Nguyễn Vũ Quân

[img]xq250-0.jpg;right;[/img]Ai cũng thấy người đánh cờ có những biểu hiện:
*Ngồi yên không di động.
*Im lặng không ồn ào.
*Quên mọi thứ xung quanh.
*Tập trung tư duy cao độ liên tục vào vấn đề.
*Tìm mọi cách giải quyết vấn đề (cuộc cờ).
*”Không biết” gì ngoài cuộc cờ
*Chỉ vạch ra một con đường quyết tiến.
*Không sợ hãi.
*Không biện luận.

Đánh cờ là một phương pháp :
*Phát triển trực giác.
*Luyện ý chí.
*Tạo dũng khí.
*Biết quên mình.
*Xem thường sống chết.

Đó là những tính chất thiền trong cờ tướng, cũng giống như Thiền. Hàng ngày hay hàng tuần bạn nên dành chút thời gian đánh vài ván cờ. Ít nhiều bạn sẽ tránh được stress, gạt bỏ được lo toan, ồn ào của cuộc sống, công việc… Đã có nhiều kỳ hữu thức dậy từ 4 giờ sáng đi uống càfê và đánh một vài ván cờ trước khi đi làm. Những ván cờ buổi sáng này chỉ để giải trí. Việc tranh thắng bại không nên đặt nặng – Thắng cũng không vui, mà bại cũng không buồn. Thời gian thư giãn buổi sáng như vậy sẽ làm cho tâm hồn bạn thanh thản và tươi trẻ, trí lực ngày càng mạnh mẽ. Bạn sẽ nhận định tình hình, phán đoán sự việc nhanh chóng, chính xác có hiệu quả.

Đặc biệt thiền trong cờ tướng còn có tính nghệ thuật độc đáo : Đó là TƯ DUY ĐỐI THOẠI.

Tư duy trong thiền là độc thoại mà tư duy trong cờ tướng là tư duy đối thoại. Người đánh cờ phải suy nghĩ tính toán biết được cả hai phía – Biết mình và biết người (biết đối phương đang có âm mưu gì – đi con cờ nào? Nước nào? Như thế nào ? Sẽ ra sao ?). Chỉ nhìn vào cuộc cờ mà biết trong đầu đối phương đang toan tính những gì. Ngược lại đối phương cũng theo dõi cuộc cờ mà biết được ta đang có ý đồ gì.

– NGỒI YÊN KHÔNG DI ĐỘNG chứ không bất động tọa thiền.
Người đánh cờ không di động nhưng có cử động nghĩa là yên vị (tĩnh) đi cờ (động) – có tĩnh có động, nhờ vậy mà ngồi lâu cả ngày vẫn không mệt mỏi.
– IM LẶNG KHÔNG ỒN ÀO chứ không phải là nín thinh như trong tọa thiền – tức là tìm sự tĩnh mịch, bình yên.
– QUÊN MỌI THỨ XUNG QUANH chứ không vứt bỏ mọi thứ.
– TẬP TRUNG TƯ DUY nhưng không bị bức tường “không biết” chặn lại.
– KHÔNG BIẾT GÌ NGOÀI CUỘC CỜ chứ không phải “không biết”.
– KHÔNG BIỆN LUẬN nhưng tranh luận.
– KHÔNG CHỈ VẠCH RA MỘT CON ĐƯỜNG QUYÊT TIẾN mà còn vạch ra con đường thoái thủ (Hòa cuộc). Tức là có cương nhu đầy đủ.

Nhờ có tính nghệ thuật uyển chuyển có tính hai mặt của một sự vật nên người đánh cờ không bị quẫn trí (tẩu hỏa). Còn người tập thiền nếu không có chân sư khai ngộ thì dễ bị quẫn trí vì không vượt qua được bức tường “không biết”.
Có thể nói thiền trong cờ tướng là nhập thế hành đạo, còn thiền trong Phật pháp là xuất thế vô vi.

Nói cách khác cờ tướng là bộ môn nghệ thuật có tính chất thiền vì cờ tướng có dấu hiệu, ký hiệu nhất định để diễn tả và truyền đạt tình cảm, tư tưởng của con người đồng thời làm cho con người phần nào vơi bớt phiền não hoặc là quên đi phiền não cuộc đời.

Chính vì trong cờ tướng có tính chất thiền nên người xem (các bậc đạo cao đức trọng – tiên thánh) rất ham mộ nghệ thuật cờ tướng.

Tương truyền hai ông tiên say mê đánh cờ, có người phàm tục lại gần, mà không hay biết, đến lúc phát hiện người lạ, hai ông tiên vội vã biến vào quả quít (Quất). Tựa đề cuốn sách cờ tướng “Quân Trung Bí” là lấy từ điển tích này. Trong văn học cổ Trung Quốc như truyện : “Phi Long diễn nghĩa”, “Chung Vô Diệm”, “Phong Thần”, “Tây Du Ký” đều có diễn tả cuộc cờ của các bậc tiên thánh.

Ở Việt Nam những bậc văn nhân, thi sĩ có nhiều người làm thơ về cờ tướng như Bác Hồ kính yêu của chúng ta, cụ Nguyễn Khuyến, Trần Tế Xương, Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Xuân Hương v.v… Những áng văn thơ về cờ tướng ngày càng phong phú cả hình thức lẫn nội đung. Những sách báo lý luận cờ tướng ngày càng nhiều.

Điều đó chứng tố không chỉ có giới bình dân, văn nhân thi sĩ mà cả thánh tiên cũng ham mộ cờ tướng. Như vậy, sự hữu ích của cờ tướng đối với con người không phái nhỏ.

[i](Trích sách “Cờ Tướng nghệ thuật thiền”)[/i]

[img]xq129-0.jpg;right;Điều khiển “đường đi nước bước” của trận cờ người bằng ĐTDĐ.[/img]Đã thành thông lệ từ 3 năm nay, năm nào ở thành phố Oakland, bang California cũng tổ chức một vài ván cờ vua mà quân cờ là người thật. 32 người tình nguyện sẽ gửi e-mail về Ban tổ chức xin được làm quân cờ. Những người liên lạc với Ban tổ chức sớm sẽ được quyền chọn quân cờ mà mình đóng vai.

Trận đấu sẽ diễn ra trên một diện tích rất rộng lớn, gồm nhiều tòa nhà và con đường trong thành phố. Vì thế mà những người đóng vai quân cờ được phép mang theo… xe đạp để di chuyển giữa các vị trí. Họ cũng phải mang theo ĐTDĐ và đây là một yêu cầu bắt buộc của trò chơi.

Hai người chơi cờ sẽ sử dụng ĐTDĐ, tin nhắn SMS, MMS để liên lạc với quân cờ, hướng dẫn họ cách di chuyển. Hai người chơi cờ phải có trí tưởng tượng rất tốt thì mới hình dung được các quân cờ di chuyển giữa các con phố và tòa nhà như thế nào. Còn những người đóng vai quân cờ thì thậm chí chẳng cần biết đến luật cờ vua, họ chỉ cần di chuyển theo hướng dẫn của người chơi.

Những ván cờ người như thế này năm nào cũng thu hút được đông đảo người chơi và người xem.

Đến lúc ấy mới hay rằng cả nghìn năm qua dựng nước, đây là lần đầu tổ chức được một giải cờ toàn quốc dù là nơi có Chùa Vua suốt 500 năm nay thờ thần cờ Đế Thích hay Sài gòn với những giải cờ gây chấn động cũng như đất quế kinh đò từng có những cuộc cờ lớn. Nhưng chưa bao giờ các kỳ thủ từ khắp miền đất nước hội tụ về một nơi đề lập nên một giải cớ lớn như thế.

Gặp nhau tay bắt mặt mừng, vui và thật cảm động. Có các cụ 70, 80 vui quá chẳng ngại đường xa mà đến còn phần lớn là lứa tuổi trung niên, có vợ con cả rồi. Thanh niên cũng có nhưng mà chưa nhiều. Nữ thì tuyệt nhiên không có một ai. Tác phong khề khà, thoải mái, đầm ấm vẫn còn phảng phất đâu đây. Khi nghe sử dụng đồng hồ và ghi biên bản ai cũng chỉ nghe qua lấy lệ. Xưa nay đánh ván cờ nhìn qua là biết ai thấp, ai chơi bày vẽ làm gì cho thêm rườm rà.

Người Nam kẻ Bắc, gặp nhau là chuyện trò, nửa thể kỷ qua ai mất ai còn. Chuyện về những chuyến chu du, về những cuộc tỷ thí với các danh thủ Đài Loan, Hồng Kông năm xưa… kể làm sao cho hết.

Cái năm 92 ấy, cuộc cờ đầu tiên ấy cũng lắm cái ngộ nghĩnh, không mang phong cách của giải Vô địch toàn quốc nghiêm chỉnh như bây giờ. Khán giả ngoài sân đông ơi là đông, thiên hạ nô nức rủ nhau đi coi cờ Tướng, mua vé vào xem hẳn hoi, cả sân râm ran tiếng bình luận, khen chê… trước các ván cờ được treo bảng. Gặp khi có nước có cao độc đáo khán giả lại vỗ tay tán thưởng ầm ầm. Trong phòng các kỳ thủ cũng chơi theo kiểu độc đáo của mình: vừa chơi vừa trao đổi với nhau thoải mái, đốt thuốc, thưởng thức trà ngon, nhổ râu… Có đồng hồ đấy nhưng chỉ có mấy ông đã biết chơi cờ Vua là bấm còn lại phần đông bỏ mặc đồng hồ. Biên bản có tới bảy chục phần trăm không ghi hoặc phết vào vài cái gạch chiếu lệ. Ban tổ chức nhắc chán rồi cũng bỏ qua. Cũng có vài chuyện rắc rối vì sự “hiện đại hóa” này nhưng rồi lấy “tình thân làm trọng” bỏ qua cho nhau cả. Cờ Tướng đặc biệt nó có cái tình, có một sao lưu, có sự tri kỷ, trọng tài, phục đức của nhau. Đánh xong rủ nhau cùng đi vãn cảnh, thăm phố thăm phường, trèo Ngũ Hành Sơn hay thăm phố Hội. Thế nhưng có nhiều ván đánh rất xuất sắc, các cao thủ thật sự tỏ rõ trình độ cao cường của mình. Cho tới bấy giờ nhiều ván cờ vẫn được người ta nhắc tới. Các danh thủ đoạt giải cao năm ấy bây giờ đều là những đại kỳ sư quốc tế, kiện tướng quốc gia và hiện còn thi đấu phong độ.

Ngày bế mạc tất cả các kỳ thủ và ban tổ chức cùng ký tên mình vào một bàn cờ để làm kỷ niệm, các kỳ thủ ngồi thành hình bàn tròn lớn, ai cũng nhìn thấy mặt nhau. Giải thưởng, cờ thưởng khá nhiều, có cả giải khuyến khích để đoàn nào cũng có kỷ niệm. Tan lễ còn ở lại khá lâu chụp ảnh chung, có kỳ thủ phía Bắc nhận lời kỳ hữu, đáp tàu, làm luôn cuốc du đấu phương Nam.

Và cũng chính từ cái năm đáng ghi nhớ ấy cờ Tướng Việt Nam có được bệ phóng để lao vút về phía trước: đội ngũ đông lên từng năm một, cờ Tướng nữ xuất hiện, cờ Tướng Việt Nam vượt khỏi biên giới nước nhà bước lên đài quốc tế, đem về cho Tổ quốc những thắng lợi vẻ vang…
[img]xq189-0.jpg;center;Mai Thanh Minh – Vô địch và Trần Văn Ninh – Á quân của giải đầu tiên 1992[/img]