Du hí văn chương: Trực tâm trận

Mới đây, trong dịp triển lãm ngưởi cao tuổi Việt Nanh nhân năm Quốc tế người cao tuổi đã diễn ra cuộc giao lưu cờ Tướng người cao tuổi ở Thủ đô và các tỉnh lân cận.

Giải cờ chưa có quy mô lớn và chưa bao gồm trên phạm vi toàn quốc, thế nhưng ý nghĩa của nó rất lớn.

Trước tiên, qua giải cho thấy số người cao tuổi chơi cờ là rất đông, có tới hàng vạn người trên khắp đất nước ta, không chỉ ở các vùng thành thị mà còn ở khắp các tỉnh, các vùng nông thôn, cao nguyên, vùng núi, duyên hải, hải đảo, biên giới…

Phần đông những người cao tuổi lấy cờ làm một thú chơi say mê, thú vui giúp giải trí, thư giãn, đồng thời là dịp gặp gỡ giao tiếp với bạn bè. Họ có thể đến chơi với nhau như bằng hữu, hàng xóm láng giềng, cũng có thể tập hợp nhau trong những nhóm cờ, những câu lạc bộ hay đơn giản hơn là những quán nước nhỏ, những hàng cắt tóc và những bàn cờ – vỉa hè. Có người còn đang lao động kiếm sống, có người đã về hưu nghỉ ngơi, nhưng cờ Tướng luôn luôn là người bạn đồng hành của các bác, các cụ.

Trong số những người cao tuổi có nhiều người chơi cờ rất giỏi, vẫn thường xuyên nghiên cứu, đọc sách cờ, báo cờ, tìm hiểu những thế cờ mới và vận dụng rất thành công ở những giải đấu cấp quốc gia và quốc tế như các lão tướng có tiếng trong nước: Trần Đình Thủy, Nguyễn Tấn Thọ, Phạm Tấn Hòa, Nguyễn Minh Trưng, Trịnh Hoàng Sâm,… và qua giải giao lưu cờ Tướng tại Hà Nội cho thấy nhiều kỳ thủ cao tuổi vẫn còn rất phong độ, nước cờ sắc sảo không kém gì lớp kỳ thủ thanh niên hiện nay.

Chơi cờ không chỉ giúp người cao tuổi có thú vui tuổi già, giải tỏa những lo toan thường nhật mà còn là dịp để thể hiện tài năng và bản lĩnh của mình. Chơi cờ còn rất quan trọng ở chỗ giúp cho đầu óc người cao tuổi chống được sự trì trệ, đãng trí do trí não kém hoạt động. Đánh cờ giúp cho máu lưu thông lên não, đưa ôxy nuôi tế bào não thưởng xuyên khiến cho trí tuệ minh mẫn được lâu hơn, chống được sự âu sầu, mệt mỏi thường dễ đến với tuổi già.

Trong giải đấu lần này có những cụ, như cụ Vĩnh Mùi ở câu lạc bộ cờ Hàng Đậu, Hả Nội, 85 tuổi, tóc bạc râu dài vẫn thi đấu kiên cường, lọt vào vòng 16 đấu thủ mạnh của giải. Có nhiều cụ 70, 75 vẫn vào được vòng tứ kết, bán kết tranh tài với những người kém mình cả chục tuổi. Nếu quy mô của giải lớn hơn thì chắc chắn còn rất nhiều người cao tuổi nữa sẽ tham gia thi đấu để chứng tỏ trí lực và sức khoẻ của mình.

Chính các cụ các bác, các ông, các bà với kỳ nghệ và say mê của mình sẽ là người truyền đạt trò chơi trí tuệ bổ ích này cho lớp con cháu, đào tạo những thế hệ kế tiếp của môn thể thao giàu truyền thống, giàu thành tích này. Đó là những người thầy, những quân sư, những cố vấn và những bạn cờ giúp cho các kỳ thủ trẻ tuổi biết chơi chín chắn hơn, biết tránh những sai lầm hấp tấp, biết nhận ra cái hay, vẻ đẹp của môn cờ Tướng. Lớp trẻ sẽ được nghe những câu chuyện, những tấm gương, những bài học mà lớp tiền bối đã trải qua để tăng thêm lòng tự tin, lòng yêu tổ quốc, yêu quê hương và tự hào dân tộc.

Phát triển và nâng cao hơn nữa hoạt động cờ gồm Tướng, cờ Vua, cờ Vây đối với người cao tuổi là việc nên và cần phải làm của các cơ quan thể thao, các cấp chính quyền và các đoàn thể quần chúng trong cả nước. Đó là nghĩa vụ trách nhiệm của xã hột đối với người cao tuổi.

Nên tổ chức thường xuyên hơn nữa các giải cờ dành cho người cao tuổi, nên tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ cờ, đầu tư mua sắm các dụng cụ chơi cờ, mua sách báo tạp chí để có tin tức về cờ trong nước và thế giới vả học tập nâng cao trình độ chơi cờ cho những người cao tuổi. Đó là cách thiết thực nhất bày tỏ lòng quý trọng và biết ơn đối với các bậc cao niên, các bậc cha ông chúng ta.

Người đời vẫn nhắc “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”. Không có lớp tiền bối dày công nghiên cứu học tập, lao tâm khổ tứ, tích lũy kiến thức thì không thể có những thành quả về cờ rực rỡ như ngày nay. Tất cả chúng ta rồi cũng sẽ qua tuổi thanh niên, trung niên và một ngày nào đó cũng sẽ gia nhập vao đội ngũ những người cao tuổi, đó là quy luật muôn đời! Những gì chúng ta làm cho ông bà cha chú chúng ta hôm nay cũng là tấm gương để con cháu chúng ta noi theo ngày mai!

Tôi muốn kể 1 cho các bạn nghe 1 trong những huyền thoại đó .Muốn hiểu chuyện , bạn ko cần phải biết luật chơi , chỉ cần biết là nó được thực hiện trên 1 bàn cờ có 64 ô.

Cờ vua đượcc nghĩ ra ở Ấn Độ , và khi vua Ấn là Sêram làm quen với cờ , ông khâm phục sự sắc sảo và sự đa dạng của các tình huống trên bàn cờ .Được biết nó do 1 người ở nước ông sáng chế , vua đã cho gọi người ấy đến và quyết định tặng thưởng cho con người này . Và người sáng chế là 1 nhà bác học khiêm tốn tên là Sêta đến ngai vua .Nhà vua nói :
– Ta muốn tặng thưởng cho ông 1 cách xứng đáng vì trò chơi mà ông nghĩ ra .Ta rất giàu có , có thể thực hiện điều mong ước mạnh dạn nhất của ông .Hãy nói phần thưởng mà ông thoả mãn, và ông sẽ nhận được điều đó .
Sêta im lặng .Nhà vua động viên ông ta :
-Đừng có nhút nhát , hãy trình bày ước muốn của ông , ta ko tiếc gì cả để thục hiện ước vọng đó .
-Thưa ngài , lòng tốt của ngài thật vĩ đại , nhưng xin ngài hãy cho tôi thời gian để suy nghĩ , tôi sẽ thông báo với ngài yêu cầu của tôi vào sáng mai .
Ngày hôm sau , Sêta đã làm cho nhà vua ngạc nhiên bởi tính khiêm tốn của ông .Sê ta nói :
-Thưa ngài , ngài hãy ra lệnh cho đặt 1 hạt lúa mì vào ô thứ nhất của bàn cờ .
-Chỉ đơn giản thế thôi ư ????
-Vâng thưa ngài , đối với ô bàn cờ thứ ai, ngài hãy ra lệnh cho 2 hạt; ô thứ 3 , 4 hạt ; ô thứ tư , 8 hạt ; ô thứ 5 -16; ô thứ 6 -32 ………
– Được rồi – nhà vua ngắt lời với vẻ bực tức – ông sẽ nhận dc các hạt lúa mì với 64 ô bàn cờ theo nguyện vọng của ông .Thôi đi đi , người hầu của ta sẽ mang cho ông cả túi lúa mì !
Sê ta mỉm cười . rời phòng và bắt đầu chờ ở cửa cung điện .
Sau bữa cơm nhà vua nghĩ tới Sêta và muốn biết Seta khinh suất đã mang cái phần thưởng nhỏ bé của mình đi chưa .
-Thưa ngài! – có tiếng trả lời –lệnh của ngài đang được thực hiện ,các nhà toán học cung đình đang tính toán số lượng hạt lúa mì tiếp theo .
Nhà vua cau mày ,ông ko muốn mệnh lệnh của mình dc thực hiện 1 cách chậm trễ như vậy.
Chiều tối , lúc đi ngủ nhà vua còn hỏi lại là Seta đã mang túi lúa mì rời khỏi hàng rào cung điện chưa .
-Thưa bệ hạ- các quần thần trả lời – các nhà toán học của bệ hạ đang làm việc ko biết mệt mỏi và hi vọng trước lúc rạng đông mới kết thúc việc tính toán .
-Tại sao họ lại chậm trễ công việc đó như thế ! – Nhà vua thốt lên 1 cách tức giận – Ngày mai trước khi ta thức giấc , thì tất cả, cho tới hạt lúa mì cuối cùng phải dc giao cho Seta , ta ko ra lệnh lần thứ hai .
Sáng đến , có người vào tâu với nhà vua rằng , người già nhất trong đám các nhà toán học cung đình yêu cầu nhà vua nghe tờ tường trình quan trọng
Nhà vua ra lệnh đưa ông ta vào :
-Trước hết , ông hãy nói về công việc của ông , ta muốn nghe , cuối cùng , cái phần thưởng nhỏ bé mà Seta yêu cầu đã dc giao cho hắn chưa ?
– Chính vì việc đó mà tôi đánh bạo đến gặp ngài vào giờ quá sớm như vậy.Chúng tôi đã tận tâm , tận lực tính toán tất cả số lượng hạt lúa mì mà Seta yêu cầu .Số lượng đó vĩ đại quá ……..
-Sao ? Số lượng ấy vĩ đại à ?Vựa lúa mì của ta ko cạn được .Phần thưởng đã được hứa thì phải dc giao .
-Thưa ngài , trong quyền lực của ngài , không thể thực hiện được những ý muốn như vậy .Trong tất cả các kho lúa mì của ngài , không đủ số lượng hạt lúa mà Seta yêu cầu, tất cả vựa lúa của toàn vương quốc cũng ko đủ. Cũng ko tìm dc số lượng hạt đó trên khắp trái đất này , nếu ngài nhất định muốn tặng cái phần thưởng đã hứa , thì ngài hãy ra lệnh chuyển tất cả các vương quốc trên trái đất thành cánh đồng cày cấy được , ngài hãy ra lệnh làm cạn các biển và đại dương , ngài hãy ra lệnh làm tan băng tuyêt bao phủ các vùng hoang vu ở miền bắc xa xôi. Hãy để cho tất cả các khoảng không gian đó dc gieo trồng kín lúa mì , và tất cả những gì sản sinh ra trên cánh đồng đó , ngài hãy ban tặng cho Seta , khi đó ông ấy mới nhận được đầy đủ phần thưởng của mình .
Nhà vua sửng sốt , chú ý những lời nói của nhà toán học già nua .
-Hãy nói cho ta con số quái gở đó ( nhà vua trầm ngâm )
-Ồ thưa ngài , 18 tỉ tỉ 446 triệu tỉ 774 ngàn tỉ 73 tỉ 709triệu 551 ngàn 615 hạt .
( 18.446.744.073.709.551.615)

Có thể bạn cho là nhà toán học già nua kia ” lẩm cẩm ” , nói quá , và con số đó ko thật sự quá lớn như vậy.
Nếu vậy , các bạn hãy thử hình dung :
Bạn hãy ước lượng kích thước của kho lúa để chứa từng ấy lúa mì :
Nếu 1 m khối lúa mì chứa khoảng 15 triệu hạt , thì từng ấy lúa mì chiếm 1 thể tích chừng 12 000 000 000 000 mét khối hay 12 000 km khối ( con số quái gở chia cho 15 000 000 )
Nếu kho lúa cao 4 m và rộng 10 m thì chiều dài của kho phải kéo dài tới 300 000 000 km , nghĩa là gấp đôi đoạn đường từ trái đất đến mặt trời .( 12000 : 0,004 : 0,01 = 300 000 000 )

Nếu nhà vua muốn thoát khỏi tình trạng này , và nếu ông ta giỏi về toán học thì ông có thể dễ dàng thoát khỏi tình trạng bí lối ấy .Nhà vua chỉ cần đề nghị Seta tự đếm lấy cái phần thưởng mà ông yêu cầu .
Thực tế , nếu Seta bắt tay vào đếm , ta hãy xem chuyện gì sảy ra :
Nếu Seta dếm liên tục ngày đêm ( ko ăn ko ngủ , 24/24 ) , và đếm 1 hạt mất 1 giây thì
– trong 1 ngày đêm ong đếm dc tất cả 86.400 hạt .( 24 nhân 3600 = 86400 )
-để đếm 1 000 000 hạt ông cần ko dưới 10 ngày
-1m khối lúa mì , ông phải đếm trong khoảng nửa năm
-đếm liên tục trong 10 năm , ông chỉ đếm dc khoảng 20 m khối .
-để đếm hết chỗ lúa mì ấy ong mất 60 000 000 000 năm .
hic, mà trái đất chỉ tồn tại xấp xỉ 3 000 000 000 năm , con người tồn tại xấp xỉ 500 000 năm .
các bạn thấy đấy , nếu Seta dành hết cuộc đời con lại để đếm thì ông chỉ nhận dc 1 phần rất nhỏ mà thôi .
Cứ cho rằng Seta còn sống dc 50 năm nữa , và dành trọn quãng thời gian ấy để đếm thì ông chỉ nhân dc số hạt lúa mì bằng 1 / 1 200 000 000 tổng số hạt thôi…

[b]MỤC TIÊU LÀ CÁNH NÀO PHÒNG THỦ YẾU[/b]

Trong ván cờ, cuộc chiến thường diễn ra ở ba mặt trận: chính diện hay là các trục lộ 4, 5 và 6 nhằm uy hiếp trực tiếp Tướng: chính diện hay các trục lộ 4, 5 và 6 nhằm uy hiếp trực tiếp Tướng; trắc diện hay là hai bên cánh, có thể là cánh mặt hay cánh trái. Bên đi tiên cần nhạy bén đánh giá cánh nào phòng thủ kém có thể chuyển mục tiêu từ trung lộ sang cánh, thường giành được thắng lợi. Sau đây là một số ván minh họa cho những kiểu tấn công cánh.

[b]Ván 32: Trận nghịch Pháo nguy hiểm[/b]
[game]
FORMAT WXF
GAME Trận nghịch Pháo nguy hiểm
RED Trắng
BLACK Đen
RESULT 1-0
START{
1. P8-5 P8-5 2. M8.7 M2.1
3. X9-8 X1-2 4. X8.4 M8.7
5. M2.1 X9-8 6. X1-2 X8.6?
/*Bên Đen đi sau nên phòng thủ chặt chẽ trước đã, vội phóng Xe xuống phản công vô cùng nguy hiểm.*/
7. P5-4 P2-4
8. X8-4 B1.1
9. P4.1 X8-7??
/*Đen tham ăn Tốt mà không thấy nguy hiểm chết người, rõ ràng lọt vào bẫy của đối phương. Tốt nhất nên 9…X8/2 phòng thủ bên hà, có gì đi X2.4 tăng cường liên lạc giữa hai cánh.*/
10. P2.7 X7.1
11. P4-3
DIAG{ #11 BLUE }
/*Trắng cũng có thể chơi ngay 11. P4.6 diệt Sĩ rồi phối hợp hai Xe tấn công cánh trái của Đen chỉ có một Mã phòng thủ, chắc sẽ giành thắng lợi nhanh. Bây giờ chơi P4-3 nếu Đen bỏ Xe ăn Pháo rồi dùng Mã diệt Pháo kia, ván cờ sẽ kéo dài. Thế nhưng Đen lại đi tiếp không như vậy.*/
11. … X7-3 12. X4.5 M7/6
13. P3.6 Tg5.1 14. X2.8 }END[/game]
Thắng.

Đây là ván cờ chơi theo lý thuyết, còn trong thực tế tấn công cánh vẫn có phối hợp tấn công trung lộ.

[b]Ván 33: Trận nghịch Pháo đối công[/b]
Trong thực tế tấn công cánh vẫn có phối hợp tấn công trung lộ. Ván Dương Quan Lân gặp Trương Tăng Hoa ngày 16-12-56 đã đi như sau.
[game]
FORMAT WXF
GAME Trận nghịch Pháo đối công
RED Dương Quan Lân
BLACK Trương Tăng Hoa
RESULT 1-0
START{
1. P2-5 P2-5 2. M2.3 M8.9
3. M8.7 M2.3 4. X9-8 X1-2
5. P8.4 S4.5 6. B3.1 P8-7?
/*Trắng thấy đối phương chơi Nghịch Pháo muốn trả đòn nên đi B3.1 để nhảy Mã uy hiếp trung lộ. Đáng lẽ Đen đi X9.1 phòng thủ vững hơn.*/
7. M3.4 X9-8 8. X1.1 B3.1
9. X1-6 X8.4 10. M4.5 P7-6
11. M5.7 P6-3 12. P8-5 X2.9
DIAG{ #13 RED }
/*Trắng đã dằn được Pháo đầu, Xe lại chận lộ Tướng nên đổi Xe cho cánh mặt đối phương yếu kém rồi xuất Tướng trợ công.*/
13. M7/8 P3-1 14. S6.5 M9/8
15. Tg5-6 P1/2 16. B9.1 M8.7
17. B5.1 B7.1 18. B3.1 X8-7
19. M8.9 X7/1 20. Ps-8 P1-2
21. M9.8 P2-1 22. M8.7 P1-2
23. M7.9 }END[/game]
Thắng.

[b]Ván 34: Trận Pháo đầu phá bình phong mã hiện đại[/b]

Cũng với kiểu chơi như ván 33, Dương Quan Lân lại thắng Triệu Hằng Tuyền ngày 17-12-56 như sau.

[game]
FORMAT WXF
GAME Trận Pháo đầu phá bình phong mã hiện đại
RED Dương Quan Lân
BLACK Triệu Hằng Tuyền
RESULT 1-0
START{
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 X9-8
3. B7.1 M2.3 4. X1-2 B7.1
5. X2.6 P8-9 6. X2-3 P9/1
7. P8-7 P9-7 8. X3-4 T3.5
9. X4.2 P7-9 10. B7.1 T5.3
11. M8.9 S4.5 12. X9-8 X1-2
13. X8.6 P2/1 14. X4/4 M3/4
15. M9.7 X8.3 16. B3.1 X8-7
17. M3.2 B7.1 18. M2.3 B7-6
19. M3/4 X2-1 20. M7.6 M4.5
DIAG{ #21 RED }
/*Trắng tấn công cùng một lúc cả hai cánh có gây cho Đen khó khăn trong đối phó nhưng cuối cùng Trắng chỉ duy trì được quyền chủ động. Bây giờ Trắng tiếp tục gây sức ép vào trung lộ và cánh mặt của Đen.*/
21. B1.1 B1.1 22. M6.7 P2-3
23. M7/5 M7.6 24. B5.1 M5.7
25. M4.2 P9-7 26. M2.4 X1-4
27. P7.4 P7.8 28. S4.5 T3/5
29. M5.7 X4-3 30. P7.2 X3.1
/*Đến đây Trắng thấy rõ sự yếu kém bên cánh mặt của Đen, dù ở đây có một Xe bảo vệ, do đó Trắng tập trung quân tấn công ở đây.*/
31. M4/6 M6.7 32. P5-7 X3-4
33. X8.3 S5/4 34. P7-6 X4-3
35. X8-6 }END[/game]
Thắng.

[b]Ván 35: Pháo đầu tuần hà Pháo công bình phong mã[/b]
Có nhiều trường hợp bên tiên tấn công hai cánh cuối cùng đối phương lúng túng không chống đỡ được. Ván sau là trận giao hữu giữa Lưu Văn Triết cùng Từ Gia Lượng cầm Trắng, Chu Hồng Tân và Dương Khắc Liêm cầm Đen.

[game]
FORMAT WXF
GAME Pháo đầu tuần hà Pháo công bình phong mã
RED Lưu Văn Triết và Từ Gia Lượng
BLACK Chu Hồng Tân và Dương Khắc Liêm
RESULT 1-0
START{
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 B7.1
3. M8.7 M2.3 4. B7.1 T3.5
5. X1-2 X9-8 6. P8.2 P2/1
7. B3.1 P8.2 8. B3.1 P2-8
9. X2.5 M7.8 10. B3-2
/*Trong những năm cuối thập niên 50 và đầu thập niên 60 người ta thường chơi Pháo đầu tuần hà Pháo và luôn chiếm ưu thế. Ở đây Trắng cả gan hi sinh Xe để giành lấy thế công.*/
10. … P8-7
11. M3.4 P7.4
12. P5-6?
/*Đáng lẽ Trắng đi 12. M4.5 hay hơn, vì nếu Đen chơi 12… P7-2 13. M7.8 M3.5 14. P5.4 15. M8.7 M8.4 16. X9-8 X8/1 17. M7.9 Tg-4 18.M9.8! Trắng ưu thế thắng.*/
12. … X1-2
13. T7.5 P7/3 14. P6/1 X8.1
15. P6-8 X2-1 16. S6.5 X8-4
17. M7.6 B3.1 18. X9-7 B1.1
19. M6.4 P7-6 20. Mt.2 S4.5
21. M2.3 Tg5-4 22. Ps.1 B3.1
23. X7.4 X4-3 24. Ps-6 P6/1
25. M4.3 Tg4-5 26. Ms.4 S5.6
27. M4/6 Tg5.1 28. B2-3 Tg5-6
29. X7.3 X3.1 30. P8-2 }END[/game]
Đen chịu thua vì nếu 30… S6/5 31. P2.4 Tg6.1 32. B3.1 Đen hết đỡ.