Cờ thế 7/9/2005

[img]xq396-0.jpg;left;Cờ người luôn thu hút đông đảo người xem và cổ vũ[/img]Ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, Cờ người thường thu hút đông đảo người xem và cổ vũ bởi đây là môn thể thao giải trí rất sinh động và hấp dẫn. Thông thường, nơi diễn ra trận Cờ người là sân đình của làng. Trên thực tế, Cờ người là tên gọi khác của môn Cờ tướng, gồm 32 quân, mỗi bên 16 quân (trong mỗi bên có một Tướng. Tướng nam gọi là tướng Ông, tướng nữ còn gọi là tuớng Bà). Nhưng khác với Cờ tướng là chơi trên bàn cờ. Ba mươi hai quân cờ bằng gỗ, sừng, hay ngà tiện tròn, đường kính 2cm, dày 1cm. Chơi Cờ người cũng vẫn là luật lệ của Cờ tướng nhưng quân cờ là người thật, và bàn cờ là sân rộng, đủ đường đi nước bước cho 32 người.

Quân cờ là những nam thanh nữ tú được làng kén chọn, vừa phải đẹp người, vừa phải đẹp nết. Tướng được phục trang như sau : đội mũ tướng, soái, mặc triều phục bá quan văn võ, chân đi hài thêu, lọng che. Sĩ đội mũ cánh chuồn có tua vàng. Mỗi người trong đội cờ cầm một chiếc trượng phía trên có gắn biểu tượng quân cờ được trạm trổ tinh xảo, sơn son thếp vàng lộng lẫy. Đội nam mặc áo đỏ, đội nữ mặc áo vàng với thắt lưng theo lối xưa.

[img]xq396-1.jpg;right;Quân cờ là những nam thanh, nữ tú được chọn lựa kỹ càng[/img]Trước khi vào vị trí của mỗi người trên sân cờ, cả đội cờ múa theo tiếng trống, đàn, phách. Sau khi quân cờ đã vào các vị trí, một hồi trống dài nổi lên, hai đấu thủ cờ mặc áo dài, khăn xếp xuất hiện, mỗi người cầm một cây cờ đuôi nheo ngũ sắc nhỏ để chỉ huy trận đánh. Quanh sân, hàng trong thì khán giả ngồi, hàng ngoài đứng, chăm chú thưởng thức ván cờ và bàn tán về từng nước đi. Khi thế cờ đến hồi gay cấn, cả sân xôn xao và khi người chơi có một nước đi xuất thần, cả sân đều ồ lên tán thưởng. Bên lề sân có một cái trống to thỉnh thoảng được gióng lên một hồi điểm cho những nước đi. Khi Tướng bị chiếu, tiếng trống dồn dập, đám đông lại càng đông hơn, đã náo nhiệt lại càng náo nhiệt thêm.

Bên cạnh sự tinh tế, trầm tĩnh thiên về trí tuệ, Cờ người cũng có sự hấp dẫn về tính động. Cờ người, đặc biệt là ở miền Nam còn được lồng ghép các động tác võ thuật nên có những nét hấp dẫn riêng. Thời kỳ đầu, các quân cờ chỉ khi triển khai các nước hoặc “ăn” quân của đối phương thường múa một vài động tác võ thuật chiếu lệ như diễn tuồng. Nhưng với ý tưởng mong muốn các ván Cờ người phải thật sự cuốn hút nên 32 quân cờ biểu diễn phải là 32 võ sinh có đẳng cấp về võ thuật. Những đòn thế võ thuật được các cao thủ trình diễn đã chinh phục và thu hút người xem. Môn Cờ người lúc này đã sôi động hơn rất nhiều bên cạnh bản chất tĩnh lặng suy nghĩ như vốn có.

Ngày xuân, bên cạnh sự náo động của các trò chơi mang tính thể thao dân gian khác như đánh đu mang đầy tính chất hào hứng và lãng mạn hay cuộc chọi gà, chọi trâu đầy sôi động, kịch tính hoặc những trận đấu vật thiên về sức mạnh cơ bắp và dũng khí, thì cái đẹp của sân Cờ người chính là sự tinh tế, trầm tĩnh, có tác dụng nuôi dưỡng những giá trị tinh thần dân tộc. Cờ người với bản chất vốn có của mình cũng tạo nên sự cân bằng đối với các cuộc đua tài sôi động khác, đồng thời bổ xung và nâng cao giá trị văn hoá, thể thao truyền thống của các lễ hội qua nhiều thế kỷ lưu truyền.

[img]xq527-0.jpg;right;Đào Cao Khoa tại giải Đông Nam Á 1998[/img]Có một VĐV trẻ đội tuyển Bộ CA vụt sáng chói trên kỳ đài: kiện tướng Đào Cao Khoa.

Đào Cao Khoa sinh năm 1972. Anh là em ruột của Đào Cao Khôi, một danh thủ Hà Nội có tiếng tăm từ những năm 80. Anh làm quen với cờ tướng chính từ người anh của mình. Khoa chịu học lý thuyết và chăm đối luyện nên tiến bộ khá nhanh. Ngay từ năm 1993, danh thủ Đào Thành Huy đã nhận xét: tương lai của cờ tướng phía Bắc nằm ở những người như Khoa. Năm 1995, anh tham dự giải toàn quốc. Anh có những ván cờ xuất sắc được dư luận bạn hâm mộ cờ khen ngợi. Tuy nhiên do tuổi trẻ thiếu kinh nghiệm, một phần còn lo học tập, chưa chuyên tâm với cờ tướng nên năm 1996 thành tích của anh sút kém. Sau khi về thi đấu cho Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an) anh được HLV Phạm Trường Lâm chú ý hỗ trợ trong chuyên môn. Anh trưởng thành khá nhanh, thi đấu với phong độ tốt. HLV Phạm Trường Lâm dành cho anh những bài tập đặc biệt và dìu dắt anh từng bước chiếm lĩnh vị thế trong làng cờ. Liên tiếp trong hai mùa giải 1997-1998 anh giành giải đồng đội và giải ba cá nhân. Lặng lẽ không ồn ào, anh lần lượt đánh bại các kiện tướng đội tuyển thành phố Hồ Chi Minh: Trương A Minh, Diệp Khai Nguyên, Mông Nhi trong các giải toàn quốc. Tháng 11-1998 thành phố Hồ Chí Minh đăng cai giải Đông Nam Á lần thứ 11. HLV Phạm Trường Lâm được giao trách nhiệm lập đội tuyển Việt Nam II đã quyết định chọn anh và kiện tướng quốc tế đại sư Trần Văn Ninh. Đội tuyển Việt Nam I có kiện tướng quốc tế đại sư Trịnh A Sáng, Tương A Minh do ông Lê Thiên Vị làm HLV. Giải này có 9 quốc tế đại sư tham gia.

Dư luận ở thành phố Hồ Chí Minh cho rằng đội VN I sẽ vô địch đồng đội. Tuy nhiên HLV Phạm Trường Lâm lại khẳng định đội VN II sẽ đoạt ngôi vô địch. Quyết tâm lớn của HLV Phạm Trường Lâm dựa trên phong độ rất ổn định của Đào Cao Khoa và Trần Văn Ninh suốt hai mùa giải gần đây. Quyết tâm của HLV đã truyền thêm ý chí quyết thắng cho VĐV Đao Cao Khoa lập nên nó kỷ lục của cờ tướng nước ta: qua 7 trận anh đạt 6,5 điểm: điểm cao nhất cá nhân trong giải. Lần lượt 4 quốc tế đại sư bị anh đánh bại. Thêm một kiện tướng, quốc tế đại sư Trịnh A Sáng của thành phố Hồ Chí Minh nghe đội hình Việt Nam I trở thành bại tướng dưới tay anh. Thế là chỉ sau mấy mùa giải thành phố HCM có năm kiện tướng quốc tế đại sư thì bốn người đã phải chịu thất bại trước kiện tướng trẻ Đào Cao Khoa trong những trận đấu rất sòng phẳng ở giải trong nước và quốc tế.

Các bạn hâm mộ cờ nồng nhiệt chúc mừng anh. Báo chí liên tiếp biểu dương anh. Anh vụng về khi gặp bạn bè và các nhà báo. Và anh vẫn cùng với HLV Phạm Trường Lâm lặng lẽ chuẩn bị cho những mùa giải mới, cho những thành tích mới.

Tôi đã có một [topic id=506]bài viết về Kỳ Ngộ Quán[/topic] cách đâu không lâu, nay tôi tiếp tục cung cấp thêm một vài thông tin ít ỏi mà tôi thu lượm được từ việc đến Kỳ Ngộ đều đặn hàng tuần cho bạn đọc, hy vọng mang đến cho những người yêu cờ ở xa TPHCM theo dõi thêm được tình hình cờ tướng ở đây…

Thoạt nghe đấu kỳ đài, chúng ta thường hình dung đó chỉ là sân chơi cho các danh thủ có đẳng cấp thành phố là ít nhất, vì Kỳ đài thường là nơi lui tới thường xuyên của các cao thủ tiếng tăm. Thực sự Kỳ đài đơn giản là một sân chơi bổ ích cho những người chơi cờ muốn nâng cao trình độ và tâm lí thi đấu. Thứ 7 tuần rồi (13/5/2006), ván đấu trên kỳ đài gồm đài chủ Đinh Tiến Lộc và một bạn sinh viên Cường không có tiếng tăm gì mấy diễn ra rất thuyết phục từ đầu đến cuối. Dù biết yếu hơn trước Đinh Tiến Lộc nhưng bạn công đài vẫn đánh rất tự tin, ăn miếng trả miếng liên tục. Ván cờ kết thúc với phần thắng thuộc về Đinh Tiến Lộc khi một sơ hở xảy ra ở phút cuối nhưng Lộc cũng bước từ đài thi đấu xuống mà mồ hôi nhễ nhãi. Đó là một trong những ranh giới để phân biệt danh thủ và những người chơi cờ bình thường. Như ông Trần Hoàng Lâm bình cờ: các danh thủ thường đánh 3, 4 ván mới xảy ra một sai lầm nhưng chưa chắc ai cũng thấy được. Còn các bạn trẻ như chúng ta thì thường bộc lộ tâm lí nôn nóng và để lại nhiều lổ hổng.

Như vậy, việc các bạn trẻ chưa có tiếng tăm lên công đài cũng đem lại cho người xem những ván cờ thú vị, bộc lộ những sai sót bình thường (đương nhiên là không quá sơ sài). Còn những ván đấu của các cao thủ hàng đầu thế giới thì có đầy tại các tiệm sách nhưng chúng ta theo dõi chưa chắc đã lĩnh hội được nhiều. Ông Lâm rất khuyến khích các kỳ thủ trẻ tự tin công đài, để mọi người cùng học, cùng xem, cùng hiểu, cùng bàn luận.

Một điều nữa khiến tôi thấy thích thú khi xem các ván cờ ở Kỳ Đài so với những ván đấu của danh thủ trên sách vở là những ván cờ diễn ra rất quyệt liệt và mạo hiểm. Tôi đam mê cờ cũng như mê bóng đá, yêu thích lối đá tấn công kiểu như AC Milan, Barcelona hay MU,… Các đấu thủ công đài thường “chịu chơi” và đánh đẹp. Người mà tôi khoái lối đánh này nhất là ông Nguyễn Anh Hoàng, cũng đã lên ngôi đài chủ vài lần, vừa mất ngôi đài chủ trước Đinh Tiến Lộc. Tôi không hiểu sâu về cờ tướng lắm nhưng tôi mạo muội nhận xét, danh thủ này thường lấy công làm thủ.

Hôm vừa rồi đến đó chơi cờ, tôi có chép lại nội qui Kỳ đài, nay ghi lại để các bạn có thêm thông tin:

Nội qui Kỳ đài
1. Hình thức tham dự:
Mỗi đấu thủ tham gia thi đấu phải đóng lệ phí cho Ban Tổ Chức 10.000 đồng.
Khi thi đấu thắng đạt giải thưởng 100.000
Khi thi đấu hòa đạt giải thưởng 50.000
Đấu thủ nào thắng sẽ được làm đài chủ cho Kỳ đài lần kế tiếp, nếu đài chủ thủ hòa 3 lần liên tiếp thì Ban Tổ Chức sẽ thay đổi đài chủ khác.

2. Đối thủ đi trễ 15 phút so với thời gian qui định, Ban Tổ Chức sẽ xử thua. Luật thi đấu áp dụng theo luật cờ tướng hiện hành của liên đoàn cờ Việt Nam.

3. Thời gian tổ chức công đài: 8h sáng thứ 4 và thứ 7 hàng tuần.

4. Nội dung thi đấu:
Mỗi trận chỉ đấu một ván.

Do chép vội vã từ cuốn sổ tay của ông Lâm nên có thể không đúng nguyên văn vì tôi không kịp dò lại nhưng những nội dung chính là đúng. Mong các bạn trẻ tự tin công đài nếu thấy đủ trình độ để hội cờ ở Kỳ Ngộ Quán có thêm những ván cờ sống động hơn.