao Khoa trong trận chung kết.

Năm nay Trịnh A Sáng tròn 43 (anh sinh năm 1962), anh kém tuổi Mong Nhi, Mai Thanh Minh, Trương A Minh nhưng hơn nhiều kỳ thủ khác. Tuy vậy xem ra phong thái của anh còn vững mạnh lắm. Anh biết giữ gìn sức khỏe, không tiêu phí năng lượng thần kinh vào những ván bài quá khuya hay những trận đánh độ mệt mỏi. Sáng nào A Sáng cũng dậy sớm, tập thể dục rồi tắm bất kể mùa nóng hay mùa đông để giữ cho đầu óc tỉnh táo, thân thể thoải mái, dồi dào năng lượng bước vào những trận tỷ thí căng thẳng, cam go. Khi thi đấu ý thức trách nhiệm của anh rất cao, chơi hết mình, đường hoàng và sòng phẳng. Anh là người cân bằng trong cuộc sống, nhã nhặn với các đối thủ, thắng cũng khiêm nhường, thua vẫn bình thản, tươi tỉnh. Anh nghiên cứu sách cờ, tiếp cận khá nhanh với các bài bản cờ Tướng hiện đại.

Tất cả cái đó cộng với sự chịu khó luyện tập, có xát thực tiễn đã giúp anh từng bước từng bước một chinh phục đỉnh cao và chúng ta hoàn toàn tin rằng trong tương lai anh vẫn là một đại kỳ sư luôn có độ bình ổn cao, xứng đáng là một trong những con chim đầu đàn của làng cờ Tướng Việt Nam, tiếp tục mang về cho thể thao trí tuệ nước nhà những chiến công mới.

Các bạn có thể xem lại phần nguyên lý chơi cờ trong các cuốn sách đã xuất bản như [i]Cẩm nang cờ Tướng[/i] (Trần Tấn Mỹ, Lê Thiên Vị, Phạm Tấn Hòa, Quách Anh Tú), [i]Cờ Tướng – Những vấn đề cơ bản[/i] (Lê Uy Vệ, Nguyễn Tấn Thọ) hoặc trong các bài đã đăng.

Để minh họa cho điều trên chúng tôi chọn ngẫu nhiên một ván thi đấu tại Giải vô địch cờ Tướng đồng đội toàn quốc 1998 tại Bà Rịa – Vũng Tàu. Ván cờ của Trịnh A Sáng (đi trước thắng) Trần Quang Nhật như sau:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Trịnh A Sáng (thắng) Trần Quang Nhật
RED Trịnh A Sáng;;;
BLACK Trần Quang Nhật;;;
RESULT 1-0
START{
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 X9-8
3. X1-2 B7.1 4. X2.6 M2.3
5. B7.1 S4.5 6. M8.7 M7.6
7. P8.2 B7.1 8. X2-4 B7.1
9. M3/5 M6/4 10. X4/2 P8.7?
DIAG{ #10 BLACK POPUP }
/*Sau 10 nước khai cục, Trần Quang Nhật thể hiện rõ là “không thuộc bài”. Nước thứ 5 cần đi [b]5… T3.5[/b], nước thứ 10 nhất thiết phải đi [b]10… P2.1[/b]

Ở nước thứ 5 nếu không lên Tượng thì khi [b]B7.1[/b] dù chơi cách nào bên Đen cũng kém phân. Nước thứ [b]10… P2.1[/b] được các tác giả Trình Minh Tùng, Đỗ Cảnh Minh, Cát Duy Bồ trong [i]Pháo loại bố cục đại toàn[/i] dành hẳn một lời bình: Đen lên Pháo bên phải phòng Trắng [b]P8.2[/b] bắt Mã là nước đi chính xác.*/
11. P8.2 M4/3 12. M7.6 Ms.5?
}END
[/game]

Lên Mã đầu làm tắc toàn bộ cánh phải, vi phạm nguyên tắc khai cục, dẫn đến thua cờ.

Vậy nên tính toán lựa chọn nước nào?

Cần khai triển thoáng các quân, liên tục tranh tiên. Có thể xét các phương án sau: [b]12… B3.1; 12… X8.2; 12… X8.8, 12… T3.5[/b].

Xét một cách sơ bộ thì [b]12… T3.5[/b] tuy mở thoáng cho Xe góc phải nhưng không hiệu quả vì Trắng còn nước [b]P5-6[/b] đuổi Xe, mặt khác [b]T3.5[/b] còn làm tắc hẳn Mã ở lộ 3. Nước [b]12… X8.8[/b] đợi [b]13. X9.1[/b] thì có thể tiến Tốt xuống, nhưng nếu [b]13. X9.2[/b] thì không tác dụng. Bây giờ chúng ta xét hai phương án đầu:

Nếu 12… B3.1 thì Trắng có hai cách đi:
*13. B7.1 Mt.4 14. B7-6 M3.2 đối công quyết liệt
*13. M6.7 X8.4 14. P8-5 Mt.5 15. P5.4 T3.5 16. X9-8 X8/1 17. X8.7 X8-5 đối công.

Nếu 12… X8.2 thì có thể:
13. M6.5 Mt.5 14. P8-5 T3.5
15. X9-8 X8-6 16. X4.3 P2-6
17. X8.8 P8/8
cờ chưa đến nỗi hỏng.

Trong thi đấu nhỡ gặp phải bài bản chưa thuộc thì phải tuân theo các nguyên tắc. Đã không thuộc bài lại không theo nguyên tắc thì dễ thua cờ. Cần rút kinh nghiệm cho các trận đấu sau này.

[b]Lưu ý của Bạn cờ:[/b]
*Cuốn sách đề cập trong bài [i]Cẩm nang cờ Tướng[/i] (Trần Tấn Mỹ, Lê Thiên Vị, Phạm Tấn Hòa, Quách Anh Tú) đã được chúng tôi phát hành (với sự cho phép của các tác giả) kèm với phần mềm CCW. Bạn có thể lấy trong phần download.
*Một số ván cờ thế trong cuốn [i]Cờ Tướng – Những vấn đề cơ bản[/i] (Lê Uy Vệ, Nguyễn Tấn Thọ) đã được đưa vào Cơ sở dữ liệu cờ thế (puzzle). Bạn có thể xem online hoặc download.