Du hí văn chương: Tứ phương trận

[b]1. PHÁO QUÁ CUNG BỊ PHÁO ĐẦU PHÁ (KIỂU CŨ)[/b]

[b]Biến chung:[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo quá cung bị Pháo đầu phá (kiểu cũ) – Biến chung
RED Trắng
BLACK Đen
START{
1. P2-6 P8-5
2. M2.3 M8.7
3. X1-2 X9.1
DIAG{ #4 RED }
}END[/game]
 

[b]Biến 1:[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo quá cung bị Pháo đầu phá (kiểu cũ) – Biến 1
RED Trắng
BLACK Đen
START{
1. P2-6 P8-5 2. M2.3 M8.7
3. X1-2 X9.1 4. X2.4 X9-4
5. S6.5
DIAG{ #5 BLUE }
/*Các danh thủ đương đại thường lên S4.5 vừa kín cờ vừa có nhiều cơ hội trả đòn mạnh hơn.*/
5. … M2.3
6. X2-7 B5.1
7. X7.2 X1.2
8. P8-7
/*Nếu Trắng chơi 8. P6-7 X4.7 9. M8.9 P2.4 10. X7.1 P2-5 11. M3.5 (như 11. T3.5 P5-1 12. X9-8 P1-2 13. X8-9 X1-3 14. P7.5 P5.5 15. S5.4 P2-7, Đen ưu) 11…P5.4 12. T3.5 B5.1 13. X7-9 T3.1 14. X9-8 B5-6 15. P8.1 P5/4 16. B7.1 M7.5, Đen ưu.*/
8. … M3.5
9. X7-8
/*Trường hợp Trắng chơi 9. P6-5 X4.7 10. M8.9 B5.1, bây giờ nếu Trắng đi 11. P5.2 P2.5! hoặc như 11. B5.1 P5.3, còn nếu 11. B3.1 P2.5, hoặc là 11. X7-8 P2-3 12. P7.5 X1-3 13. P5-7 B5.1, tất cả các khả năng trên, Đen đều ưu thế.*/
9. … B5.1
10. P7.7 S4.5
11. B5.1
/*Nếu Trắng chơi 11. P6-5 M5.6 12. B3.1 M6.7 13. P5.2 X4.7 14. M8.7 Tg-4 15. P5-9 M7/5 16. P9.3 P5.2! 17. X8/1 M5/4, Đen ưu.*/
11. … P5.3
12. P6-5
/*Nếu Trắng đổi lại 12. Tg-6 P2-4! 13. P6.6 M5.4 14. S5.6 M4.3 15. Tg-5 P4-5 16. X8-5 M7.5, Đen ưu.*/
12. … M5.6
13. M3.5 P5.2 14. T7.5 M6.8
15. T5.7 X4.5 16. M8.6 P2-5
}END[/game]
[b]-+[/b]

[b]Biến 2:[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo quá cung bị Pháo đầu phá (kiểu cũ) – Biến 2
RED Trắng
BLACK Đen
START{
1. P2-6 P8-5 2. M2.3 M8.7
3. X1-2 X9.1 4. X2.4 X9-4
5. S6.5 M2.3 6. X2-7 B5.1
7. X7.2 X1.2 8. P8.4 P2/1!
9. P6-5 P2-3 10. X7-3
DIAG{ #10 BLUE }
/*Nếu Trắng chơi 10. P5.3 M7.5! 11. P8-5 P5.2 12. X7.8 M3.4 13. X8.2 X1-4 14. T7.5 P5-7! 15. M3/2 M4.6 16. P5/2 X4.4, Đen ưu.*/
10. … M3.5
11. P8-7 X4.7! 12. M8.7 P3-7
13. X3-4 X1-4 14. X9-8 B5.1!
15. P5.2 P7.5 16. T3.1 P7-3
}END[/game]
[b]-+[/b]

[b]Biến 3:[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo quá cung bị Pháo đầu phá (kiểu cũ) – Biến 3
RED Trắng
BLACK Đen
START{
1. P2-6 P8-5 2. M2.3 M8.7
3. X1-2 X9.1 4. X2.6 X9-4
5. S6.5 M2.3 6. X2-3 B5.1
DIAG{ #7 RED }
/*Đen tiến Tốt đầu mở đường cho Mã nhảy lên đầu. Bây giờ Trắng không dám bắt Mã vì Đen vọt Pháo đầu chiếu bắt lại Xe, thế cờ Đen bắt đầu phản công.*/
7. B3.1 M3.5
8. P8.4
/*Nếu Trắng đi 8. M3.4 P2.1! 9. M4.5 M7.5 10. P6-2 B5.1 11. P2.7 M5.4 12. X3.3 P5.4 13. T7.5 X1.2 14. P2-4 X4-6 15. P4-6 Tg.1 16. M8.6 P2.3! 17. B7.1 X1-5! 18. M6.5 B5.1, Đen ưu thế thắng.*/
8. … B3.1
9. M3.4 B1.1 10. M4.5 X4.2
11. B3.1 X4-5 12. X3-5 M7.5
13. B3-4 B5.1 14. B5.1 M5.6
15. P8/3 P2-4 16. M8.7 B3.1
}END[/game]
[b]-+[/b]

[b]Biến 4:[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo quá cung bị Pháo đầu phá (kiểu cũ) – Biến 4
RED Trắng
BLACK Đen
START{
1. P2-6 P8-5 2. M2.3 M8.7
3. X1-2 X9.1 4. X2.6 X9-4
5. S6.5 M2.3 6. X2-3 B5.1
DIAG{ #7 RED }
7. P8.4 B3.1 8. P8-1 M7.9
9. X3-1 P2.5 10. T7.5 B5.1
11. X1-7 B5.1 12. M3.5 P2-5
13. T3.5 P5.5 14. Tg5-6 P5-9
15. X7-2 X4.5 16. M5.4 P9-7
}END[/game]
[b]-+[/b]

[img maxheight=200 maxwidth=200]xq166-0.jpg;right;Trần Đình Thủy – á quân 2003 (ảnh Võ Tấn)[/img]Tất cả các lão thủ xưa nay, hễ tới tuổi 50 là xem chừng đã bắt đầu chửng lại, bắt đầu nhường bước cho lứa 20- 30, tới tuổi 55 phần đông rửa tay gác kiếm, bởi có muốn trụ lại cũng không còn trụ nổi nữa.

Trong 20 năm phát triển gần đây của cờ Tướng nước nhà, nhân tài ngày càng đông đúc, sách vở phương tiện ngày càng dồi dào, bài bản ngày càng tân tiến, giao lưu bốn phương ngày càng rộng mở khiến cho lớp kỳ thủ trẻ vươn lên phơi phới như măng mọc sau cơn mưa, như hoa nở mùa xuân, cho nên hiện tượng “Trần Đình giáo chủ” vẫn hiên ngang và dẻo dai đua tài cùng hàng trăm đại cao thủ của nước nhà để chiếm được đỉnh cao như thế thì rõ ràng là một hiện tượng phi thường, đúng là một con người phi phàm.

Trong suốt cả giải cờ Tướng vô địch toàn quốc 2003, Trần Đình Thủy chơi vững vàng tới mức khó tin: ngay ván đầu tiên gặp Tấn Tình (Bình Định) người mà tại giải Đại hội đã từng thắng Trịnh A Sáng, Trần Đình Thủy đã vượt qua không mấy khó khăn, sang ván thứ hai gặp ngay tay cờ vào loại cự phách nhất Hà Nộ i là Lạ i Việt Trường, Trần Đình Thủy cũng mau chóng thắng luôn. Tới cửa ải thứ ba cũng đầy khó khăn: phải đối mặt với Quốc tế đại sư Diệp Khai Nguyên, nhưng Trần Đình Thủy đã làm cả hội trường phải thán phục: hạ luôn Khai Nguyên trong một ván thắng đẹp. Ván thứ 4 và ván thứ 6 ông bị chững lại, thế nhưng ở các ván thứ 5, thứ 7, thứ 8, thứ 9 và thứ 10 ông thắng một lèo trước Hoàng Trọng Thắng. Nguyễn Anh Quân, Dương Nghiệp Lương, Bùi Dương Trân và đặc biệt nhất trong ván thứ 10, khi gặp đối thủ nặng ký nhất là đương kim vô địch quốc gia (năm trước đó) Trịnh A Sáng, Trần Đình Thủy đã dồn hết công lực, chơi một ván xuất thần, giành thắng lới quyết định để vào trận chung kết tranh ngôi vô địch với Đặng Hùng Việt.

Đoạt ngôi Á quân quốc gia cũng là thắng lợi lớn nhất của cờ tướng Bà Rịa Vũng Tàu trong suốt thời gian qua, nó chứng minh rằng thành phố Vũng Tàu xứng đáng là một trung tâm lớn để tổ chức những giải cờ không chỉ ở cấp quốc gia mà còn ở cấp châu lục và thế giới.

[b]Chú thích của Bạn Cờ:[/b]
“Trần Đình Giáo chủ” là biệt danh làng cờ đặt cho Trần Đình Thuỷ.

[i]Nhân dịp năm mới, tác giả nổi tiếng chuyên viết về cờ Tùng Lâm đã gửi tặng độc giả của Bạn Cờ bài viết rất dài và rất lý thú này. Ban biên tập xin cảm ơn tác giả Tùng Lâm và trân trọng giới thiệu đến bạn đọc bài viết này. Chúc tác giả và gia đình một năm mới an khang và thịnh vượng.[/i]

Trong nhiều thế kỷ nối tiếp nhau, người Á Đông cứ việc chơi cờ mà hoàn toàn không để ý cờ Tướng có từ lúc nào. Đến một lúc, trình độ văn minh đã cao, câu hỏi đó bật ra, thì người ta mới chợt giật mình vì sự “đãng trí” của mình và thế là nảy sinh không biết bao cuộc tranh cãi. Không chỉ cãi vã mà còn tranh giành “quyền tác giả” của mỗi loại cờ: “Ai đã phát minh ra cờ Tướng?” Điều đó cũng dễ hiểu, sự tôn vinh rất lớn sẽ thuộc về kẻ khai phá, không chỉ với một cá nhân mà còn đối với cả một dân tộc. Chẳng phải khi người ta viết rằng Colombo là người đầu tiên phát hiện châu Mỹ thì cũng lập tức có ý kiến rằng người Viking ở Bắc Âu làm chuyện đó sớm hơn. Gần đây lại có giả thiết rằng người Trung Hoa đã tới bờ phía Tây châu Mỹ sớm nhất.

Vấn đề tìm ra nguồn gốc cờ Tướng ở châu Á và cờ Vua ở châu Âu cũng đã phải trải qua một quá trình hết sức công phu và gian khổ, vì sự thật thì chỉ có một mà giả thiết thì rất nhiều.

Nhiều nhà khoa học châu Âu đã kết hợp công việc khảo cổ và lịch sử của mình để tìm hiểu nguồn gốc của cờ Vua như Thomas Gaida, Willam John, Ducan Forbs… Nhưng trong đó nổi bật một người Đức có tên là Van de Linde (1833 – 1897). Ngay từ nhỏ ông đã yêu thích cờ và cũng ngay từ thuở thiếu niên đã có ý nghĩ cống hiến cuộc đời mình cho việc nghiên cứu lịch sử của cờ.
[img]xq361-0.jpg;center;Thủy tổ của cờ Tướng, cờ Vua…[/img]
Năm 1874 hai quyển sách có tên “Lịch sử và văn hóa cờ Vua” và “Cờ Vua thế kỷ 16” của ông được xuất bản. Chúng như hai cột mốc lớn về lịch sử trò chơi đặc sắc này. Sau đó 7 năm (1881) những quyển sách khác của ông được tiếp tục xuất bản “Những đoản khúc về nguồn gốc lịch sử sơ khai của cờ Vua” và “Thiên niên kỷ đầu tiên của văn hóa cờ Vua (850 – 1880)”.

Sau khi đọc, nghiên cứu một số tài liệu rời rạc trước đó và tìm hiểu kỹ càng nguồn gốc của môn cờ, Van de Linde viết: “Ở những tài liệu đó, kiến thức thiếu thốn rất nhiều, phần lớn là những câu chuyện tưởng tượng. Lịch sử lâu đời của cờ Vua phần nhiều dựa vào chuyện thần thoại, huyền thoại, rất xa vời với thực tế về sự ra đời của trò chơi này, về con đường dẫn cờ vua đến với các dân tộc phương Đông và phương Tây, về những giai đoạn phát triển đầu tiên”.

Con đường đầy rẫy gian nan nhưng ông tự đặt ra nhiệm vụ cho mình là tìm tòi và phát hiện chính xác nguồn gốc đầu tiên của cờ Vua cổ Ấn Độ, Ba Tư và Ả Rập. Tất cả đều phải mò mẫm từng bước trong khoảng thời gian dài đã lùi vào dĩ vãng, chen lẫn biết bao sự kiện lịch sử phức tạp. Không gian quá rộng và ngôn ngữ các dân tộc quá khác biệt nhau, thậm chí ngôn ngữ của một dân tộc từ những văn bản viết trên đá đầu tiên đến văn bản hiện đại của họ cũng đã thay đổi nhiều.

Nhờ nhiệt tình cháy bỏng ông đã lôi kéo được sự tham gia của những những nhà chuyên sưu tầm văn hóa cố, các chuyên gia triết học phương Đông mà trong số họ phải kể tới nhà học giả chuyên về chữ Phạn Anbrexter, học giả tiếng Ả Rập Io khan Hindermeister. ông vào được các thư viện xem các bản gốc lớn nhất ở các nhà thờ đạo Hồi, những bản thảo viết tay cực kỳ quý giá cùng những đoạn trích các quy tắc chơi cờ của Al Atli, At Xuly, Al Khakima.

Trước những sự kiện và tài liệu cực kỳ phong phú sưu tầm được, như một nhà bác học, ông bắt đầu nghiên cứu và đưa ra quan điểm của mình về một loạt vấn đề của lịch sử cờ Vua qua nhiều thế kỷ. Trước hết ông cố gắng tìm hiểu bí mật của sự xuất hiện cờ Vua. ông chỉ ra tính phi thực tế và hoang đường trong ý kiến của Dun can Forbs cho rằng cờ Vua được sáng tạo từ mấy nghìn năm trước công nguyên. ông đã tìm ra từ khi nào xuất hiện Chaturanga và từ đó đi đến kết luận rằng trò chơi này chỉ xuất hiện tại Ấn Độ vào thế kỷ thứ 6 sau công nguyên.
[img]xq361-1.jpg;center;Trung Á là cái nôi của cờ[/img]
Rốt cuộc thì nhờ những công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, người châu Âu đã nhất trí công nhận với nhau những điểm căn bản nhất về cờ Vua:

*Cờ Vua không phải do người châu Âu phát minh ra mà là do nơi khác phát minh và được du nhập vào châu Âu sớm nhất là vào thế kỷ thứ 10 sau công nguyên.
*Cờ Vua bắt nguồn từ loại cờ cổ có tên là Chaturanga, được phát minh vào thế kỷ thứ 5 hay thứ 6 sau công nguyên tại Ấn Độ, trên bàn cờ có Vua, các cố vấn và 4 loại binh chủng trong quân đội là kỵ binh, tượng binh, bộ binh và chiến xa.
*Sang châu Âu, Chaturanga được hoàn chỉnh và cải tiến thành cờ Vua ngày nay.

Những kết luận rõ ràng, sáng sủa, có nền tảng khoa họ vững chắc này đã đặt dấu chấm hết cho những cuộc tranh luận vô bổ. Tất cả các quyển từ điển về cờ của châu Âu, châu Mỹ cũng đều có cùng quan điểm này. Còn việc cải tiến Chaturanga như thế nào để trở thành cờ Vua như ngày nay cùng những thành công và kiếm khuyết của nó, chúng ta sẽ nói tới trong một bài khác.