Giai thoại làng cờ: Sao không đầu hàng?

Nhiều bạn trẻ thường quên mất vai trò tiến công của Sĩ Tượng nên dễ mắc sai sót trong việc sử đụng hai quân này.

Các nhà nghiên cứu cờ Tướng đã tổng kết: giai đoạn khai cục phải chú ý nhiều đến Sĩ.

Câu nói của miệng của các danh thủ Trung Quốc là “dĩ sĩ lợi Xa”. Nếu lên Sĩ sớm thì có lợi cho Xe ra nhanh. Song điều đó cũng có mặt trái. Các quân khác nếu đi nhầm còn có thể đi lại nhưng Sĩ khó có thể đi lại. Vì vậy phải suy nghĩ kỹ trước khi lên Sĩ. Thời gian dành cho Sĩ phải gấp đôi quân khác. Vào giai đoạn trung, tàn vai trò tiến công của Sĩ Tượng ngày càng rõ. Nhất là khi đối phương ham tiến công đưa quân chiến chủ lực vào vị xấu ở bên ta. Các danh thủ thường phối hợp quân chiến với Sĩ Tượng để vây bắt quân đối phương. Lúc này nếu quên vai trò của Sĩ, Tượng thì chắc chắn phải trả giá đắt. Khi xem đối cuộc các bạn hãy tập trung chú ý nghiên cứu các danh thủ sử dụng Sĩ, Tượng như thế nào.

Thế cờ sau chọn từ giải tranh Cúp Hậu Tiếu năm 1991 ở Trung Quốc. Phát hiện thấy vị trí Xe bên hậu quá xấu, Vận động viên cầm quân bên tiên là Hồ Minh tìm cách dùng Sĩ phối hợp với Pháo vây bắt:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Hồ Minh (vs) Đen
RED Hồ Minh
BLACK Đen
FEN 2eaka3/9/h3e1hc1/p1p1pR2p/6p2/P1P1P4/4H1c1P/C1H1E2C1/2r1A4/2E1KA3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. P2/1! X3.1 2. S5/6 X3/1
/*Bên hậu không thể X3-1 vì bên tiên sẽ: P2-9 bắt chết Xe.*/
3. S4.5 P7.2 4. X4/5 P7/2
5. X4.1 P7.2 6. X4-3 P7-6
/*Sau một loạt nước luân chuyển quân chiếm vị trí xuất sắc, Hồ Minh dồn Xe Pháo đối phương vào tử địa*/
7. S5.4 P6.1 8. S6.5 P6/1
9. S5/4 }END[/game]

Trong ván cờ với danh thủ Hồng Kông tại giải châu Á năm 1982, Hồ Vinh Hoa (Trung Quốc) gặp thế cờ sau, Hồ đi:

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Hồ Vinh Hoa vs Đen
RED Hồ Vinh Hoa
BLACK Đen
FEN 3ak4/4a4/1Ch1e1h2/p3p3p/2p3e2/PH1cP4/2c2r2P/3HEC3/4A4/2EAK1R2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. M8.6! M7.8
/*Mới nhìn thì thấy nếu bên hậu M3.4 bên tiên P8-3 đổi quân. Nhưng thật ra không phải thế. Hồ định X3.5 bắt đôi cây, ăn hơn Tượng. Bên hậu không thể T5.7 vì bên tiên có nước P8.2 chiếu bí*/
2. T5.7!
/*Hồ lên Tượng dùng Mã trước bắt Mã bên hậu, Mã sau hỏi Xe ở lộ 6.*/
P3-5
3. Tg5-4 X6/2 4. Mt.7 }END[/game]
Hơn quân, thắng.

Cục thế này nước đi quyết định chính là nước bay Tượng bắt hai cây. Các bạn thấy đấy, Sĩ, Tượng quan trọng biết bao.

[img maxheight=200 maxwidth=200]xq489-0.jpg;right;”Túy kỳ tiên” (phải) vừa đoạt HCV quốc gia 2006 trở về đã đi luyện tập ngay![/img]Trong bộ sưu tập của anh có đầy đủ các huy chương của hầu hết các giải đấu: 5 HCV quốc gia, HCV Đông Nam Á năm 1996, hạng 6 cá nhân thế giới năm 1999, HCB đồng đội châu Á năm 2005 rồi thế giới năm 2005…

Về biệt danh mùi kiếm hiệp “Túy kỳ tiên” này, anh Sáng nói: “Tôi có biết uống rượu đâu mà là “túy kỳ tiên”. Đánh cờ cần tỉnh táo, sai một nước là có thể thua cả ván nên không thể uống rượu lúc đánh cờ được. Nhưng mà thấy biệt danh này vui vui nên cũng không cải chính làm gì”. Nhưng theo tổng thư ký Liên đoàn Cờ tướng TP.HCM Lê Thiên Vị, người đã khai sinh biệt hiệu này, thì: “Cha này uống được lắm đó! Nhưng trong lúc thi đấu thì không có đâu”.

Mấy năm nay, lối đánh của “Túy kỳ tiên” có vẻ hơi chùng lại khi các tay cờ trẻ Hà Nội, Bà Rịa – Vũng Tàu… lên tay khá nhanh nhờ luyện được nhiều miếng độ qua việc lên “nét” đấu cờ online với nhiều danh kỳ thế giới. Dù thua các kỳ thủ trẻ ở món lên “nét” này nhưng không vì thế mà ông bó tay. Theo ông: “Đánh cờ trực tiếp rèn cho mình được nhiều kinh nghiệm hơn. Và điều đó đã giúp tôi đánh thắng được Nguyễn Thành Bảo, kỳ thủ chủ nhà, trong trận chung kết giải VĐQG 2006 vừa kết thúc ở Vũng Tàu ngày 24-2 vừa qua”.

[img]xq228-0.jpg;right;Hà Quang Bố (1907 – 1949)[/img]Danh kỳ Hà Quang Bố (1907 – 1949) xét về tuổi tác thì Hà Quang Bố nhỏ hơn Ba Ngoan và Giáo Hội, nhưng xét về tài năng, trình độ thì ông là tay cờ vượt trội hơn hết. Theo lời ông kể với bạn bè thì ông là hậu duệ người Minh Hương, sinh năm 1907 tại huyện Phụng Hiệp tỉnh Cần Thơ. Bố và ông nội của ông đều là những người giỏi cờ nên trong dòng máu của ông có “gien” cao cờ và sớm bộc lộ tài năng khi ông mới lên 10.

Chính cha của ông là cụ Hà Quang Vinh đã dạy ông học những nước đi đầu tiên. Đến tuổi thiếu niên, trình độ chơi cờ của ông đã tiến bộ vượt bậc, tiếng tăm lừng lẫy khắp quê nhà. Ông Lê Vinh Đường – một cao thủ quen thân với ông Bố ghi rằng: “Năm 15 tuổi ông xưng hùng xưng bá ở huyện Long Mỹ tỉnh Rạch Giá”. Ông Đường nói đúng tài năng sớm bộc lộ nhưng có lẽ đã nhầm lẫn huyện Long Mỹ với huyện Phụng Hiệp chăng? Một số người cũng thường cho rằng Hà Quang Bố quê ở Cà Mau, vì có thời kỳ ông sổng ở đất Mũi và cưới vợ tại đây. Ông làm việc cho chủ một nhà trọ, chưa bao giờ dạy học nhưng có lẽ do kính trọng và tôn vinh tài nghệ của ông mà những người đương thời thường gọi ông là “giáo Bố”.

Cuối thập niên 30, kinh tế khủng hoảng, cuộc sống đầy khó khăn. Tại Cà Mau không còn việc làm, đầu năm 1931 giáo Bố phải lên Sài Gòn làm quản đốc cho khách sạn Tân Hòa. Không ngờ đây lại là dịp may, vì ông có điều kiện quen biết với hầu hết các danh kỳ Hoa, Việt đang sinh sống ở đây. Trước tiên ông hạ gục tay cờ giang hồ nổi tiếng tại ga xe lửa Sài Gòn là Nguyễn Văn Lai, tiếp theo đánh bại các cao thủ ở Phú Nhuận, Bình Tây và Xóm Củi. Hùng tâm nổi lên, ông đến Bến tắm ngựa ở đường Champagne – nay là Lý Chính Thắng Quận 3, khiên chiến cùng danh kỳ người Hoa là Trần Tựu. Ông này được gọi theo tiếng Quảng là “Sành Chầu”, lúc.đó là tay có số một của người Hoa. Giao đấu nhiều lần, kiểm lại Hà Quang Bố thắng hơn chục ván. Thời kỳ này, danh kỳ Nguyễn Văn Ngoan tức Ba Ngoan cũng thường lui tới nơi đây gặp giáo Bố, hai bên quen nhau dần dà kết thành đôi bạn chí thân. Hễ có dịp cả hai rủ nhau xuống lục tỉnh tìm các cao thủ để thử tài và đương nhiên thời kỳ đó không ai đương cự lại hai ông.

Theo một số người biết chuyện, năm 1927 tiên cờ Chung Trân từ Quảng Đông sang Việt Nam có gặp Ba Ngoan mà không gặp giáo Bố, nhưng năm 1933, Triệu Khôn nam du, giáo Bố có gặp và hai bên đã thử tài nhiều bận, tất nhiên là Triệu Khôn phải nhượng một nước tiên, hai bên đã chơi ngang ngửa. Nhờ những trận giao đấu này mà giáo Bố nhanh chóng nâng cao trình độ của mình thêm một bước mới.

Những năm 1936 – 1937 làng cờ Sài Gòn lại xuất hiên thêm một thiên tài kiệt xuất mới, đó là Hứa Văn Hải, người tỉnh Sa Đéc nay thuộc tỉnh Đồng Tháp. Tại một cuộc tranh tài công khai ở Gò Công có nhiều cao thủ, giáo Bố đã thảm bại trước Hứa Văn Hải, nhưng sau đó không lâu, trong một trận thư hùng có tính chất phục thù, giáo Bố đã hạ gục Hứa Văn Hải với tỷ số 2-0 lấy lại danh dự trong làng cờ. Một câu chuyện vui được nhiều người biết, đó là năm 1943 giáo Hội đoạt quán quân tại Giải cờ Đại Thế giới – khu đánh bạc ngày trước ở Chợ Lớn. Ngay trong buổi phát thưởng, giáo Bố kịp đến – không phải để chúc mừng mà là để khiêu khích giáo Hội đấu một trận danh dự với mình, nếu thua thì giáo Bố mất một số tiền, còn thắng thì giáo Hội phải nhường lại lá cờ quán quân. Sau khi hai bên đống ý các điều kiện, giáo Bố đã chiến thắng với tỷ số 1 thắng 1 hòa, đoạt mất lá cờ của giáo Hội.

Năm 1948 tại Sài Gòn người ta tổ chức giải Vô địch Nam kỳ, Hứa Văn Hải đã mất trước đó 4 năm, còn Ba Ngoan và một số cao thủ khác đã ra bưng kháng chiến, vì vậy giáo Bố đoạt chức vô địch không mấy khó khăn. Sau sự kiện đó giáo Bố cùng Lê Vinh Đường được mời làm đài chủ, phụ trách kỳ đài trong khu Đại Thế giới, hằng đêm thủ đài cho khách mộ điệu tiên khiển.

Do cuộc sống thường xuyên phải lao tâm khổ tứ, lại mắc bệnh lao phổi nhiều năm, không tiền chạy chữa, đến mùa thu năm 1949 một tài năng tuyệt thế đã qua đời, để lại bao luyến tiếc cho làng cờ Nam bộ.

Điều đáng quý và đáng kính trọng là dù ông không có điều kiện theo bác Ba Ngoan ra bưng biền kháng chiến nhưng ông đã khuyến khích hai con trai là Hà Quang Nhật và Hà Quang Minh đi theo con đường chính nghĩa. Năm 1945 cả hai anh này đã tập kết ra miền Bắc và đều được đào tạo thành trí thức. Anh Nhật không chơi cờ còn anh Minh chơi khá cao nhưng không đam mê như cha vì vậy làng cờ ít biết hai anh.

Để các bạn biết phần nào về tài năng của đanh kỳ phương nam Hà Quang Bố, xin trích ván cờ sau đây trận đấu giữa ông và kỳ vương Triệu Khôn mà ông Lê Minh Đường đã may mắn ghi chép được.

Hà Quang Bố (Sài Gòn) tiên thắng Triệu Khôn (Quảng Đông)

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Hà Quang Bố (thắng) Triệu Khôn
RED Hà Quang Bố
BLACK Triệu Khôn
RESULT 1-0
START{
1. P8-5 M2.3 2. M8.7 X1-2
3. X9-8 B7.1 4. X8.6 P8.1
5. B5.1 S6.5 6. M2.3 M8.7
7. M3.5 T7.5 8. P2-3 M7.8
DIAG{ #9 RED POPUP }
9. B5.1 B3.1 10. X8/2 B5.1
11. P5.3 P8-5 12. S4.5 M8.7
13. X8.2 X9-6 14. X8-7 P2.4
15. M5.6 P2/2 16. X7.1 X6.4
17. X7/1 P5-6 18. X7-5 P2-4
19. M7.5 M7/5 20. P3-5 X2.5
21. B7.1 B3.1 22. Ps.2 B3.1
23. Ps-7 X6.2 24. M5.6 X2-3
25. X1-2 P6/3 26. X5.1 X3-5
27. X2.8 T3.5 28. M6.5 P6-7
29. X2.1 X5/1 30. X2-3 S5/6
31. M5.7 Tg5.1 32. X3/1 X6/5
33. M7/6 Tg5/1 34. X3-4 S4.5
35. M6.7 Tg5-4 36. X4/2 X5-4
37. X4-9 B9.1 38. T7.5
}END
[/game]

Đến đây Triệu Khôn chịu thua và lỗ quân.

Xin giới thiệu thêm: Tại Quảng Đông vào thập niên 20 có bốn tay cờ khét tiếng là Hoàng Tùng Hiên, Lý Khánh Toàn, Lư Huy và Phùng Kính Như, được tôn vinh là “Tứ đại thiên vương”. Danh kỳ Triệu Khôn chỉ chịu lép bốn tay cờ này và tôn Chung Trân là thầy của mình. Sang Việt Nam năm 1933, đi khắp Nam kỳ mà không tìm được đối thủ, chỉ có Hà Quang Bố được nhượng tiên mới đánh cầm đồng mà thôi. Ván này đấu tại chợ Khánh Hội năm 1934 và được ghi trong Việt Nam Tượng kỳ phổ” của Lý Văn Hùng và Lê Vinh Đường, xuất bản ngày 1-12-1949.