Giai thoại làng cờ: Loạn sắc do… trang phục

[img]xq491-0.jpg;right;Ngày 10/3 tới, cuộc thi mang tên “Giải cờ tướng máy quốc gia” sẽ được phát động trên toàn quốc.[/img]Mục đích cuộc thi nhằm tạo một sân chơi trẻ trong lĩnh vực công nghệ thông tin (CNTT), cổ vũ phong trào nghiên cứu, kết hợp công nghệ, thuật toán với một ứng dụng phổ biến và hữu ích ở Việt Nam là trò chơi cờ Tướng. Đây là một cuộc thi nhằm nâng cao khả năng tư duy chiến thuật, sáng tạo của sinh viên Trường Đại học Công nghệ nói riêng, và sinh viên các trường đại học nói chung.

Đối tượng tham gia là tất cả mọi người (không kể độ tuổi, bằng cấp, quốc tịch, nơi ở, giới tính), có thể kết hợp thành nhóm, không hạn chế về số lượng. Người (nhóm) tham gia sẽ viết một chương trình chơi cờ Tướng chạy trên một máy tính (gọi ngắn gọn là hệ thống chơi cờ Tướng). Hệ thống chơi cờ Tướng của người tham gia sẽ đấu cờ Tướng với các hệ thống khác để xếp thứ tự và tranh các giải. Và mỗi nhóm tác giả chỉ được phép tối đa có một chương trình thi đấu.

Người tham gia có thể dùng phần cứng bất kỳ (máy PC để bàn, máy PC xách tay, máy tính lớn, máy đa nhân, máy MAC, máy có lắp thêm mạch đặc biệt, máy chuyên dụng…). Khi thi đấu, người tham gia cần mang theo máy tính đến dự giải. Trong trường hợp máy tính dự giải là loại máy tính lớn không thể mang theo thì người chơi sẽ được phép điều hành máy tính từ xa để tham gia giải.

Khi thi đấu, mỗi hệ thống chơi cờ sẽ có một người điều khiển (operator). Người điều khiển không nhất thiết phải là chính tác giả mà có thể là người uỷ quyền. Hai chương trình thi đấu với nhau sẽ thông qua hai người điều khiển và một bàn cờ thật sự ở giữa.

Việc xác định thắng/thua và áp dụng các điều luật cờ dựa vào tình trạng thực tế trên bàn cờ (chứ không phải trên máy tính của người điều khiển). Luật chơi cờ là bộ luật Cờ Tướng do Liên đoàn cờ Việt Nam ban hành.

Giải sẽ được tiến hành tại trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội. Sau lễ phát động vào tối ngày 10/3 sắp tới, người tham dự sẽ tiếp tục có các buổi tập huấn công nghệ, các buổi đấu thử theo quý và vòng sơ loại, rồi mới đến vòng chung kết. Tổng thời gian giải dự kiến của giải Cờ tướng máy quốc gia vào khoảng 7 tháng (từ tháng 3 – tháng 9/2006).

Ngày nay, người ta có thể gặp các trận đấu cờ ở khắp nơi, song thường là ở các hàng nước. Nhất là khi chủ quán lại là người thích chơi cờ tướng: có hàng nước chỉ có một bộ quân cờ, khi có người chơi thì người khác phải đợi. Mọi người ngồi xung quanh xem rồi bàn tán. Ban đầu chỉ là chơi đề giải trí. Rồi thua thì cay mũi thách đố. Có đám vì thế mà cãi nhau tức khi ném cả bàn lẫn quân ra đường. Quân cờ bây giờ cũng rẻ, mất bộ này người ta mua bộ khác. Có quán nước có đến gần chục bộ quân. Người chơi đông ngồi chiếm chố trên vỉa hè.

Một quán nước muốn hội tụ được nhiều người chơi cờ thì yếu tố hàng đầu là địa điểm thuận tiện. Sau đó cần phải có một kỳ thủ có trình độ cao gác cửa. Cờ tướng là một môn chơi rất lạ. Càng thua người ta càng thích thi đấu. Vì vậy một quán nước không có cao thủ dễ làm người ta chán. Ở phố Nguyễn Bỉnh Khiêm trước đây có 3-4 quán nước. Các quán đều có bàn cờ nhưng chỉ riêng quán ông C. là đông người đến nhất.
Hàng nước của óng đặt gần cổng bệnh viện, cán bộ, bệnh nhân vào khám bệnh tiện thể nghỉ chân uống nước, làm dăm ván cờ giải trí. Chính ông chủ cũng thích chơi cờ nên các cao thủ hay ghé thăm. Quán bên cạnh không có danh thủ đến nên rất ít khách. Có một thời quán nước ở dốc Thọ Lão nổi tiếng trong làng cờ. Đó là lúc mà danh thủ trẻ Nguyễn Văn Chiến đang nồi lên. Ở Bạch Mai cũng có một quán được ghi nhận sự ra lò của danh thủ Bùi Khắc Hưởng. Tại Bờ Hồ, gần Câu lạc bộ Thống Nhất cũ người ta hay nói đến danh thu Phùng Thế Hà. Vì ông hay chữa xe đạp ở đây nên anh em gọi ông là Hà bơm. Gần đây hơn quán nước ở khu Kim Liên đã cống hiến cho Hà Nội nhóm danh thủ Bùi Dương Trân, Vũ Huy Cường; quán nước ngõ Trạm ghi nhận thành tích của Nguyễn Thế Trì. Có thể kế hầu hết danh thủ ở Hà Nội đều vào nghiệp cờ từ một quán nước nào đó.

Vào những ngày mới giải phóng Thủ đô, bên hồ Hoàn Kiếm có câu lạc bộ Thống Nhất . Tại đây người ta để chục bàn bóng bàn và biến dãy bàn dài để chơi cờ tướng. Sau này CLB giải thể, đất bị lấy để xây nhà ăn, cửa hàng. Những ngươi hâm mộ cờ tướng không có chỗ chơi dạt ra ven hồ. Các cụ già về hưu sáng sáng ra tập thê dục, tập võ, nghỉ ngơi cũng ngả bàn làm mấy ván. Bờ Hồ trở thành một câu lạc bộ thể thao nhộn nhịp tấp nập từ sáng đến tối. Cũng có những người đôi khi chơi cờ ăn tiền, song thông thường các cặp chơi chỉ làm quen nhau ở đây, muốn chơi ăn tiền họ kẻo nhau về nhà. Đơn giản là để khỏi lộ những nước đi phải rèn luyện nhiều mới có. Có những người sống bằng nghề bầy cờ thế cũng đến Bờ Hồ. Ông già, thanh niên, trẻ con nhiều người thấy bàn cờ có vẻ dễ ăn nên đặt tiền vào đánh, thường là thua. Các thế cờ chủ yếu là thế hòa, nhưng nếu đi sai một nước là thua. Do công an và lực lượng giữ trật tự dẹp nên gần đây hiện tượng này giảm hẳn. Song tại các lễ hội ở các xã ngoại thành người bầy cờ thế vẫn nhiều.

Cờ tướng phát triển ở Việt Nam có sắc thái khác với Trung Quốc. Ở Trung Quốc người ta coi cờ tướng là môn thể thao trí tuệ. Vì vậy họ có chế độ đãi ngộ giống như các bộ môn thể thao khác. VĐV được học bài bản có Trung Quốc kỳ viện nghiên cứu về cờ. VĐV được phong cấp và hưởng lương . Vì vậy VĐV hay tập trung ở lớp học hoặc CLB thi đấu với nhau, đương nhiên có thi đấu ăn tiền. Họ không ra ngoài đường chơi cờ vạ vật. Việt Nam từ xưa phát triển cờ tướng nhằm mục tiêu phát triển văn hóa và xây dựng lối sống trong cộng đồng. Từ xưa ở nước ta đã có cờ người trong các lễ hội.

Cho đến nay, ở nước ta không có cơ quan nghiên cứu cờ tướng, các VĐV phải tự kiếm sống và đấy là lý do nhiều người phải chơi cờ ăn tiền, thường vào khoảng 2.000 – 5.000 đ/ván. Có những người dư dật ngày nào cũng chơi, mỗi ván 20.000 – 50.000đ, thậm chí tới 500.000 đ/ván.

Tôi có dịp đi cùng một đoàn khách du lịch Anh, Pháp, Mỹ đến thăm tượng Vua Lê ở bên hồ Hoàn Kiếm. Tôi hơi áy náy khi thấy đám đông tụ tập chơi cờ ở đây. Một ông khách Pháp hỏi và tôi đáp: Chúng tôi có Nghị định 36/CP về đường thông hè thoáng, lại được các đồng chí cảnh sát tích cực dẹp nên giảm nhiều rồi đấy. Hiện những người chơi cờ thỉnh thoảng mới ra đây thôi. Người khách Pháp ngạc nhiên: Sao lại dẹp bỏ? Họ có chiếm chỗ gì đâu?

Các nước tiên tiến trước đây cũng có thời kỳ lộn xộn mất trật tự ở hè đường. Giải pháp cơ bản là phải tổ chức chỗ chơi cho người lớn. Từ đó mới xây dựng luật. Theo Giáo sư William Kovacic thì luật phải được xây dựng từ thực tiễn. Ở các nước Âu, Mỹ hiện nay, các CLB phát triển mạnh. Ai vào CLB chơi phải trả tiền vào cửa. Sau nhiều năm bây giờ nhiều nơi thấy cần loại hình CLB ngoài trời. Ưu điểm lớn nhất của nó là quy tụ nhiều thế hệ, làm tăng tính cộng đồng trong đám đông. Lớp trẻ được chuẩn bị trước thói quen của người già và sẽ có cách đánh giá về người già đúng mực hơn. Song, nhược điểm của loại hình này là làm người ta dễ tha hóa. Một người được đào tạo quy củ du nhập vào CLB vô tổ chức dễ mất các thói quen tốt. Do đó cần tổ chức hơn là dẹp bỏ.

Theo chúng tôi, cơ quan nhà nước nên chú ý đến các tụ điểm, các CLB tự phát ở đô thị. Cần có sự nghiên cứu đầy đủ để có cách quản lý, giám sát thích hợp. Có thể chỉ cần một hàng rào thấp để khoanh gọn chỗ chơi. Phát tríến hơn thì tạo ra bàn ghế đá để có thế vừa ngồi nghỉ vừa chơi cờ tướng, cờ vua, chơi bài. Ban đầu chơi tự do nhưng sau có thể thu lệ phí và cử người giám sát. Trong thành phố có nhiều chỗ để tạo thành CLB như thế, như ven hồ Gươm, chùa Vua, đền Hai Bà Trưng, công viên Thống Nhất, Thủ Lệ, Bách Thảo. Nó tạo ra kinh nghiệm và tiền để phát triển cho các trung tâm câu lạc bộ hiện đại trong tương lai.

Chúng tôi hoàn toàn tin rằng nếu có cách quản lý phù hợp, chúng ta có thể xóa dần lốt sống vạ vật, cách chơi tùy hứng để tạo thành trong cộng đồng một lối sống văn minh, một cách chơi có văn hóa, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đẩt nước.

Nguyên tắc đó ai cũng biết, nhưng thỉnh thoảng các bạn trẻ hay quên. Chúng ta lấy ván Nguyễn Minh Đức hòa Nguyễn Anh Quân tại Đại hội TDTT toàn quốc làm ví dụ:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Nguyễn Minh Đức (hòa) Nguyễn Anh Quân
RED Nguyễn Minh Đức;;;
BLACK Nguyễn Anh Quân;;;
RESULT 0.5-0.5
START{
1. B3.1 P8-7 2. P8-5 T7.5
3. S4.5
/*Cứ nên đi [b]M8.7[/b] tiếp tục triển khai quân mạnh hơn là lên Sĩ chậm nước*/
3. … M2.3 4. M8.7 X1-2
5. X9-8 P2.4 6. B7.1
DIAG{ #6 RED POPUP }
/*Tiến Tốt 7 là nhận khó khăn về mình, nhường thuận lợi cho đối phương, trái với nguyên lý chơi cờ. Có thể chơi khác như sau: [b]M2.3 B7.1 M3.4 B7.1 M4.6 B3.1 M6.4 X9.1 M4/3[/b] hai bên đều vững.*/
6. … S6.5?
/*Chậm! Nên [b]P2-3[/b] kiềm chế cánh trái bên Trắng. Bây giờ Trắng rất khó đi. Nếu [b]T7.9[/b] thì Đen đổi Xe rồi [b]X9.1[/b], lợi nước ra Xe và Trắng vênh Tượng, bị hậu thủ.

Nếu Trắng [b]M2.3[/b] thì Đen [b]P7.3[/b] cấm Trắng [b]M3.4[/b] buộc [b]M3.2[/b] làm cản trở nước ra Xe góc phải. Còn nếu Trắng không bay Mã lên hà thì dù đi nước nào Đen cũng [b]P7.1[/b] tiếp tục gây áp lực, dồn khó khăn cho đối phương.

Tuy nhiên, trong thực đấu, Đen không khai thác nước tiến Tốt 7 mà lên Sĩ củng cố, lỡ mất cơ hội.*/
7. P2-4 P7.3 8. M2.3 P7.1
9. M7.6 M8.7 10. M6.4 B7.1
11. M4.3 P7/4 12. M3.4 X9-8
}END
[/game]
Cuộc cờ bình ổn, dẫn đến hòa.