Du hí văn chương: Hồng nhạn tề phi – Hình chim hồng nhạn cùng bay

[img]xq396-0.jpg;left;Cờ người luôn thu hút đông đảo người xem và cổ vũ[/img]Ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, Cờ người thường thu hút đông đảo người xem và cổ vũ bởi đây là môn thể thao giải trí rất sinh động và hấp dẫn. Thông thường, nơi diễn ra trận Cờ người là sân đình của làng. Trên thực tế, Cờ người là tên gọi khác của môn Cờ tướng, gồm 32 quân, mỗi bên 16 quân (trong mỗi bên có một Tướng. Tướng nam gọi là tướng Ông, tướng nữ còn gọi là tuớng Bà). Nhưng khác với Cờ tướng là chơi trên bàn cờ. Ba mươi hai quân cờ bằng gỗ, sừng, hay ngà tiện tròn, đường kính 2cm, dày 1cm. Chơi Cờ người cũng vẫn là luật lệ của Cờ tướng nhưng quân cờ là người thật, và bàn cờ là sân rộng, đủ đường đi nước bước cho 32 người.

Quân cờ là những nam thanh nữ tú được làng kén chọn, vừa phải đẹp người, vừa phải đẹp nết. Tướng được phục trang như sau : đội mũ tướng, soái, mặc triều phục bá quan văn võ, chân đi hài thêu, lọng che. Sĩ đội mũ cánh chuồn có tua vàng. Mỗi người trong đội cờ cầm một chiếc trượng phía trên có gắn biểu tượng quân cờ được trạm trổ tinh xảo, sơn son thếp vàng lộng lẫy. Đội nam mặc áo đỏ, đội nữ mặc áo vàng với thắt lưng theo lối xưa.

[img]xq396-1.jpg;right;Quân cờ là những nam thanh, nữ tú được chọn lựa kỹ càng[/img]Trước khi vào vị trí của mỗi người trên sân cờ, cả đội cờ múa theo tiếng trống, đàn, phách. Sau khi quân cờ đã vào các vị trí, một hồi trống dài nổi lên, hai đấu thủ cờ mặc áo dài, khăn xếp xuất hiện, mỗi người cầm một cây cờ đuôi nheo ngũ sắc nhỏ để chỉ huy trận đánh. Quanh sân, hàng trong thì khán giả ngồi, hàng ngoài đứng, chăm chú thưởng thức ván cờ và bàn tán về từng nước đi. Khi thế cờ đến hồi gay cấn, cả sân xôn xao và khi người chơi có một nước đi xuất thần, cả sân đều ồ lên tán thưởng. Bên lề sân có một cái trống to thỉnh thoảng được gióng lên một hồi điểm cho những nước đi. Khi Tướng bị chiếu, tiếng trống dồn dập, đám đông lại càng đông hơn, đã náo nhiệt lại càng náo nhiệt thêm.

Bên cạnh sự tinh tế, trầm tĩnh thiên về trí tuệ, Cờ người cũng có sự hấp dẫn về tính động. Cờ người, đặc biệt là ở miền Nam còn được lồng ghép các động tác võ thuật nên có những nét hấp dẫn riêng. Thời kỳ đầu, các quân cờ chỉ khi triển khai các nước hoặc “ăn” quân của đối phương thường múa một vài động tác võ thuật chiếu lệ như diễn tuồng. Nhưng với ý tưởng mong muốn các ván Cờ người phải thật sự cuốn hút nên 32 quân cờ biểu diễn phải là 32 võ sinh có đẳng cấp về võ thuật. Những đòn thế võ thuật được các cao thủ trình diễn đã chinh phục và thu hút người xem. Môn Cờ người lúc này đã sôi động hơn rất nhiều bên cạnh bản chất tĩnh lặng suy nghĩ như vốn có.

Ngày xuân, bên cạnh sự náo động của các trò chơi mang tính thể thao dân gian khác như đánh đu mang đầy tính chất hào hứng và lãng mạn hay cuộc chọi gà, chọi trâu đầy sôi động, kịch tính hoặc những trận đấu vật thiên về sức mạnh cơ bắp và dũng khí, thì cái đẹp của sân Cờ người chính là sự tinh tế, trầm tĩnh, có tác dụng nuôi dưỡng những giá trị tinh thần dân tộc. Cờ người với bản chất vốn có của mình cũng tạo nên sự cân bằng đối với các cuộc đua tài sôi động khác, đồng thời bổ xung và nâng cao giá trị văn hoá, thể thao truyền thống của các lễ hội qua nhiều thế kỷ lưu truyền.

Đây là tin vui cho làng cờ Bình Dương, bởi theo quy định mới nhất của Liên đoàn cờ Việt Nam và Tổng cục TDTT thì chỉ có 3 VĐV đoạt 3 thứ hạng cao nhất của giải VĐQG và giải đội mạnh 2011 mới được chọn vào ĐTQG chứ không mang tính “đại trà” như trước. Theo đó, Bùi Dương Trân sẽ cùng với Lại Lý Huynh và Nguyễn Thành Bảo (Hà Nội), Trềnh A Sáng (TP.HCM), Võ Minh Nhất (Bình Phước) lên tuyển. Ở đội nữ sẽ là Ngô Lan Hương, Hoàng Hải Bình, Nguyễn Hoàng Yến, Trần Tuệ Doanh, Đàm Thị Thùy Dung (đều của TP.HCM) và Phạm Thu Hà (Hà Nội).

[b]Xe[/b]

[b]Đặc điểm[/b]

Xe là quân chủ lực số một. Sức cơ động của nó rất lớn, di động rất nhanh, khống chế phạm vi hoạt động rất rộng, có thể công, thủ. Nhìn toàn cục thì chính Xe là quân tổ chức công thủ nhanh chóng nhất, nhưng vai trò chính của Xe là lực lượng trung kiên dùng để chiến đấu.

[b]Thực lực[/b]

Nói Xe là quân chủ lực số một vì uy lực của nó mạnh nhất. Trong các giai đoạn khai cuộc và trung cuộc, các Xe luôn luôn là quân chủ lực tác chiến. Còn giai đoạn tàn cuộc, hai bên tổn thất nhiều quân, chiến trường trống vắng khiến Xe càng dễ phát huy năng lực. Do đó [b]Thực lực[/b] của Xe càng nổi rõ. Người ta đánh giá [b]Thực lực[/b] bằng câu: “Nhất xa sát vạn”.

[b]Cách sử dụng[/b]

Trong giai đoạn khai cuộc nên ra Xe thật sớm chiếm lấy lộ thông. Làng cờ có câu “ba nước không ra Xe, nhất quyết phải thua cờ” để khẳng định ra Xe sớm là điều trọng yếu. Lúc mở đợt tấn công Xe nên tiến xuống hàng tuyến Tốt hoặc ở 2 trục lộ cho dễ phối hợp với các quân khác tiến lên. Khi phòng thủ thì Xe nên đặt ở trên hà hoặc ở hàng tuyến Tốt để ngăn cản các quân đối phương vượt qua tiếp cận trung Tướng.

Nếu đối phương khuyết Sĩ thì chớ dễ dàng chấp nhận đổi Xe, đồng thời phối hợp Xe, Mã, Tốt để tấn công. Như đối phương khuyết Tượng thì Xe phối hợp cùng Pháo, Tốt tác chiến. Còn đối phương bền Sĩ Tượng thì Xe phối hợp Pháo, Mã, Tốt uy hiếp rất hiệu quả.

Cờ tàn, tối kỵ để Xe ở những chỗ kẹt, nên để ở những chỗ thông thoáng để dễ đối phó 4 phương 8 hướng.

Chúng ta xem các thế cờ sau.

Thế cờ một Xe phá đối phương còn đủ bền Sĩ, Tượng. Đây là trường hợp “xe công kiên phá địch”.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe công kiên phá địch
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak4/4a4/e8/9/2e1R4/9/9/9/9/4KA3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.S4.5 Tg5-6 2.S5.6 Tg6.1
/*Bắt buộc. Nếu 2…Tg6-5 thì 3.Tg5-4 khiến Đen phải đi Tượng biên và Xe ăn Tượng hà.*/
3.X5-4 S5.6 4. Tg5-4 S4.5
5.X4-2 S5.4 6. X2.2 S4/5
7.X2.1 Tg6/1 8. X2-5
}END[/game]
Trắng thắng rõ.

Thế cờ tiếp theo, Xe chiếu Tướng ăn quân.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe chiếu Tướng ăn quân
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak1e2/1r7/9/9/9/6R2/2p6/4E4/H8/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.X3.5 Tg5.1 2.X3/1 Tg5/1 3.X3-8
}END[/game]
ăn Xe thắng.

Cũng thế cờ này, nếu Đen đi trước thì:
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe chiếu Tướng ăn quân
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak1e2/1r7/9/9/9/6R2/2p6/4E4/H8/4K4 b – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. … X2.8 2. Tg5.1 X2/1 3. Tg5/1 X2-1 }END[/game]
ăn Mã, cuối cùng Đen cũng thắng.

Thế thứ 3, Xe yểm trợ điều quân di chuyển.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe yểm trợ điều quân di chuyển
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 4kae2/4a4/4e4/9/5r3/2P2H3/r8/E3C4/4A4/3RKAE2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. M4.6 X1/5 2. M6.8 X1-2
3. X6.6 X6-5 4. Tg5-6 }END[/game]

Trắng thắng thế. Sau đó qua Tốt phối hợp dễ chiến thắng.

Thế thứ 4, Xe phòng thủ đẩy lùi quân địch.

Hiện tại Mã Đen ngoạ tào rất nguy hiểm, nếu Xe Đen tấn 3 thì Trắng bị động khó đỡ. Thế nhưng Trắng có thể phòng thủ bằng cách:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe phòng thủ
RED Trắng
BLACK Đen
FEN r3kae1C/4a3H/3ce4/4p4/9/P1R6/4P4/4E4/4A1h2/3K1AE2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. X7-3 M7/8 2. X3/1 M8/7 3. X3.1 }END[/game]
hai bên cân bằng. Đó là nhờ Xe Trắng đánh đuổi Mã dữ Đen phải thoái lui.