Giai thoại làng cờ: Lịch sử có thể lặp lại

[i]Tạp chí Người chơi cờ còn xuất bản không? Nơi mua tạp chí? Địa chỉ liên hệ / muốn cộng tác?[/i]

[img]xq162-0.JPG;right;Bìa tạp chí Người Chơi cờ số tháng 9/2005[/img]Tạp chí Người chơi cờ vẫn đều đặn ra mỗi tháng một số. Hình bên là bìa của số mới nhất – tháng 9/2005 do tòa soạn gửi tặng chúng tôi (số tháng 10 đang in).

Nếu bạn muốn mua tạp chí (ở Việt Nam), có thể mua ở những nơi sau:

[u]Hà Nội:[/u]
*Hiệu sách nhân dân 88 phố Huế, ĐT: 04-9438855
*Nhà sách Thăng Long phố Tràng Tiền
*Công ty sách 44 phố Tràng Tiền
*Nhà sách Tiền Phong 175 Nguyễn Thái Học
*Nhà sách Nguyễn Văn Cừ, Cầu Giấy

[u]TpHCM:[/u]
*Nhà sách Minh Khai, 249 Nguyễn Thị Minh Khai, Quận 1
*Phòng phát hành báo Tuổi Trẻ, 161 Lý Chính Thắng, Quận 3, ĐT 08-8439806
*Các nhà sách ở Nguyễn Huệ, Quận 1
*Nhà sách Nhân Văn, 189 Cách Mạng Tháng 8, Quận 10
*Nhà sách Nguyễn Văn Cừ, Quận 1
*Nhà sách Nguyễn Văn Cừ 2, số 601-603 Cách Mạng Tháng 8, Quận 10
*Nhà sách Đầm Sen (gần công viên Đầm Sen)
*Nhà sách Sài Gòn 60 Lê Lợi, Quận 1

[u]Đà Nẵng:[/u]
*Công ty Phát hành sách Đà Nẵng, 31 đường Yên Bái, ĐT: 821246

[u]Bà Rịa-Vũng Tàu:[/u]
*Bộ môn cờ, sở TDTT Bà Rịa Vũng Tàu (ông Nguyễn Thanh Duân)

[u]Cần Thơ:[/u]
*Ông Hồ Văn Huỳnh, bộ môn cờ, sở TDTT tỉnh Cần Thơ

[b]Địa chỉ tòa soạn:[/b]
*Ông Võ Tấn, nhà 22 ngách 26 ngõ Toàn Thắng, Khâm Thiên, Hà Nội. ĐT: 5118959

Các thông tin trên do ông Võ Tấn – phó tổng biên tập, kiêm thư ký tòa soạn tạp chí cung cấp. Ông Tấn đã nhờ chúng tôi chuyển lời mời trực tiếp đến các bạn muốn cộng tác và lời chào đến các bạn đọc yêu cờ.

Theo như ông cho biết, tạp chí còn tồn tại được đến ngày nay là nhờ sự cố gắng lớn của ban biên tập và những người cộng tác. Khó khăn cơ bản là kinh phí nuôi báo rất hạn hẹp. Điều này dễ hiểu do mặt bằng thu nhập của những người yêu cờ còn thấp và thói quen nghiên cứu tài liệu của kỳ thủ còn ít. Do đó mọi sự ủng hộ tạp chí như sưu tầm, viết bài, đặt mua tạp chí, sách vở, tài liệu của tòa soạn… đều rất đáng quí, được trân trọng và góp phần giúp tạp chí sống khỏe hơn.

Các qui định:

[b]1) Chữ cái viết tắt quân cờ[/b]
*Tướng (Soái): K (King)
*Sĩ: A (Advisor)
*Tượng: E (Elephant)
*Xe: R (Rook)
*Pháo: C (Cannon)
*Mã: H (Horse)
*Chốt (tốt, binh): P Pawn

[b]2) Bên – mầu (quân đen / trắng)[/b]
*Chữ cái hoa chỉ quân Ttrắng (quân đỏ)
*Chữ cái nhỏ chỉ quân Đen (quân xanh)

Ví dụ:
P – quân tốt trắng
r – quân xe đen

[b]3) Cách ghi[/b]
Dò theo từng hàng trên bàn cờ, nếu:
*Gặp các điểm trống (không có quân) thì đếm các điểm trống liền cạnh nhau trên hàng đó, ghi lại bằng một số
*Gặp quân cờ thì căn cứ vào quân cờ và mầu ghi lại quân cờ đó bằng chữ cái thích hợp
*Hết một hàng thì thêm một ký tự / để phân biệt hàng cho dễ

[b]4) Thêm các thông tin khác[/b]
Sau khi được một chuỗi chữ cái ghi lại một thế cờ, ta có thể thêm các thông tin phụ sau:
*Bên nào đang đến lượt đi, dùng chữ cái w (white) chỉ bên trắng, b (black) nếu muốn chỉ bên đen
*Nước cờ đó là nước đi thứ mấy

[b]5) Ví dụ[/b]
Ta có một thế cờ sau:

[fen text=0 popup=0]9/9/r4khPH/6P2/5P3/5p3/3r5/5h3/2Cp1pp2/1RCcK3c w - - - 1;center;Hình 1: một thế cờ[/fen]

Ta ghi lại thế cờ trên bằng cách lần từng hàng:
Hàng 1:
* Hàng này là trống, có 9 điểm trống cạnh nhau. Ta ghi lại bằng số 9.
* Thêm dấu kết thúc dòng, ta được 9/

Hàng 2: Tương tự như trên, ta được 9/9/
Hàng 3:
* Vị trí đầu tiên là một quân xe đen (xanh), ta chọn chữ cái viết nhỏ r, ta có 9/9/r
* Tiếp theo là 4 điểm trống cạnh nhau, ta có 9/9/r4
* Tiếp theo quân tướng đen cho 9/9/r4k
* Quân mã đen cho 9/9/r4kh
* Quân chốt trắng (đỏ) được biểu diễn bằng chữ hoa P và cho 9/9/r4khP
* Quân Mã trắng kết thúc hàng bằng 9/9/r4khPH
* Đừng quên dấu kết thúc hàng 9/9/r4khPH/

Các hàng tiếp theo làm tương tự cho ta chuỗi:

[b]9/9/r4khPH/6P2/5P3/5p3/3r5/5h3/2Cp1pp2/1RCcK3c[/b]

Nếu biết là bên trắng đang đến lượt đi và đây là nước đi đầu tiên, ta thêm các thông tin đó như sau: w – – – 1

Bây giờ nối với chuỗi trên (nhớ có dấu cách ở giữa) ta có chuỗi ký hiệu hoàn chỉnh biểu diễn thế cờ hình 1:

[b]9/9/r4khPH/6P2/5P3/5p3/3r5/5h3/2Cp1pp2/1RCcK3c w – – – 1[/b]

[b]Lưu ý của bạn cờ:[/b]
*Hiện nay đã có nhiều chương trình hiểu được bộ ký hiệu fen của cờ Tướng. Ví dụ chương trình XB của chúng tôi (một chương trình cho download miễn phí – lấy ở phần download của trang web này) có thể chuyển đổi một thế cờ bất kỳ thành dạng fen.
*Tất cả các hình cờ thế trong trang web này đều có kèm theo chuỗi ký hiệu fen. Bạn có thể đánh dấu, copy và dán vào các chương trình hiểu được chúng.

[img]xq21-0.jpg;right;[/img]Nói về cờ tướng, từ lâu đã có câu:

[i]“Khi vui nước nước non non
Khi buồn lại giở bàn son quân ngà”[/i]

Quân ngà bây giờ hiếm, thì đã có quân sừng, quân nhựa, chỉ khoảng mươi ngàn là có một bộ quân chơi được. Người ta đã đúc kết nhiều câu dễ nhớ về luật và cách đánh cờ: Mã nhật tượng điều xe liền pháo cách – Khuyết sĩ kỵ song xa – Cờ tàn pháo hoàn – Cờ bí dí tốt – Nhất mã chiếu vô cùng – Xe pháo húp cháo với đường… Cũng có nhiều giai thoại thú vị về chơi cờ. Một thí dụ: Có người vợ muốn ngầm mách nước cho chồng đang đấu cờ với bạn tại nhà mình, liền nghĩ ra cách rầy la con: “Lấy bố, mẹ chẳng được lên xe xuống ngựa, thôi đừng làm khổ mẹ nữa”. Người chồng nghe vậy liền tiến xe rồi thoái mã, gỡ được nước bí!

Cờ là thú chơi tao nhã vì không chiếm nhiều không gian; không cần nhiều dụng cụ, phương tiện; không cần nhiều người; không chủ yếu vận sức; không ăn tiền mà vẫn ham. Có thể nói hầu như các kỳ thủ đều không tính thua được bằng tiền.

[b]Một cách thư giãn[/b]

Như vừa nói, cờ là thú chơi luyện trí, suy xét cách ra quân, dàn trận, tiến đánh của ta và cả của người. Công, thủ cần toàn diện, vững mà mạnh. Không ván cờ nào diễn biến giống nhau từ trước đến sau. Nào pháo đầu mã đội, pháo đầu pháo giác, pháo lồng, mã quỳ, bình phong mã… thiên biến vạn hóa. Cờ rất hay là bao nhiêu quân bày ra hết, không hề có quân dấu, quân nọc. Như vậy không có hên xui gì. Có người bố vì mến tài cờ của bạn con gái mình mà dễ đi đến chấp nhận anh ta là rể tương lai. Một cán bộ lão thành cách mạng kể rằng đã từng có thời gian bày cờ thế bên lề đường Sài Gòn để góp phần gây quỹ cho tổ chức bí mật hoạt động. Đó là cờ thế giang hồ, một biểu hiện cao của cờ tướng đòi hỏi cách tấn công chớp nhoáng, không sai sót, sơ sểnh. Lại có người bày cờ chơi một mình (tự đi cả hai bên) nhằm dưỡng trí tồn tâm, nghỉ ngơi thư giãn sau những giờ phút bận rộn.

[b]Vẫn còn hấp dẫn[/b]

Nhiều lễ hội khắp nơi, nhất là lễ hội Xuân, có cờ người với các quân cờ là người thật. Giai thoại kể rằng có anh chàng giỏi cờ đã cố tìm cách vây hãm dần và bắt bằng được một cô gái xinh đẹp trong vai trò quân sĩ. Lại có cách chơi cờ tưởng, không cần quân và bàn, cứ thế hai người tưởng tượng mà đánh. Xuất xứ cách chơi này là từ những người đi kiệu, võng hoặc lội bộ đường dài về kinh ứng thí trước đây. Ngày nay hình ảnh dễ thấy là ở góc phố hoặc bên quán nước, quán cắt tóc, bên mấy chiếc xe ôm chờ khách… có hai, ba người ngồi quanh bàn cờ.

Bây giờ cờ vua, cờ vây có đà phát triển nhưng cờ tướng vẫn hấp dẫn, thu hút nhiều người. Trước đây đã có tạp chí Người chơi cờ, nay không thấy nữa. Thật tiếc!

[b]Lời bình của ban biên tập:[/b] Tạp chí Người chơi cờ vẫn đang được phát hành đều đặn (tháng/số).