Nguyễn Vũ Quân

[i]Trước giải này, anh có tin mình sẽ thi đấu tốt hơn lần trước không?[/i]
– Tôi đã nói trước với anh em trước lúc ra đi rằng tôi sẽ xếp thứ tư.

[i]Quyết tâm là một chuyện, còn thực tế lại là một chuyện, anh không nhớ là năm trước anh cũng thi đấu cật lực mà chỉ đạt hạng 10 thôi sao?[/i]

[img]xq58-0.jpg;right;Từ trái qua phải: Mai Thanh Minh, Đào Cao Khoa, một khán giả và Phạm Trường Lâm (HLV) tại cúp Phật Thừa, tổ chức tại Hawai, Mỹ, 1998[/img]- Năm nay trước tiên tôi biết các kỳ thủ Trung Quốc không tham gia thi đấu. Năm ngoái họ cũng bỏ cuộc nhưng là bỏ giữa chừng khiến cho những người được xếp gặp họ có lợi vì được “ăn không” một điểm, còn năm nay không ai được “ăn không” như thế nữa. Đó là một sự công bằng lợi thế cho mình. Thư hai là năm ngoái khi người ta công bố thể thức mình nghe không rõ nên khi vào đánh còn bỡ ngỡ, năm nay đi lần thứ hai thì mình thành “thổ công” rồi, chẳng còn phải e ngại gì, nhất là các đối thủ thì đã hiểu rõ nhau quá rồi.

[i]Thế nhưng trước khi đi giải này anh cũng đã kịp chuẩn bị gì đâu, nhất là thông báo chậm, phải ra Hà Nội làm visa gấp rồi chuẩn bị lên đường luôn?[/i]

– Thường thì ai cũng phải được chuẩn bị sớm, nhưng tình hình thực tế ở nước mình như thế thì cũng phải chấp nhận thôi. Tuy nhiên trong năm tôi cũng đã thi đấu nhiều, tích lũy được nhiều kinh nghiệm từ các trận thi đấu quốc tế trước cho nên khi lên máy bay vẫn vững tin ở mình.

[i]Điều gì ấn tượng nhất trong chuyến đi Hawai vừa rồi?[/i]

– Có lẽ là lúc xuống sân bay thấy nhiều bà con người Việt của mình ra đón. Người mình ở đâu tình quê hương cũng nặng. Bà con đưa chúng tôi về chỗ ở, hỏi thăm tin tức bên nhà. Ai cũng mừng vì các kỳ thủ ta đánh khá, làm bà con Việt kiều rất thích, rất hãnh diện. Anh Phạm Trường Lâm có đem khoảng một trăm số tạp chí “Người chơi cờ” sang tặng, mọi người đều rất sung sướng khen ngợi. Họi nói “Việt Nam mình cũng có tạp chí cờ như ai, làm gì mà chẳng tiến nhanh!”

[i]Đánh một giải quốc tế lớn như thế sức khỏe anh ra sao?[/i]

– Giải được tổ chức rất tốt, nơi ăn ngủ rất thoải mái dễ chịu, phong cảnh lại đẹp và yên tĩnh nên không ảnh hưởng nhiều tới sức khỏe.

[i]Theo anh thì trình độ cờ Tướng Việt Nam so với quốc tế ra sao?[/i]

-Theo tôi nghĩ và qua thực tế thi đấu, hiện Việt Nam chỉ kém Trung Quốc, còn với Đài Loan thì ngang ngửa.

[i]Còn trong tương lai?[/i]

– Rất có khả năng sẽ đuổi kịp Trung Quốc [i]nếu như[/i]…

[i]… được đầu tư tốt hơn chăng?[/i]

– Đúng như thế. Trong lúc cờ Tướng Trung Quốc được đầu tư toàn diện và rất tốt thì ở ta đầu tư cho môn cờ Tướng nói chung còn hạn chế.

[i]Anh nói ta ngang ngửa với Đài Loan, nhưng trong giải vừa rồi anh xếp thứ 3, sau hai kỳ thủ Đài Loan. Như vậy xem ra họ vẫn trên cơ chúng ta hay ít ra cũng là địch thủ đáng gờm chứ?[/i]

– Với Đài Loan thực tế ta chẳng kém gì. Ngay như Ngô Quý Lâm vô địch giải này cũng không thắng nổi Đào Cao Khoa, ông ta chỉ thoát hiểm sau một ván phụ đánh bằng cờ nhanh. Tôi không gặp Ngô Quý Lâm ở trận chung kết, nhưng nếu gặp tôi hoàn toàn không ngại ông ta.

[i]Nếu có Trung Quốc tham gia, liệu anh có đứng được ở vị trí thứ 3 không?[/i]

– Rất khó. Chỉ có thể xếp thứ 7 hay thứ 8.

[i]Họ mạnh như vậy sao?[/i]

– Đúng vậy. Đánh ngang bằng với họ thì còn có thể, nhưng thắng họ thì rất khó. Có đánh thực tế thì mới thấy, vì hệ thống đào tạo của họ rất hoàn hảo, đầu tư của họ cho cờ lớn.

[i]Nếu được sinh ra lần nữa, Minh vẫn chọn chơi cờ làm nghiệp của mình chứ?[/i]

– Làm sao mà sinh ra được lần nữa hả anh? Đời mình ham cờ, tư nay về sau cũng chỉ có đánh cờ mà thôi. Mỗi người có một sở thích, có một nghề, tôi nghĩ cờ cũng vậy.

[i]Nếu có ai bắt Minh thôi đánh cờ, Minh có chịu nổi không?[/i]

-Không ai có thể bắt mình thôi nổi. Còn sống thì còn đánh cờ hoài.

[i]Hiện nay phong độ cờ của Minh ra sao?[/i]

– Có thể nói là rất tốt. Đi thi đấu là đấu hết mình, không còn nghĩ tới chuyện gì khác.

[i]Trước kia chắc là còn phải lo chuyện mưu sinh, nhưng sau khi có tiền thưởng thì mọi sự đã đâu vào đấy phải không?[/i]

– Đúng thế. Đã ba chục năm có lẻ theo nghiệp cờ, bây giờ tôi mới thấy mình được an tâm, thư thả hơn. Như hoàn cảnh gia đình tôi thì anh biết rồi.

[i](Sau này khi có tiền Minh đã sửa sang lại nhà cửa khá hơn, còn mấy chục năm qua nhà anh trong xóm lao động, vách gỗ, che bằng những tấm tôn cũ người ta thải ra, nền nhà bằng đất. Cả mẹ già của anh cùng các anh chị chen chúc sống bữa đói bữa no trong căn nhà chật hẹp này. Trong có sáu năm một người anh và một người chị của Mai Thanh Minh đã qua đời trong ngôi nhà này – chú thích của người viết bài).[/i]

[i]Ngoài đánh cờ ra Minh còn làm gì nữa không?[/i]

– Đánh cờ là chính, ngoài ra còn đi dạy cờ. Hiện nay Minh dạy cờ ở Quận 3, mỗi tuần 3 buổi.

[i]Ngoài cờ ra Minh còn thích gì nữa không, thời gian rảnh của Minh làm gì?[/i]

– Thỉnh thoảng nghe nhạc, hát karaoke, thế thôi, vì Minh không có thì giờ.

[i]Gần đây cờ Tướng trẻ thành phố có vẻ xuống hơn các năm trước, giải trẻ vừa rồi không có huy chương nào. Theo Minh thì tại sao?[/i]

-Vì các em phải học nhiều quá, nhất là học thêm. Ngay những em thuộc diện năng khiếu được tuyển chọn mà mỗi tuần cũng chỉ có vài giờ tập cờ thì làm sao tiến bộ được.

[i]Nếu có con, Minh có muốn con sẽ nối nghiệp mình, như Minh đã nối nghiệp bố không?[/i]

– Không đâu anh!

[i]Cực khổ hay bạc bẽo quá chăng?[/i]

-Mình đã qua nghiệp cờ thì mình biết. Chơi cờ mà đam mê thì tốn thời gian lắm. Phải bỏ nhiều thứ. Mỗi thời mỗi khác, bây giờ con cái phải được học hành tới nơi tới chốn, làm công việc của thời đại mới. Không phải tôi mà phần lớn anh em theo nghiệp cờ đều nghĩ vậy.

[i]Minh là trường hợp đặc biệt đã thành công với nghề cờ?[/i]

– Xét cho cùng tôi vẫn là người may mắn nhất trong số anh em chơi cờ. Còn mọi người chơi cờ đều sống rất nghèo.

[i]Sắp tới Minh cũng sẽ tính có một gia đình, một tổ ấm cho mình chứ, nhất là khi có được một khoản tiền kha khá trong tay?[/i]

– Tôi tính cứ ở vậy thôi, không nghĩ tới chuyện vợ con gì nữa đâu anh ạ. Tôi còn mẹ, các em và các cháu, cũng coi như gia đình, là tổ ấm rồi. Hồi trước gia đình lo cho mình, nuôi mình để mình đánh cờ, giờ mình phải lo lại cho mọi người trong nhà.

[i]Những ai là những người thầy chính của Minh?[/i]

– Biết bao nhiêu mà kể cho hết anh. Tôi học ở mỗi người một ít. Ai mình học được mình đều coi là thầy.

[i]Nhưng Minh cũng là thầy của nhiều người chứ?[/i]

– Người ta biết thì bầy cho mình, mình bầy lại cho người khác. Đó cũng là điều tất nhiên thôi.

[i]Sau khi được giải thưởng về, nghe nói Minh tặng quà cho nhiều người lắm phải không?[/i]

– Có gì đâu anh. Bao nhiêu năm qua mình nhận được bao nhiêu là sự giúp đỡ của mọi người. Bây giờ là lúc vui vẻ, thư thả, ngồi nhâm nhi với nhau chút đỉnh hay có chút quà mọn cho mọi người, có gì đáng kể đâu.

[i]Nhiều bạn đọc đã có thư hay gọi điện tới tạp chí chúc mừng anh, hỏi thêm về kỳ nghệ của anh và xin địa chỉ của anh. Anh có nhắn gửi gì tới họ không?[/i]

– Tôi rất mừng là dù có nhiều khó khăn nhưng tạp chí vẫn duy trì được cho tới ngày nay. Một tạp chí là rất quan trọng về nhiều mặt đối với làng cờ nước ta. Nhân dịp này tôi xin nhờ tạp chí chuyển lời cảm ơn của tôi tới những người hâm mộ. Tôi sẽ cố gắng chơi cờ tốt hơn nữa để không phụ lòng trông mong của mọi người đối với tôi.

Có lẽ ít biến động nhất là môn cờ vây, bởi lẽ môn chơi này đã đi vào “khuôn phép” tử lâu, lại được nước Nhật đứng ra bảo trợ tử A tới Z nên các danh thủ cờ vây cử đúng ngày đúng tháng là “cắp cặp, xách dù” thủng thẳng tới thi đấu, chẳng mất một đồng tiền máy bay nào, chẳng phải lo trả tiền khách sạn, mỗi ngày lại dược phát mấy chục đô la để tiêu vặt. Thật chả có môn cờ nào lại được thoả mãn, sung sướng như thế. Phải nói thêm là cờ vây có hai giải vô địch thế giới: giải thế giới cho các kỳ thủ không chuyên nghiệp và giải cho các kỳ thủ chuyên nghiệp. Nhờ tách ra rõ ràng như thế nên không bao giờ có những chuyện lớn xộn phải tranh cãi. Giải không chuyên nghiệp cũng có tiền thưởng và cúp, còn giải chuyên nghiệp thì tiền thưởng rất lớn và cúp cũng đặc biệt. Các kỳ thủ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc thường chiếm ưu thế ở các giải này. Ngoài giải vô địch ra còn có giải cờ vây đồng đội, cờ vây chơi hỗn hợp nam nữ, festival cờ vây. Mọi sự cứ tuần tự một cách nhẹ nhàng như thế, năm nào cũng như năm nào.

Biến động lớn nhất có lẽ ở môn cờ vua, vì đây là môn luôn phát triển rất nhanh theo hướng “luôn thay đổi để thích ửng với xã hội và để tồn tại đượcl”. Nếu như trước đây giải vô địch thế giới do tranh chấp dữ dội giữa FIDE và các đại cao thủ phải tách ra làm đôi: một bên tổ chức thi đấu đối kháng loại vực tiếp từng vòng một, có cả cờ nhanh, cờ chớp xen vào “giải quyết dứt điểm” từng vòng đấu (FIDE tổ chức) thì bên kia lại thi đấu theo thể thức cổ điển: đương kim nhà vô địch sẽ đấu trận tay đôi với người thách đấu trong một trận gồm từ 16 tới 24 ván, ai thắng sẽ là là tân vô địch thế giới, được gọi là vua cờ.

Cuộc chiến hai bên chưa kịp ngã ngũ thì vua cờ Kasparov đột nhiên từ bỏ “ngôi vị” của mình. Thế là ngôi vua cờ bị bỏ trống, bên FIDE cũng chẳng còn ai để đấu đá nữa.

Tưởng chửng FIDE sẽ chiếm ngôi độc tôn, cử thế tiến hành theo thể thức của mình. Khốn nỗi chính FIDE cũng lại lâm vào một cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng. Xưa giải được chủ tịch Kirsan tài trợ phần lớn, nay chủ tịch cũng “nghèo” quá rồi. Đối với cờ vua chuyện tiền bạc, giải thưởng là hết sức quan trọng, trước đây cũng chỉ vì tình hình tài chính tồi tệ mà các vị chủ tịch lần lượt mất chức. Hết tiền, giải bị đe doạ nghiêm trọng (năm ngoái các quan chức đã sang gợi ý Việt Nam đăng cai giải này, đề nghị Việt Nam chi ra khoảng 2 triệu đô la để tổ chức, nhưng rốt cục Việt Nam chịu không nổi khoản chi phí quá lớn này nên đành tử chối).

May sao, sự chưng hửng gây ra tử hai phía này đã khiến làng cờ vua thế giới được có cơ may ngồi lại với nhau để thảo luận “cho ra lẽ” và rốt cục đã tìm ra được một giải pháp dung hòa là dù gì thì cũng phải tổ chức cho được giải vô địch thế giới, nhưng tiền thưởng giảm bớt nhiều, các danh thủ không kéo tới hàng loạt như trước kia nữa mà phải đấu tuyển chọn theo khu vực, rồi liên khu vực, sau đó mới tới các trận tứ kết, bán kết, chung kết để tranh ngôi vô địch.

Các vòng đấu như thế được tiến hành hai năm một lần và vào năm 2005 này, nhà tân vô địch được tấn phong là Vaselin Topalov người Bulgary.

Giải vô địch cờ vua nữ cũng được tiến hành tương tự. Tuy nhiên trong hàng ngũ nữ đã có sự thay đổi thứ bậc khá nhanh khi các nữ kỳ thủ Gruzia đang sa sút, các nữ kỳ thủ Nga cũng không mấy xuất sắc, thay vào đó là các cô gái Trung Quốc. Châu Âu chỉ còn lại Stefanova (Bulgary) sau khi chị em nhà Polgar lần lượt rời kỳ đài (Juđlt Polgar vẫn còn thi đấu, nhưng vẫn như xưa, cô chỉ thi đấu ở các giai nam).

Một chuyển biến khá mạnh mẽ của cờ vua nữa là những cuộc đấu giữa người với máy những năm gần đây ngày càng thường xuyên và phong phú hơn. Những bộ phần mềm khổng lồ dành cho người chơi cờ được phát hành rộng rãi, có những đĩa CD chứa cả hàng triệu ván cờ, có những chương trình cờ được cải tiến hàng năm, cho ra đời nhiều phiên bản mới cao cấp và hấp dẫn. Cờ vua dẫn đấu trong các loại cờ về ứng dụng kỹ thuật và công nghệ mới. Các trận đấu đỉnh cao đều được truyền trực tiếp qua mạng Internet và những giải đấu trên mạng được tổ chức rộng khắp, bất kỳ bạn nào muốn chơi cờ đều có thề lên mạng đăng kỷ chơi thoải mái, thật là điều chỉ cách đây mấy năm hầu như khó ai tưởng tượng ra.

Cờ vua phát triển rất mạnh, nay đã lan tới hang cùng ngõ hẻm của thế giới. Với hơn 170 quốc gia thành viên, FIDE (Liên đoàn cờ vua thế giới) là tổ chức lớn vào oai bậc nhất thế giới đã thành công khi đưa cờ vua sang châu Á, nơi trước đây do cờ tướng và cờ vây hoàn toàn ngự trị, giờ cờ vua lại được chơi rộng rãi ở châu Phi, và ở châu lục này, những kiện tướng và cả những đại kiện tướng quốc tế đã xuất hiện.

Cờ tướng trong năm vừa qua cũng có những bất ngờ nho nhỏ, nhưng đấy ý nghĩa. Trước tiên là việc một nước châu Âu là Pháp, nơi hầu như chẳng ai chơi cờ tướng bao giờ, lại đứng ra đăng cai giải vô địch cờ tướng thế giới. Và trên thực tế họ đã tổ chức khá thành công. Chính tại Pháp, các kỳ thủ Việt Nam đã đạt được những thành tích rất tốt.

Gần đây nghe nói giải “Ngũ dương bôi” một giải siêu hạng cờ tướng của Trung Quốc, trước đây chỉ dành riêng cho các nhà quán quân nước này, nay đã được mở rộng thêm 10 kỳ thủ hàng đầu nữa được tham gia. Đây có lẽ là một cải cách kịp thời bởi vì thực tế nếu không làm như vậy thì giải này sẽ ngày càng teo tóp lại, chất lượng ngày càng bị hạn chế vì các nhà quán quân tử những năm 50 của thế kỷ trước nay đã quá già nua, có “suất” tham gia thì cũng khó mà còn ngồi đánh cờ được!

Để theo kịp cờ vua, những phần mềm cờ tướng cũng bắt đầu được tung ra thị trường và những giải đấu trên mạng cũng đang phát triển, tuy nhiên so với cờ vua thì quy mô cờ tướng còn nhỏ hơn nhiều.

Nhìn chung, ngày nay các môn thể thao phát triển hết sức mạnh mẽ, cờ đã được đưa vào các trường học như một công cụ hữu ích cho việc rèn luyện trí thông minh và một loạt những phẩm chất tốt đẹp, những năng lực cần thiết cho học sinh sẽ sống và làm việc trong thời đại khoa học, công nghệ tối tân hiện nay.

Như vậy có thế nói năm 2005 là một năm có nhiều chuyển động đáng mừng và mở ra nhiều triển vọng mới cho các môn thể thao trí tuệ trên khắp toàn cầu.

Dù chỉ là một giải giao hữu, nhưng giải cờ tướng danh thủ TP.HCM mở rộng lần thứ nhất 2006 lại có số tiền thưởng rất lớn: vô địch được thưởng 32 triệu đồng, hạng nhì 10 triệu đồng… – số tiền thưởng kỷ lục đối với một giải cờ ở VN. Toàn bộ số tiền thưởng hoàn toàn do các Mạnh Thường Quân – vốn là những người mê chơi cờ – đóng góp. Muốn tham dự giải, các kỳ thủ phải hội đủ một trong 2 điều kiện: từng vô địch VN hoặc được phong Đặc cấp quốc tế đại sư. Do tiền thưởng cho ngôi vô địch khá lớn nên ngay từ khi giải chưa diễn ra, các kỳ thủ tham dự giải đã có thỏa thuận ngầm: Bất kỳ ai đoạt chức vô địch cũng phải chia sẻ một ít cho các kỳ thủ khác. Điều này dễ được chấp nhận nếu các kỳ thủ thi đấu sòng phẳng, cống hiến cho khán giả những ván cờ hay. Nhưng đáng thất vọng khi trong trận chung kết, kỳ thủ Nguyễn Vũ Quân (Hà Nội) bất ngờ bỏ cuộc trước Trương Á Minh (TP.HCM) dù thế cờ đang cân bằng và chỉ mới sau 22 nước đi. Sự bỏ cuộc của Quân khiến người xem chưng hửng và tất cả cùng lên tiếng phản đối. Nhiều người đặt câu hỏi, phải chăng Quân chấp nhận thua để được Trương Á Minh chia cho một ít tiền thưởng từ chức vô địch?

Hành động của Quân đã gây sốc vì anh là một trong những kỳ thủ xuất sắc nhất VN hiện nay. Trao đổi với Thanh Niên, HLV đội tuyển quốc gia Hoàng Đình Hồng nói: “Tôi thật sự bất ngờ trước thái độ của Nguyễn Vũ Quân. Ở ván đấu chung kết, Quân đã sửa sai và đã tạo nên thế trận cân bằng so với ván đấu ở vòng loại, nhưng anh đã không tự tin vào chính bản thân mình. Nếu thật sự hành động bỏ cuộc của Quân đã được thỏa thuận trước thì thật đáng buồn cho cờ tướng VN. Nhưng điều tôi lo lắng nhất là các nhà tài trợ sẽ quay lưng trước hiện tượng tiêu cực này vì quả thật không phải dễ để kiếm được khoản tài trợ lớn như vậy đối với môn cờ tướng”. Ông Tăng Nguyên Giai – một trong hai nhà tài trợ chính bức xúc: “Chúng tôi quả thật rất buồn! Để tổ chức giải cờ này, chúng tôi đã chuẩn bị cả năm trời nhằm tạo nên những giải đấu hấp dẫn đối với cờ tướng, nhưng đáng tiếc là những kỳ thủ có tên tuổi lại “bắt tay” nhau để phá hỏng”.