Nguyễn Thành Bảo

[b]Xe[/b]

[b]Đặc điểm[/b]

Xe là quân chủ lực số một. Sức cơ động của nó rất lớn, di động rất nhanh, khống chế phạm vi hoạt động rất rộng, có thể công, thủ. Nhìn toàn cục thì chính Xe là quân tổ chức công thủ nhanh chóng nhất, nhưng vai trò chính của Xe là lực lượng trung kiên dùng để chiến đấu.

[b]Thực lực[/b]

Nói Xe là quân chủ lực số một vì uy lực của nó mạnh nhất. Trong các giai đoạn khai cuộc và trung cuộc, các Xe luôn luôn là quân chủ lực tác chiến. Còn giai đoạn tàn cuộc, hai bên tổn thất nhiều quân, chiến trường trống vắng khiến Xe càng dễ phát huy năng lực. Do đó [b]Thực lực[/b] của Xe càng nổi rõ. Người ta đánh giá [b]Thực lực[/b] bằng câu: “Nhất xa sát vạn”.

[b]Cách sử dụng[/b]

Trong giai đoạn khai cuộc nên ra Xe thật sớm chiếm lấy lộ thông. Làng cờ có câu “ba nước không ra Xe, nhất quyết phải thua cờ” để khẳng định ra Xe sớm là điều trọng yếu. Lúc mở đợt tấn công Xe nên tiến xuống hàng tuyến Tốt hoặc ở 2 trục lộ cho dễ phối hợp với các quân khác tiến lên. Khi phòng thủ thì Xe nên đặt ở trên hà hoặc ở hàng tuyến Tốt để ngăn cản các quân đối phương vượt qua tiếp cận trung Tướng.

Nếu đối phương khuyết Sĩ thì chớ dễ dàng chấp nhận đổi Xe, đồng thời phối hợp Xe, Mã, Tốt để tấn công. Như đối phương khuyết Tượng thì Xe phối hợp cùng Pháo, Tốt tác chiến. Còn đối phương bền Sĩ Tượng thì Xe phối hợp Pháo, Mã, Tốt uy hiếp rất hiệu quả.

Cờ tàn, tối kỵ để Xe ở những chỗ kẹt, nên để ở những chỗ thông thoáng để dễ đối phó 4 phương 8 hướng.

Chúng ta xem các thế cờ sau.

Thế cờ một Xe phá đối phương còn đủ bền Sĩ, Tượng. Đây là trường hợp “xe công kiên phá địch”.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe công kiên phá địch
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak4/4a4/e8/9/2e1R4/9/9/9/9/4KA3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.S4.5 Tg5-6 2.S5.6 Tg6.1
/*Bắt buộc. Nếu 2…Tg6-5 thì 3.Tg5-4 khiến Đen phải đi Tượng biên và Xe ăn Tượng hà.*/
3.X5-4 S5.6 4. Tg5-4 S4.5
5.X4-2 S5.4 6. X2.2 S4/5
7.X2.1 Tg6/1 8. X2-5
}END[/game]
Trắng thắng rõ.

Thế cờ tiếp theo, Xe chiếu Tướng ăn quân.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe chiếu Tướng ăn quân
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak1e2/1r7/9/9/9/6R2/2p6/4E4/H8/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.X3.5 Tg5.1 2.X3/1 Tg5/1 3.X3-8
}END[/game]
ăn Xe thắng.

Cũng thế cờ này, nếu Đen đi trước thì:
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe chiếu Tướng ăn quân
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak1e2/1r7/9/9/9/6R2/2p6/4E4/H8/4K4 b – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. … X2.8 2. Tg5.1 X2/1 3. Tg5/1 X2-1 }END[/game]
ăn Mã, cuối cùng Đen cũng thắng.

Thế thứ 3, Xe yểm trợ điều quân di chuyển.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe yểm trợ điều quân di chuyển
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 4kae2/4a4/4e4/9/5r3/2P2H3/r8/E3C4/4A4/3RKAE2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. M4.6 X1/5 2. M6.8 X1-2
3. X6.6 X6-5 4. Tg5-6 }END[/game]

Trắng thắng thế. Sau đó qua Tốt phối hợp dễ chiến thắng.

Thế thứ 4, Xe phòng thủ đẩy lùi quân địch.

Hiện tại Mã Đen ngoạ tào rất nguy hiểm, nếu Xe Đen tấn 3 thì Trắng bị động khó đỡ. Thế nhưng Trắng có thể phòng thủ bằng cách:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Xe phòng thủ
RED Trắng
BLACK Đen
FEN r3kae1C/4a3H/3ce4/4p4/9/P1R6/4P4/4E4/4A1h2/3K1AE2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. X7-3 M7/8 2. X3/1 M8/7 3. X3.1 }END[/game]
hai bên cân bằng. Đó là nhờ Xe Trắng đánh đuổi Mã dữ Đen phải thoái lui.

[b] III. THẾ TRẬN PHÁO QUÁ CUNG VỚI CÁC TRẬN ĐỐI CÔNG CỦA BÊN ĐI HẬU[/b]

Bên đi tiên không tấn công trung lộ mà dồn quân sang một cánh để uy hiếp đối phương, do đó nẩy sinh ra trận Pháo Quá Cung. Kiểu chơi này đặc trưng bởi nước đi đầu tiên là P2-6 hoặc P8-4, nghĩa là đưa Pháo sang chỗ tai Sĩ ở cánh bên kia, khác với Sĩ Giác Pháo là con Pháo vào chỗ tai Sĩ nhưng chưa quá cung.

Các tài liệu cổ như [b]Quất trung bí[/b] và [b]Mai hoa phổ[/b] đều có giới thiệu kiểu chơi này, điều đó cho thấy đây là một loại trận xuất hiện ít ra là trên 300 năm nay. Thế nhưng thời xưa người ta nghiên cứu không sâu nên giới thiệu [b]Pháo Quá Cung[/b] rất thô thiển, nhiều sai lầm, thậm chí biến nó thành một kiểu phòng thủ thụ động chứ không phải tấn công. Do đó các danh thủ đương đại nghiên cứu, sửa đổi và bổ sung để thế trận này trở nên lợi hại hơn, tích cực tấn công hơn. Điều lý thú là [b]Pháo Quá Cung[/b] được sử dụng cho cả bên đi hậu để tấn công bên đi tiên nếu bên đi tiên chơi trận [b]Phi Tượng đầu[/b]. Cần chú ý, chơi các quân dồn cục lại, ách tắc một cánh, rất dễ bị động trước sức ép của đối phương.

[b]A. PHÁO QUÁ CUNG VỚI PHÁO ĐẦU[/b]

Các tài liệu phát hiện Pháo đầu là phản đòn mạnh nhất để “trị” trận Pháo Quá Cung, do đó các tay cờ thời xưa chủ yếu nghiên cứu cách phá trận của Pháo đầu.

Để các bạn thấy được những sai lầm, nhược điểm của Pháo Quá Cung theo kiểu cổ điển, xin giới thiệu phần lý thuyết nêu trong Mai hoa phổ.

[img]xq602-0.jpg;right;[/img][img]xq602-1.jpg;right;[/img][img]xq602-2.jpg;right;[/img]