Cờ cười: Trói vợ

[b]Sĩ[/b]

[b]Đặc điểm[/b]
Sĩ cũng là một binh chủng phòng thủ, phối hợp cùng Tượng và Tốt đầu che chắn cho Tướng. Sĩ không được ra khỏi cung Tướng nên phạm vi hoạt động của nó rất hạn hẹp. Tuy nhiên nhiệm vụ chính của nó là che chắn bảo vệ tích cực cho Tướng nên sự tồn vong của Sĩ liên quan trực tiếp đến sự an nguy của Tướng.

[b]Thực lực[/b]

Khi Sĩ ở giữa cung nó khống chế được 4 điểm ở 4 góc cung, còn nó ở bất cứ góc nào thì chỉ khống chế 1 điểm mà thôi. So với Tượng thì Sĩ không có tầm hoạt động xa, thế nhưng khuyết Tượng không sợ song Xe, chứ khuyết Sĩ thì rất đáng sợ, vì tục ngữ có câu: “khuyết Sĩ kỵ song Xe”. Nhìn chung thực lực của Sĩ cũng tương đương với Tượng.

[b]Cách sử dụng[/b]

Cũng giống như Tướng trong quá trình chiến đấu, Sĩ nên tĩnh, không nên động. Đồng dạng với Tượng, Sĩ che chắn cho Tướng lúc lâm nguy, cản đường Mã địch, làm ngòi Pháo mình. Khi phòng thủ, phối hợp cùng Tượng chống đỡ Xe địch hoặc phòng Pháo tấn công, hình thành “hoa Sĩ, Tượng” hoặc thành “thuận Sĩ, Tượng”, phòng Mã tấn công thì nên “giương Sĩ giác”. Sau đây chúng ta xem một số thế cờ:

Thế 1: Chẹn Mã lộ Tướng tranh thắng.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Chẹn Mã lộ Tướng tranh thắng
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3k5/9/2P6/9/9/4R4/9/6h1E/4A1r2/3AK3c w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. S5.4 X7-4 2. X5.5 Tg4.1 3. B7.1 Tg4.1 4. X5/2 }END[/game]
thắng.

Thế 2: Che chở bảo vệ Tướng mình.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Che chở bảo vệ Tướng
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2eaka3/9/4e4/8C/9/9/r8/4E4/4A4/4KA3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.P1-5 S6.5 }END[/game]
Sĩ, Tượng bảo vệ Tướng Đen lên đầu cùng bên như vậy gọi là “thuận Sĩ, Tượng”. Nếu đi thuận Sĩ, Tượng sẽ vô hiệu hoá Pháo đối phương không còn chiến đấu được nữa.

Bây giờ cũng thế cờ này, nếu Đen đi.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Che chở bảo vệ Tướng
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2eaka3/9/4e4/8C/9/9/r8/4E4/4A4/4KA3 b – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1… X1.3 2. S5/6 X1/3 3. S4.5
}END[/game]

Lên Tượng và Sĩ ở 2 cánh khác nhau như vậy gọi là “nghịch Sĩ, Tượng” hay cũng gọi là “hoa Sĩ, Tượng”. Chơi kiểu này ngăn chặn mọi nước chiếu của Xe.

Thế 3: Dùng Sĩ che để di chuyển Tướng.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Dùng Sĩ che để di chuyển Tướng
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2P1kae2/4a4/4c3e/4C4/8p/9/9/9/5K3/5A3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. S4.5! B9.1 2. Tg4/1 B9-8
3. Tg4-5 B8-7 4. Tg5-6 }END[/game]
thắng.
Nhờ Sĩ lên mặt che Tướng Trắng từ cánh mặt chuyển sang cánh trái, hỗ trợ Tốt chiếu bí, không có Sĩ thì ván cờ hoà.

Thế 4: Làm ngòi cho Pháo tấn công xa.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Làm ngòi cho Pháo tấn công xa
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 4c4/3k5/3aR4/9/9/9/9/9/C3Apr2/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. P9-6 S4/5
2. S5.6! S5.4
3. X5-6 }END[/game]
thắng.

*[i]không biết chương trình XB nằm ở trang web nào, có thể cung cấp một số trang web có chứa XB được khônng, cám ơn.[/i] [b]nganvinh[/b]
*[i]Chú làm ơn cho cháu hỏi cách sử dụng những tính năng đó như thế nào? Cám ơn.[/i] [b]Phan Phuc Truong[/b]
*[i]Tôi đọc xong nhưng chẳng biết cách load cũng như cách sử dụng miễn phí. Đề nghị chi tiết hơn,cảm ơn.[/i] [b]Trương Trí Trân[/b]

Theo yêu cầu của một số bạn đọc, chúng tôi viết hướng dẫn cách download, cài đặt và sử dụng chương trình XB.

Do khuôn khổ một bài báo (không phải là một hướng dẫn sử dụng đầy đủ) nên chúng tôi không thể đề cập quá chi tiết và quá sâu, chỉ những chức năng rất cơ bản mới được đề cập đến. Tuy nhiên, do chương trình thiết kế tuân thủ các chuẩn chung và lại có khả năng hiện tiếng Việt, bạn sẽ không quá khó khăn đề khai thác triệt để nó.

[b]I. Download và cài đặt[/b]
XB (Xiangqi Database Viewer) là chương trình giúp người chơi cờ làm việc với cơ sở dữ liệu (CSDL) các ván cờ (tập hợp các ván cờ). Để sử dụng, bạn cần download và cài đặt chương trình XB, sau đó là các CSDL ván cờ.

[b]Download và cài đặt chương trình XB[/b]
XB là chương trình được phát triển và cung cấp bởi xqfan. Để download nó, bạn cần vào trang download. Nhìn sang bên trái của bài viết này, bạn sẽ thấy có một mục menu mang tên là Download. Chỉ cần bấm vào đó bạn sẽ chuyển sang trang download. Hoặc bấm vào cái link dưới đây:

Trang Download của xqfan

Sử dụng thanh cuộn để cuộn màn hình lên, bạn sẽ đến được mục cho phép download XB. Bấm vào các link của XB hoặc XB unicode để download chúng.

Có hai phiên bản của XB. Một phiên bản là chương trình XB thường. Nếu bạn không có nhu cầu dùng tiếng Việt thì chỉ cần download phiên bản này cho gọn. Bạn có thể download trực tiếp phiên bản này bằng cách bấm vào cái link dưới đây:

Chương trình cài đặt XB

Phiên bản thứ hai là dùng mã unicode, chương trình nặng gấp đôi phiên bản kia. Bù lại bạn có thể dùng XB với màn hình hiện hoàn toàn bằng tiếng Việt. Yêu cầu là bạn phải có hệ điều hành từ Win2000, WinXP trở lên. Bạn có thể download trực tiếp phiên bản này bằng cách bấm vào cái link dưới đây:

Chương trình cài đặt XBU (phiên bản mã Unicode)

Sau khi download xong chương trình, bạn hãy bấm chuột vào nó để chạy. Chương trình sẽ nhanh chóng cài đặt vào đĩa cứng của bạn.

XB mới chỉ là chương trình cho phép xem và làm việc với CSDL ván cờ. Bạn còn cần phải download CSDL các ván cờ nữa.

[b]Download các CSDL ván cờ[/b]
Tiếp tục cuộn màn hình của Trang Download của xqfan cho đến cuối. Bạn sẽ thấy các link để download các CSDL. Lựa chọn các CSDL (có khá nhiều) bạn cần và bấm vào link tương ứng để download chúng về máy của bạn. Các file này đã được nén cho gọn ở dạng zip. Bạn cần giải nén chúng. Nên download và ghi các file đã giải nén vào một thư mục duy nhất.

[b]II. Sử dụng XB[/b]
[b]1. Chạy chương trình[/b]
Để chạy chương trình XB, hãy vào start->All program->Xiangqi World và bấm vào biểu tượng XB (hoặc XBU).

Nếu phiên bản XB bạn đang dùng là unicode (XBU), bạn có thể chuyển sang màn hình tiếng Việt bằng cách bấm vào menu->View->Language->Vietnamese
[img]xq285-0.jpg;center;Chuyển giao diện sang tiếng Việt[/img]

[b]Chọn xem một CSDL[/b]
Để xem một CSDL ván cờ mà bạn đã download về máy, bạn hãy làm như sau:
Từ chương trình, bấm vào menu->Database->Select/New. Một hộp thoại (dialog box) sẽ hiện ra để bạn tìm và chọn file CSDL vừa download về. Bạn hãy bấm tiếp vào nút Browse để chọn thư mục và file CSDL cần xem. Các file CSDL có đuôi là .gdb. Chọn một file rồi bấm OK để xác nhận.
[img]xq285-1.jpg;center;Lựa chọn một CSDL để xem[/img]

[b]2. Sử dụng cửa sổ các ván cờ[/b]
Bấm vào menu->Database->Browse hoặc nhanh hơn bấm vào nút hình dưới để mở cửa sổ (hộp thoại) CSDL.

[img]xq285-2.jpg;center;Nút Browse để mở cửa sổ các ván cờ[/img]

Thông tin về các ván cờ hiện ra ở dạng bảng (table). Các thông tin vắn tắt về CSDL đang xem hiện ở bên phải. Bạn có thể dùng các thanh cuộn để xem phần bị khuất, dùng con trỏ kéo để thay đổi kích thước các cột, kéo thả để chuyển một cột sang một vị trí mới dễ nhìn hơn v.v…

Để chọn một ván cờ nào đó trong bảng chỉ cần bấm vào nó. Ván cờ sẽ hiện lên trong bàn cờ nhỏ bên phải để bạn kiểm tra. Bấm vào các nút ngay dưới bàn cờ nhỏ này để xem các nước đi.

Để nhẩy đến một ván cờ nào đó dựa trên chỉ số (ID) của nó, bạn bấm số đó vào hộp nhỏ ở đáy cửa sổ và rồi bấm tiếp nút Enter.

Cửa sổ này có các nút tab góc trên bên trái để giúp bạn sử dụng các chức năng như tìm kiếm, thống kê, CSDL khai cuộc. Tab ngầm định là Mọi ván cờ (All games).
[img]xq285-3.jpg;center;[/img]

[b]Tab Tìm kiếm (Search)[/b]
Giúp bạn tìm kiếm các ván cờ theo các tiêu chí do chính bạn đặt.

[b]Tab Thống kê (Statistics)[/b]
XB sẽ tạo ra một tóm tắt dựa trên thống kê các ván cờ của một đấu thủ. Nhờ đó bạn sẽ có ngay được các thông tin quan trọng về đấu thủ này.

[b]Tab CSDL khai cuộc (Positions)[/b]
XB cho bạn nghiên cứu về các kiểu khai cuộc. Khai cuộc sẽ hiện ra ở dạng hình cây, tùy theo khai cuộc muốn nghiên cứu, bạn hãy bấm vào các nút cây tương ứng. Tại mỗi thời điểm, nhìn vào cây bạn đều biết khai cuộc đó đi như thế nào, hình bàn cờ bên phải cho bạn biết các quân cờ được bố trí như thế nào. Các thông tin quan trọng như tỷ lệ thắng-hòa-thua ứng với từng nước khai cuộc sẽ giúp bạn biết nên chọn khai cuộc nào, rủi ro là bao nhiêu. Ứng với mỗi khai cuộc XB đều tìm và tập hợp các ván cờ trong CSDL dùng khai cuộc đó cho bạn tiện nghiên cứu.
[img]xq270-2.jpg;center;CSDL khai cuộc[/img]

[b]2. Nghiên cứu kỹ một ván cờ[/b]
Nếu muốn nghiên cứu ván cờ kỹ hơn, bạn hãy bấm kép (double click) vào ván cờ hoặc chọn ván cờ rồi bấm vào nút “Open game” ở bên phải. Chương trình sẽ đưa ván cờ này vào bàn cờ chính của chương trình giúp bạn xem nó dễ dàng hơn.
Tại bạn cờ lớn, bạn có thể điều khiển xem các nước đi dễ dàng bằng cách dùng các nút điều khiển: tiến, lui, về đầu, về cuối. Bạn cũng có thể để chương trình tự động chạy từng nước cho bạn xem cho tiện. Bạn cũng có thể nhẩy đến một nước bất kỳ bằng cách bấm vào nước đi đó trên danh sách nước đi. Bạn cũng có thể copy cả ván cờ, copy hình bàn cờ, dán ván cờ…

[b]Sử dụng thanh điều khiển[/b]
[img]xq285-4.jpg;center;Hướng dẫn sử dụng thanh điều khiển[/img]

Nhưng còn đẹp hơn là những gì họ đã cống hiến cho môn thể thao trí tuệ: môn cờ.

Vào năm 1995 đáng ghi nhớ, Ngọc Giao lần đầu tiên sang Paris tham gia Giải cờ Vua Thiếu niên thế giới và đạot luôn ngôi vô địch. Chiếc cúp và tấm huy chương vàng cao quý này làm vinh dự cho cả làng cờ Việt Nam. Một nhà báo Trung Quốc khi phỏng vấn Ngọc Giao đã hết sức ngạc nhiên khi biết cô là một đấu thủ cờ Tướng. Cô đã cùng Hải Bình và Trần Thị Minh đạo không biết bao nhiêu huy chương Vàng, Bạc, Đồng tại các giải đồng đội trong môn thể thao này, Ngọc Giao là nữ kỳ thủ duy nhất đạt hai danh hiệu kiện tướng Quốc gia về cờ Tướng và cờ Vua.

Hải Bình mới nổi lên như một ngôi sao sáng trong vài năm lại đây. Hải Bình có lối đánh táo bạo, mạnh mẽ, công phá quyết liệt, dứt khoát như chính con người sôi nổi của mình. Trần Thị Minh chơi bình tĩnh, khôn ngoan và không kém phần hoa mỹ, nhiều lần đạt thứ hạng cao tại các giải quốc gia. Minh chỉ nói bằng nụ cười bẽn lẽn. Kể về tuổi thì Minh là chị cả, một người chị trong sáng, nhỏ nhẹ, luôn là chổ dựa cho hai bạn, biết khiêm tốn lùi lại phía sau nâng đỡ cho Ngọc Giao và Hải Bình tiến bước, nhưng nếu không có cô thì không thể có bộ ba lừng danh này. Các giải cờ Vua, cờ tướng toàn quốc khi cả ba cùng sánh vai nhau lên đường thì cả đội khác đều tỏ ra kiêng nể.

Những năm trước, đội nữ cờ tướng TP. Hồ Chí Minh là một đội cực mạnh, thắng các đội khác như chẻ tre, đi tới đâu mang cúp, mang HC vàng về tới đó, hầu như chẳng ai dám tranh đoạt với họ, nhất là trong số nữ có Lê Thị Hương là Đặc cấp quốc tế Đại sư. Ấy thế mà ngay hồi đó, Châu Thị Ngọc Giao đã đánh những ván cờ “quỷ khốc thần sầu” khiến Lê Thị Hương luôn phải quy hàng. Báo chí Hồ Chí Minh có bài “Ngọc Giao đánh bại cả tam Hương” để chỉ trận thắng của Lê Thị Hương, Ngô Lan Hương và Mai Thanh Hương (nhiều lần vô địch quốc gia về cờ Vua). Trong chuyến thi đấu tại Giải vô địch cờ Tướng Đông Nam Á Ngọc Giao đoạt HC Đồng. Bình Định là nơi duy nhất có đội nữ mạnh đồng đều cả về hai loại cờ.

Năm nay tới lượt Hải Bình bước lên vũ đài: lần đầu tiên vươn tới chức vô địch cờ Tướng quốc gia và cũng liên tiếp đoạt chức HC Vàng đồng đội. Cuối tháng 10 vừa qua Hải Bình vinh dự là nữ kỳ thủ duy nhất đại diện cho làng cờ Việt Nam tham dự Giải nữ cờ Tướng Châu Á tại Giang Tô, Trung Quốc, đoạt HC Đồng. Cũng trong thời gian đó Ngọc Giao bay sang Tây Ban Nha tham dự Giải vô địch Trẻ thế giới.
[img]xq159-0.JPG;center;Hoàng Hải Bình (giữa) – nữ vô địch cờ Tướng năm 2004 (ảnh Võ Tấn)[/img]