Giai thoại làng cờ: Nước đi chính xác

Hai ông già nghễnh ngãng là hàng xóm của nhau. Buổi sáng, thấy một ông đang đi sang nhà mình, ông kia đứng ở hiên nhà hỏi:

– Ông sang nhà tôi chơi nốt ván cờ tối qua à?

– Không, tôi sang chơi cờ đây!

– Thế mà tôi tưởng ông sang chơi cờ.

[i](Bạn cờ phỏng tác)[/i]

Phạm Gia Khánh là một nhà giáo ở Sài Gòn, trong hàng cao thủ không có tên ông. Nhưng ông luôn nổi tiếng là nhà tổ chức các giải cờ Tướng. Mùa xuân năm 1958, tại Hội chợ Quang Trung thuộc huyện Hóc Môn Sài Gòn có tổ chức một giải vô địch cờ Tướng do hãng rượu Martel tài trợ. Trưởng ban tổ chức kiêm Tổng trọng tài là ông Phạm Gia Khánh.
Được tin có giải vô địch cờ Tướng tại Hội chợ Quang Trung, tất cả các cao thủ lúc bấy giờ đều nô nức ghi tên tham dự. Thi đấu theo thể thức loại trực tiếp 2 ván.

Sau khi chiến thắng một loạt các danh thủ, vào chung kết còn hai người: danh thủ Trần Mỹ và Thái Sanh Bính.

Ông Thái Sanh Bính là một công chức, là bạn thân với ông Phạm Gia Khánh, do đó mặc dù kỹ nghệ của ông Bính không phải là trác tuyệt nhưng đã được ông Khánh ngầm giúp đỡ để chiến thắng vào chung kết.

Tranh chung kết cũng theo thể thức loại trực tiếp hai ván. Ván 1 bốc thăm Trần Mỹ đi trước. Ván cờ không kéo dài lâu lắm thì phần chiến thắng thuộc về Trần Mỹ. Với trận thắng này của Trần Mỹ đã làm cho ông Thái Sanh Bính lẫn Ban tổ chức hết sức lo lắng. Vì làng cờ Sài Gòn lúc bấy giờ ai cũng biết ông Thái Sanh Bính là một người rất sĩ diện mà trình độ cờ Tướng thì không cao thâm như tự đánh giá của ông.

Ván thứ hai Thái Sanh Bính đi trước. Sau trên 30 nước quần thảo cuối cùng xuất hiện một ván cờ tàn: Bên Thái Sanh Bính còn 2 Xe, bên Trần Mỹ còn 1 Xe, 1 Mã và 2 Sĩ. Do không biết làm thua nên ông Thái Sanh Bính đã để ván cờ kéo cù nhầy đến hơn 20 nước nữa, vì nếu ván cờ này hòa thì coi như ông Bính phải chấp nhận chức Á quân, mà điều này ông Bính không muốn chút nào.

Quá nóng lòng vì những nước đi cứ lặp đi lặp lại, ông Trần Mỹ bèn hỏi Ban tổ chức: [i]”như tình hình này ván cờ còn phải đi bao nhiêu nước?”[/i]

Vịn vào câu hỏi này, ông Phạm Gia Khánh tuyên bố ông Trần Mỹ phải thua cuộc, vì thi đấu mà không biết luật ? (có luật đâu mà biết!).

Không những ông Trần Mỹ bị xử thua ván 2 mà còn bị xử thua luôn ván 1 cũng vì lỗi không biết luật?!

Sau đó chiếc cúp vô địch cùng phần thưởng hạng nhất được trao cho ông Thái Sanh Bính và cũng có vài tiếng vỗ tay hoan hô!

Năm 1962 nhân chuyến viếng thăm Sài Gòn lần 2 của danh kỳ Lý Chí Hải, ông Thái Sanh Bính có thi đấu giao hữu với Lý Chí Hải 2 ván tại sân Tinh Võ và cả 2 ván đều bị thảm bại.

Làm các bài giải cờ thế chính là sự hoàn thiện cao về lý thuyết và rèn luyện kỹ năng. Mặt khác qua làm loại bài tập này mà nhập tâm được hàng trăm dạng phức tạp của các thế có mà trước sau rồi cũng xuất hiện trong các ván đấu.

Người ta kể rằng có một kỳ thủ cấp kiện tướng hẳn hoi, cờ tàn còn Mã Tượng mà không sao chiếu hết được vua đối phương, ấy chỉ vì không thuộc bài.

Các bài tập cờ thật muôn hình vạn trạng từ đơn giải nhất là “Chiếu hết sau một nước”, tiến dần lên hai, ba… bảy nước…

Có bài tập chỉ dành cho các đòn bắt đôi, chiếu đôi. Có loại bài tập chuyên về thí quân, có loại bài tập chuyên về phòng thủ (hòa cờ), có bài tập về các đòn chiến thuật… cũng có loại bài tập chỉ nhằm kiểm tra chỉ số thông minh của kỳ thủ.

Như vậy các bài tập là cả một khối lượng đồ sộ, chẳng thế mà nhà sư phạm cờ bậc thầy thế giới Mikhail Botvinik đã có những chỉ dẫn hết sức nghiêm túc cho các học trò của mình trong việc phải làm đầy đủ và toàn diện các bài tập cờ ngay khi họ còn rất bé. Không chỉ là việc giải được các bài tập mà việc phân tích các cách giải sau đó cũng không kém phần quan trọng. Cũng chính qua việc giải các thế cờ của học trò mà các huấn luyện viên phát hiện ra những khả năng, nắm bắt được cá tính, phong cách, sở trường sở đoản của học trò mình.

Một trong những nguyên nhân dẫn tới ít làm bài tập ở các lớp huấn luyện của ta là số lượng bài tập còn quá ít. Để có được một tuyển tập các toại bài tập đòi hỏi sự khảo cứu, sắp xếp, phân loại, định mức độ khó dễ… vừa công phu vừa tốn không ít thời gian, lại phải từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau. Một bộ sưu tập cờ thế thường ở con số hàng vạn, hàng chục vạn là chuyện bình thường. Nếu không có những bộ sưu tập cờ thế như vậy thì hoặc không có đủ bài tập hoặc chỉ có được một mớ bài tập “hổ lốn” thích gì giải nấy không theo một thứ tự, trình độ nào hết. Hiện nay các sách bài tập cớ còn ít cho nên việc giải các bài tập các thế có còn bị coi nhẹ. Ỏ các nước có nền cờ tân tiến, ở mỗi câu lạc bộ, thậm chí mỗi gia đình có những tủ gỗ chia thành nhiều ô nhỏ như kiểu thư viện, mỗi ô chứa một loại bài tập, hay một loại cờ thế cho người chơi cờ tập luyện, có những đĩa CD có thế cung cấp một số lượng lớn các thế cờ…

Cách tập luyện bài bản như thế giúp cho kỳ thủ sớm tinh thông “nghề nghiệp”, khi thi đấu thực tế sẽ nhận ra rất nhanh thế trận, chiến thuật, các loại “đòn phép” của đốt phương trên nền tảng hàng nghìn thế trận đã quen giải từ nhà, hay tự mình hình thành những đòn phối hợp bất ngờ tấn công, lật ngược thế cờ giành thắng lợi.