Du hí văn chương: Hồng nhạn tề phi – Hình chim hồng nhạn cùng bay

[img]xq406-0.jpg;left;Hội cờ đầu xuân ở làng Lai Xá. Ảnh: Văn Thắng[/img]Trong khi các trò chơi dân gian đang ngày bị mai một và có nguy cơ mất đi bởi ngày càng có những trò chơi hiện đại, hấp dẫn thì có một số làng vẫn giữ và phát huy trong lễ hội truyền thống. Lễ hội truyền thống làng Lai Xá (xã Kim Chung, Hoài Đức) trong dịp đầu xuân vẫn duy trì các trò chơi cờ người, chọi gà… thu hút đông đảo người xem trong xã, các khu vực lân cận và trở thành nét văn hóa độc đáo.

Lễ hội Lai Xá được tổ chức để tưởng nhớ đến công ơn An Sinh vương Trần Liễu, là anh ruột của vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh) và là thân phụ của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Ông sinh năm 1214, là danh tướng văn võ song toàn, có công dẹp giặc, mở mang bờ cõi đánh đuổi quân Nguyên Mông. Sinh thời, ông rất thích chơi cờ người, chọi gà. Vì thế, trong lễ hội Lai Xá nhiều năm nay vẫn duy trì, gìn giữ được các giá trị văn hóa xưa. Trong lễ hội Lai Xá, cờ người được đánh theo kiểu cờ thờ: quân ngồi im một chỗ, không ăn quân, hai bên đánh với nhau bằng cờ bàn, dùng biển để di chuyển. Quân cờ được tuyển trong làng, chọn những người xuất thân ở gia đình gia giáo, trong sạch, có sức khỏe; còn tướng thì bản thân đã nắm giữ vị thế chủ chốt, quan trọng trong bàn cờ nên những người được chọn cũng phải là người có vị thế trong làng, được mọi người kính trọng, con cái thành đạt, đề huề. Những người chơi cờ là những người có trình độ trong khu vực. Đánh cờ được diễn ra trong không khí trang nghiêm, thể hiện sự trí tuệ trong từng nước đi.
Các trò chơi dân gian thường thu hút rất nhiều người xem. Cuộc thi chọi gà, chỉ diễn ra trong một khoảng đất nhỏ hẹp mà xung quanh chật cứng người xem. Những chú gà được nuôi, chăm sóc cẩn thận theo một chế độ riêng, khi trưởng thành được mang đi tham dự các cuộc thi. Có người đã tham gia rất nhiều cuộc thi chọi gà ở nhiều nơi, trở nên chuyên nghiệp, nhưng có người tham gia cuộc thi lần đầu tiên. Sau mỗi cuộc thi đấu đều có thắng thua nhưng điều khiến mọi người thích thú nhất vẫn là chứng kiến những pha “biểu diễn” của các chú gà mà thường ngày là con vật gần gũi với các gia đình ở nông thôn. Còn nhiều trò chơi như bịt mắt đập niêu, kéo co… tất cả đều mang đến cho người xem sự hào hứng, phấn khởi.
Khi mà tốc độ đô thị hóa đang diễn ra nhanh chóng, nông thôn cũng ngày một đổi mới, giao lưu giữa các nền văn hóa diễn ra mạnh mẽ thì việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc gắn liền với phát huy các giá trị văn hóa truyền thống là việc làm cần thiết.

[b]Điều 30:[/b] THI ĐẤU ĐỒNG ĐỘI
Các hình thức thi đấu đồng đội cũng tương tự như các hình thức thi đấu cá nhân và chỉ khác là mỗi đội thi đấu được coi là một đơn nguyên.
Theo quy định chung các cuộc thi đấu đồng đội chính thức mỗi đội chỉ có từ 3-6 đấu thủ chính thức và 1-3 đấu thủ dự bị. Các cuộc thi đấu hữu nghị cho phép các đội thi đấu với số vận động viên không giới hạn (thậm chí mỗi đội từ 20-30 đấu thủ hoặc hơn nữa) với mục đích tuyên truyền phát triển phong trào.
30.1. Nguyên tắc tổ chức chung.
30.1.1 Trong một cuộc thi đấu, các đấu thủ của một đội chỉ gặp các đấu thủ trong cùng một đội khác.
Như vậy tức là các đấu thủ 1,2,3,4… của đội A chỉ gặp các đấu thủ 1,2,3,4,… của đội B. Không thể bố trí số 1 của đội A gặp số 1 của đội B, số 2 của đội A gặp số 2 của đội C, số 3 của đội A gặp số 3 của một đội khác nữa…trong một buổi.
30.1.2. Trong một đội mỗi đấu thủ sẽ được chia vào một bảng khác nhau. Trong một số trường hợp đặc biệt, có thể 2-3 đấu thủ cùng một đội được chia vào một bảng nhưng họ không đấu với nhau.
30.1.3. Các đội sẽ lập danh sách đấu thủ theo thứ tự trình độ chuyên môn. Đấu thủ khá nhất mang số 1, đấu thủ yếu nhất mang số cuối.
Để phân biệt các đấu thủ mang cùng số, các đội bốc thăm lấy số thứ tự A, B, C… các đấu thủ của đội A sẽ có số A1, A2, A3, của đội B là B1, B2, B3… Các đấu thủ cùng thứ tự sẽ vào cùng một bảng: bảng 1 có các đấu thủ A1, B1, C1… bảng 4 có các đấu thủ A4, B4, C4… và chỉ thi đấu trong bảng đó không chuyển sang bảng khác.
Riêng trong các cuộc đấu hữu nghị giữa hai đội với số lượng đấu thủ rất đông (mỗi bên 30-40 đấu thủ trở lên) theo hình thức đối kháng đồng loạt, thì không bắt buộc phải ghi tên đấu thủ vào từng bảng và cho phép sau một ván cờ có thể sắp xếp lại thứ tự các đấu thủ.
30.1.4. Trong một buổi thi đấu, nếu vì một lý do chính đáng, mà một đấu thủ chính thức không thể tham gia được thì đọi được quyền thay đấu thủ sự bị vào đúng bảng có đấu thủ phải nghỉ đấu. Việc thay thế đựoc ban tổ chức cho phép không được chậm quá giờ thi đấu là 15 phút và tuyệt đối không được tiến hành khi ván cờ đang dở dang. Nếu có trường hợp giữa ván cờ đấu thủ chính thức không thể tiếp tục được thi coi như đấu thủ thua ván cờ đó và đấu thủ dự bị chỉ được vào thay thế trong lượt thi đấu sau.
Riêng cuộc thi đấu đối kháng giữa hai đội với số lượng đông có tính chất hữu nghị, nếu trước giờ thi đấu, một đấu thủ chính thức không tham dự được thì chuyển đấu thủ dưới lên và đấu thủ dự bị thay vào bảng cuối cùng (khi mỗi đội có 30 đấu thủ trở lên).
30.1.5 Thành tích của một đội là tổng số các điểm mà các đấu thủ của đội đã giành được trong các cuộc đấu. Đội nào có tổng số điểm cao hơn sẽ được xếp hạng trên.
Nếu hai đội bằng điểm nhau, thì người ta xét thành tích của đấu thủ khá nhất (đấu thủ bảng 1), nếu hai đấu thủ này bằng điểm nhau, thì xét tiếp đến bảng 2 và tiếp tục như thế.
30.2. Hệ thống đối kháng
Hệ thống đối kháng là hình thức thi đấu đồng đội, khi chỉ có hai đội gặp nhau. Hệ thống đối kháng có thể tổ chức theo hai thể thức tùy theo số lượng đấu thủ, thời gian thi đấu và yêu cầu của tổ chức thi đấu.
30.2.1. Đối kháng đồng loạt
Theo thể thức này, hai đội lập danh sách đấu thủ (theo nguyên tắc 3) và các đấu thủ có cùng số thứ tự sẽ cùng gặp nhau trong một trận gồm từ 1-4 ván.
Số ván cờ thường được quy định là chẵn để đảm bảo quyền đi trước của hai đội bằng nhau. Trong trường hợp mỗi đội có từ 10 đấu thủ trở lên thì có thể chỉ cần đánh một ván và khi đó các dố lẻ của đội A được cầm quân Trắng đi trước và số chẵn đội A giữ quân Đen đi sau (bốc thăm giữa hai đội lấy thứ tự A và B; số đấu thủ nên là số chẵn).
Thể thức thi đấu này có ưu điểm là đơn giản, tổ chức nhanh và gọn nên thường được vận dụng trong các cuộc thi đấu hữu nghị giữa các cơ sở với nhau.
Nhược điểm là chưa đánh giá một cách chính xác được thực lực của các đội và yếu tố ngẫu nhiên còn có nhiều tác dụng, nhất là trong trường hợp các trận đấu chỉ có một ván.
30.2.2. Đối kháng kiểu Anh
Thường được vận dụng khi số đấu thủ chính thức của mỗi đội ít (6 người trở xuống). Theo thể thức này, mỗi đấu thủ của đội sẽ lần lượt gặp tất cả các đấu thủ của đội kia và mỗi trận chỉ có một ván.
Hai đội bốc thăm và tiến hành thi đấu theo thứ tự quy định theo lịch thi đấu sau:
[img]xq217-0.jpg;center;[/img]

[img]xq217-1.jpg;center;[/img]

[img]xq217-2.jpg;center;[/img]

[img]xq217-3.jpg;center;[/img]

Quyền thi đấu được xác định theo nguyên tắc sau:
Các đấu thủ số lẻ đội A đi trước với các số lẻ đội B và đi sau với các số chẵn. Các đấu thủ số chẵn đội A đi trước với các số chẵn đội B và đi sau với các số lẻ. Như vậy, trong các trận giữa các đấu thủ cùng thứ tự, bên A bao giờ cũng được đi trước và nếu số đấu thủ lẻ thì đội A được đi trước nhiều hơn một ván. Cũng vì vậy, nên trong nhiều trường hợp người ta thường bố trí trận đấu hai ván để cho công bằng.
Thể thức này có ưu điểm là xác định đội thắng một cách chính xác, nhưng đòi hỏi phải có thời gian thi đấu dài.
30.3. Hệ thống đấu loại trực tiếp
Hệ thống đấu loại trực tiếp được vận dụng khi số đội dự giải tương đối đông và khi ban tổ chức thi đấu không có điều kiện tập trung nhiều đấu thủ trong cùng một thời gian.
Hình thức tổ chức này được tiến hành đúng như khi tổ chức thi đấu loại trực tiếp cho cá nhân, chỉ khác là trong giải cá nhân thì cặp đấu thủ gặp nhau, còn trong giải đồng đội thì các đội gặp nhau theo thể thức đối kháng, thường là đối kháng kiểu Anh.
Các cuộc thi đấu theo hình thức này thường kéo dài từ 3 tháng đến 1 năm, nhưng có ưu điểm là đơn giản cho công tác tổ chức thi đấu.
Thông thường ban tổ chức thi đấu chỉ cần lập bảng chung, công bố hạn định thời gian cho từng vòng. Các đội phải gặp nhau sẽ trao đổi và quyết định về địa điểm và ngày giờ thi đấu trong phạm vi hạn định trên và báo cáo ban tổ chức cử cán bộ và trọng tài xuống theo dõi và lập biên bản xác định kết quả.
30.4. Hệ thống đấu vòng tròn
Hình thức tổ chức này được vận dụng khi số đội tham dự giải dưới 16 đội và khi điều kiện tổ chức cho phép tập trung được số lượng lớn đấu thủ trong cùng một thời gian liên tục.
Phương thức tổ chức cũng giống bảng đấu vòng tròn cá nhân, nhưng thay vào số thứ tự của cá nhân là thứ tự của đội. Do đó, đối với cuộc thi 16 đội sẽ vận dụng bảng đấu vòng tròn cho 16 đấu thủ, cuộc thi 8 đội áp dụng bảng cho 8 đấu thủ…
Lịch thi đấu cho một giải 8 đội sẽ như sau (sso 1 là đội A, số 2 là đội B, số 3 là đội C…):

[img]xq217-4.jpg;center;[/img]

Trận đội A gặp đội H thì đấu thủ A1 gặp H1, A2 gặp H2, trận đội C gặp đội F thì đấu thủ C1 gặp đấu thủ F1, C2 gặp F2… Hội trường thi đấu bố trí thành từng khi vực cho hai đội một và các đấu thủ của một đội đều ngồi cùng về một phía.
Quyền đi trước được xác định theo quy tắc sau: Dựa vào cách xác định quyền đi trước theo bảng cá nhân, xác định ưu tiên của đội (nếu số 3 được đi trước thì tức là đội C được ưu tiên đi trước, số 7 đi trước thì đội G được ưu tiên).
Trong các trận đấu giữa hai đội, các đấu thủ số lẻ đội ưu tiên được đi trước và số chẵn đi sau.
Qua cách tổ chức thi đấu này ta thấy là các đội gặp nhau theo quy tắc nhất định và chỉ các đấu thủ có cùng số thứ tự (cùng trong một bảng) mới gặp nhau mà thôi.
30.5.Hệ thống Đại tuần hoàn
Cách thức tiến hành cũng giống thi đấu cá nhân: Sau mỗi vòng đấu các đội thu được số điểm như nhau sẽ được xếp vào cùng nhóm và cũng chia theo phân nhóm để bốc thăm cho vòng sau.
Khi các đội gặp nhau, số 1 gặp số 1, số 2 gặp số 2…, quyền đi trước cũng được xác định giống như thi đấu hệ Đại tuần hoàn cá nhân, đội được quyền đi trước thì các số lẻ được đi trước và số chẵn đi sau. Mọi nguyên tắc tổ chức cho giải cá nhân đều được áp dụng đúng cho giải đồng đội.

Mới đây, trong dịp triển lãm ngưởi cao tuổi Việt Nanh nhân năm Quốc tế người cao tuổi đã diễn ra cuộc giao lưu cờ Tướng người cao tuổi ở Thủ đô và các tỉnh lân cận.

Giải cờ chưa có quy mô lớn và chưa bao gồm trên phạm vi toàn quốc, thế nhưng ý nghĩa của nó rất lớn.

Trước tiên, qua giải cho thấy số người cao tuổi chơi cờ là rất đông, có tới hàng vạn người trên khắp đất nước ta, không chỉ ở các vùng thành thị mà còn ở khắp các tỉnh, các vùng nông thôn, cao nguyên, vùng núi, duyên hải, hải đảo, biên giới…

Phần đông những người cao tuổi lấy cờ làm một thú chơi say mê, thú vui giúp giải trí, thư giãn, đồng thời là dịp gặp gỡ giao tiếp với bạn bè. Họ có thể đến chơi với nhau như bằng hữu, hàng xóm láng giềng, cũng có thể tập hợp nhau trong những nhóm cờ, những câu lạc bộ hay đơn giản hơn là những quán nước nhỏ, những hàng cắt tóc và những bàn cờ – vỉa hè. Có người còn đang lao động kiếm sống, có người đã về hưu nghỉ ngơi, nhưng cờ Tướng luôn luôn là người bạn đồng hành của các bác, các cụ.

Trong số những người cao tuổi có nhiều người chơi cờ rất giỏi, vẫn thường xuyên nghiên cứu, đọc sách cờ, báo cờ, tìm hiểu những thế cờ mới và vận dụng rất thành công ở những giải đấu cấp quốc gia và quốc tế như các lão tướng có tiếng trong nước: Trần Đình Thủy, Nguyễn Tấn Thọ, Phạm Tấn Hòa, Nguyễn Minh Trưng, Trịnh Hoàng Sâm,… và qua giải giao lưu cờ Tướng tại Hà Nội cho thấy nhiều kỳ thủ cao tuổi vẫn còn rất phong độ, nước cờ sắc sảo không kém gì lớp kỳ thủ thanh niên hiện nay.

Chơi cờ không chỉ giúp người cao tuổi có thú vui tuổi già, giải tỏa những lo toan thường nhật mà còn là dịp để thể hiện tài năng và bản lĩnh của mình. Chơi cờ còn rất quan trọng ở chỗ giúp cho đầu óc người cao tuổi chống được sự trì trệ, đãng trí do trí não kém hoạt động. Đánh cờ giúp cho máu lưu thông lên não, đưa ôxy nuôi tế bào não thưởng xuyên khiến cho trí tuệ minh mẫn được lâu hơn, chống được sự âu sầu, mệt mỏi thường dễ đến với tuổi già.

Trong giải đấu lần này có những cụ, như cụ Vĩnh Mùi ở câu lạc bộ cờ Hàng Đậu, Hả Nội, 85 tuổi, tóc bạc râu dài vẫn thi đấu kiên cường, lọt vào vòng 16 đấu thủ mạnh của giải. Có nhiều cụ 70, 75 vẫn vào được vòng tứ kết, bán kết tranh tài với những người kém mình cả chục tuổi. Nếu quy mô của giải lớn hơn thì chắc chắn còn rất nhiều người cao tuổi nữa sẽ tham gia thi đấu để chứng tỏ trí lực và sức khoẻ của mình.

Chính các cụ các bác, các ông, các bà với kỳ nghệ và say mê của mình sẽ là người truyền đạt trò chơi trí tuệ bổ ích này cho lớp con cháu, đào tạo những thế hệ kế tiếp của môn thể thao giàu truyền thống, giàu thành tích này. Đó là những người thầy, những quân sư, những cố vấn và những bạn cờ giúp cho các kỳ thủ trẻ tuổi biết chơi chín chắn hơn, biết tránh những sai lầm hấp tấp, biết nhận ra cái hay, vẻ đẹp của môn cờ Tướng. Lớp trẻ sẽ được nghe những câu chuyện, những tấm gương, những bài học mà lớp tiền bối đã trải qua để tăng thêm lòng tự tin, lòng yêu tổ quốc, yêu quê hương và tự hào dân tộc.

Phát triển và nâng cao hơn nữa hoạt động cờ gồm Tướng, cờ Vua, cờ Vây đối với người cao tuổi là việc nên và cần phải làm của các cơ quan thể thao, các cấp chính quyền và các đoàn thể quần chúng trong cả nước. Đó là nghĩa vụ trách nhiệm của xã hột đối với người cao tuổi.

Nên tổ chức thường xuyên hơn nữa các giải cờ dành cho người cao tuổi, nên tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ cờ, đầu tư mua sắm các dụng cụ chơi cờ, mua sách báo tạp chí để có tin tức về cờ trong nước và thế giới vả học tập nâng cao trình độ chơi cờ cho những người cao tuổi. Đó là cách thiết thực nhất bày tỏ lòng quý trọng và biết ơn đối với các bậc cao niên, các bậc cha ông chúng ta.

Người đời vẫn nhắc “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Không có lớp tiền bối dày công nghiên cứu học tập, lao tâm khổ tứ, tích lũy kiến thức thì không thể có những thành quả về cờ rực rỡ như ngày nay. Tất cả chúng ta rồi cũng sẽ qua tuổi thanh niên, trung niên và một ngày nào đó cũng sẽ gia nhập vao đội ngũ những người cao tuổi, đó là quy luật muôn đời! Những gì chúng ta làm cho ông bà cha chú chúng ta hôm nay cũng là tấm gương để con cháu chúng ta noi theo ngày mai!