Cờ cười: Khó hiểu

Đối với cờ giang hồ, ta cần loại bỏ những yếu tố tiêu cực như thách đấu, cá cược nhiều tiền của dẫn đến khuynh gia bại sản, tổ chức thi đấu thâu đêm suốt sáng phản khoa học dần dần phá hoại sức khỏe của đấu thủ và người xem, v.v… Nhưng ta cũng có thể kế thừa hình thức thi đấu có tính chất dân gian như lập các kỳ đài thách đấu có thưởng để có thêm – ngoài hình thức thi đấu chính thức – những cách thi đấu hấp dẫn động viên cao thủ thi thố tài năng và tạo kèm hình thức giải trí cho công chúng yêu cờ. Và điều quan trọng nữa là bên cạnh những ván cờ “thành văn” đã được ghi vào sử sách, chúng ta cũng nên tìm hiểu, giới thiệu những ván cờ “giang hồ” hay, để thưởng thức và học hỏi bổ sung kiến thức.

Nhận thấy việc này có ích, nhân sưu tầm được một số ván cờ hay qua thư tịch của Trung Quốc, chúng tôi xin giới thiệu cùng bạn đọc thưởng thức và mong được các bạn cùng tham gia.

Giới cờ giang hồ Trung Quốc rất hâm mộ ván cờ thế có tên “Tiểu Chinh Tây”. Ván cờ này đã hay nhưng chưa thật phức tạp, nên người ta có sửa thêm quân, gọi là “Chinh Tây”. Sau lại thêm quân nữa và gọi là “Đại Chinh Tây”.

Dưới đây là ván “Tiểu Chinh Tây”, trắng đi trước hòa, cục thế như hình dưới đây:

[game boxcomment=0 header=0 solutionday=21]
FORMAT WXF
GAME Tiểu Chinh Tây – Trắng đi trước hòa
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 4ck3/2P1P4/5r3/6C2/6C2/6RR1/9/3p5/4p4/3K2E2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. Pt-4
/*Nếu bên tiên đi sai: B5.1 ăn pháo ngay thì Tg6-5, X3-5, Tg5-6, X5/3, B4.1, Tg6-5, X6.7, bên hậu thắng.*/
1. … X6.1 2. P3-4 X6-7
3. B5-4
/*Bỏ tốt cho ăn là nước hay, tháo ngòi pháo dối phương, nếu đi khác: B5.l ăn pháo thì Tg6-5, X3-5, Tg5-6, X5/3, B4.l, Tg6.1, X7-4 hậu thắng.*/
3. … Tg6.1 4. P4/4 B5-4
5. Tg6-5 Bt-5
/*Nước hay, giới giang hồ thường dùng*/
6. Tg5-6
/*Tướng bên tiên khôi phục nguyên vị, nếu đi sai Tg5-4 thì B5-6, Tg4-5, B6-5, Tg5.l, X7-5, hậu thắng.*/
6. … B5-4
7. Tg6-5 Bs-5
8. Tg5-4 B5.1
/*Đến cục thế này, nếu bên hậu đổi lại cách đi B4-5 thì X3-4, Tg6-5. Sau đó bên tiên chọn trong 4 cách di dưới đây:
1) T3.1, X7-4, X2.4 (nếu B7-6 thì Tg5-4, X4-6, P5-6, X2-4, X4.2, X4.4, Tg4.l, X4.1, X4.4, hậu thắng), Tg5.1, X2-6, Bt.l, Tg4-5, B5.1, Tg5-4, B5.1, hậu thắng.
2) X2-3, X7-4, X4-6, P5-6, P4-1, Bs-6, X3-4, B5.1, hậu cũng thắng.
3) P4-3, Bs-6, X4-5 (nếu X4/2 ăn tốt thì B5.1, Tg4.1, X7.5, hậu thắng), P5.5, X2-5, Tg5-6, x5/3, X7-2, P3-4, B6-7, B7-6, B7.1, X5.7, Tg6.1. Tg4-5, X2.6, Tg5.l, B7-6, Tg5-6, X2-7, X5/2, X7/3, Tg6.l, hòa cờ.
4) P4-3, Bs-6, B7-6, Tg5-4, X4.4, Tg4.1, X4/1, Tg4/1 , X2.4, P5.1, X4/5, X7-4, X2-5, Tg4-5, X4-5, Tg5-7, X5/1, X4.6, Tg4.1, X4-7, Tg4.l, X7-4, P3.8, X4-7, P3/8, X7-6, P3-4 (nếu Tg4-5 thì X6/7, hòa cờ), X6-4, P4-3, X4/3, X5.3, X4.1, Tg4/1, X4-7, Tg4-5, X7.1, Tg5/1, X7-4, hòa cờ.*/
9. X3-4
/*Bên tiên cờn có 2 cách đi khác đều thua:
l) X3.2, B5-6, Tg4-5, B6.1, hậu thắng.
2) P4.2, B4.1, X3-4, Tg6-5, X4-5, P5.5, X2-5, Tg5-6, X5/3, X7.6, Tg4.1, X7/1, Tg4.1, X7-5, hậu thắng.*/
9. … Tg6-5
10. B7-6
/*Bỏ tốt buộc tướng đối phương phải dời tuyến giữa là nước đúng. Nếu đổi cách đi khác P4-3 thì B5.1, Tg4.1, X7.5, Tg4.1, X7/1, Tg4/1, B4-5, hậu thắng.*/
10. … Tg5-4
11. T3.1
/*Nhẩy tượng là nước mưu hòa. Có 3 cách đi khác đều dẫn đến thua:
1) X4.4, Tg4.l, T3.1, B5.1, Tg4-5, B4-5, Tg5-4, X7-4, hậu thắng.

2) P4-3, X7.5, T3.1, X4.1, X4.4, Tg4.1, X2-6, Tg-5, X6/4, X7-8, hậu thắng.
3) X2-3, B4.1, X4-6, Tg4-5 hậu thắng.*/
11. … B5.1
/*Bỏ tốt. Nếu hậu đi cách khác X7-2 thì X4-6 (nếu X4.4 thì Tg4.1, X2-6, Tg4-5, P4-6, X2.6, P6/1, X2/l, P6.1, B5-4, X6/3, X2-4, X4/4 hòa cờ), Tg-5, P4-6, X2-6, (nếu X2.6 thì P6/1, X2/1, P6.1, B5-4, X6-8 đòi đổi quân, tiên thắng), X2-4, P5-6, X6-5, Tg5-4, X5/3, X6.2, Tg4-5, P6.2, X5.7, Tg4.1, X5/6, Tg4/1, T1/3, X6-2, X5-6, P6-4, P6.6, X2-5, T3.5, X5/3, P6/3, X5-6, P6-3, X6-4, X6-7, X4-5, P3/3, X5-4, X7.6, Tg4/1, X7-5 chiếm trung, tiên ắt thắng.*/
12. Tg4-5 B4-5
/*Lại hy sinh tốt chiếu tướng, nước cao, nếu như đi cách khác X7-5, thì Tg5-4, B4-5, P4-3, X5-3, P3/1, X3.4, X4.4, Tg4.1, X2-8, P5.2, X8.4, P5/1, X8-5 tiên ắt thắng.*/
13. Tg5-4 X7-3
/*Nếu bên hậu đi sai X7.4 bắt tượng, thì X4.4 Tg4.1, X2-8, tiên thắng.*/
14. X4.4
/*Bên tiên có 2 cách đi khác đều thua: 1) X4-6, Tg4-5, X2-5, P5.5, X6-5, Tg5-6, X5/3, X3-8, Tl/3, X8.6, hậu ăn xe tất thắng.
2) X4-7, P5-6, X2-4, X3.2, hậu thắng*/
14. … Tg4.1
15. X2-6 Tg4-5 16. X6/4 X3-8
17. P4-3 X8.6 18. P3/1 B5.1
19. X6-5 P5.9 20. X4/2 P5-7
21. X4-5 Tg5-4 22. T1/3 X8-7
23. Tg4.1 X7-4 }END[/game]
[i](Theo Tưởng Quyền, Trung Quốc)[/i]

[b]Chú thích của Bạn cờ:[/b]
*Do đây là một thế cờ tàn hiểm hóc, chúng tôi đặt thời gian hiện lời giải là 3 tuần – gấp 3 bình thường (theo yêu cầu của một số bạn, thêm một tuần nữa để thử). Mời các bạn thử sức.
*Lời giải đã được bình chú rất chi tiết – mời các bạn đón xem.
*Nếu bạn nào giải xong hoặc muốn cùng mọi người trao đổi / thẩm tra lời giải xin gửi bằng cách bấm vào “Ý kiến của bạn” bên dưới.

Ván cờ diễn ra như sau. Thành Bảo đi tiên

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Thành Bảo (thắng) Hồng Trí
RED Thành Bảo
BLACK Hồng Trí
RESULT 1-0
START{
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 M2.3
3. X1-2 X9-8 4. B3.1 B3.1
5. M8.9
DIAG{ #5 BLUE POPUP }
/*Thành Bảo dùng khai cục Trung Pháo tiến tam binh đối Bình Phong Mã. Cách chơi theo lý thuyết tiếp tục như sau: 5… B1.1. Tùy theo cách chơi của Trắng: P8.4 P8-7 P8-6 mà ta có các dạng Ngũ bát Pháo, Ngũ thất Pháo hay Ngũ lục Pháo. Tuy nhiên Hồng Trí đã đi một nước “ỡm ờ” để nắm gân đối phương:*/

5. … S4.5
/*Lý thuyết thì không phải, nhưng “rừng rú” thì cũng không nốt. Dù là “rừng” thì cũng có nguyên lý “rừng”, mà xem ra Hồng Trí không nắm vững lý thuyết “rừng” cho lắm.*/
6. X9.1 T3.5
/*Đến đây Trắng thường đi: 7. X9-6 hoặc 7. X9-4. Nếu X9-4 thì Trắng nhằm vào chỗ “cứng” của Đen, còn nếu X9-6 thì có thể Đen X1-4 đổi Xe và trận đấu là cuộc đua tốc độ: 7. X9-6 X1-4 8. X2.1 P8-9 9. X6.8 S5/4, Trắng không ưu. Do đó Thành Bảo quyết định mở Tốt 7. Một sáng tạo theo kiểu “cờ rừng”!*/
7. B7.1 B3.1
/*Đen nên X1-4 nếu Trắng B7.1 thì T5.3 rồi T7.5 thủ vững. Nhưng nghe chừng Hồng Trí trẻ tuổi cũng có máu nóng nên chơi nhanh một chút.*/
8. X9-7 M3.4
9. X7.3 M4/2
/*Đòn bắt đôi kiểu này rất hay gặp trong các kỳ phổ Trung Quốc. Ý định “tốc chiến” của Hồng Trí đã lộ rõ.*/
10. X7/2 M2/4
11. X7.5
/*Nước cờ rất “rừng rú”. Nguyên lý của “cờ rừng” là tiện đâu đánh đấy, đau đâu tiêm đấy, không cần nhớ đến chiến lược, chiến thuật gì hết. Cũng không cần biết nước đi có “đúng cuộc” hay không. Thành Bảo chỉ thấy tiến Xe đang bắt Pháo, bên kia chỉ lo đỡ chứ không để ý đấy là vị trí xấu của quân Xe.*/
11. … M4.3
/*Trói Xe, hạn chế “đòn rừng” bằng bẫy “cờ rừng”.*/
12. P8-7
/*Có thể Thành Bảo muốn cấm Hồng Trí X1-3 đổi Xe nên đi nước này. Nên X7/1.*/
12. … P8.4
/*Đòn chiến thuật cơ bản có tên là “tấn Pháo phong Xa” rất hay dùng trong khai cục. Chỉ tiếc là dùng không đúng lúc nên chẳng thu được hiệu quả gì. Nếu Hồng Trí nắm được nguyên lý “cờ rừng” thì phải thấy quân Xe đối phương đang ở vị trí xấu. Chỉ cần đổi được Xe này là cánh phải của Đen sẽ ưu thế áp đảo ngay. Vậy nên đi: 12… B7.1. Bây giờ Trắng có cách chơi B3.1, X2.6, M3.4. Chúng ta xét từng khả năng một

[b]Nếu 13. B3.1[/b]
13. B3.1 M7.8 14. X2.5 P8-3 15. X2.4 P3.5 16. M3.4 X1-4. Bốn quân chiến của Đen đang tập trung ở cánh phải đánh vào cánh trái rất yếu của bên Trắng. Bộ ba Xe Mã Tốt của Trắng nằm ơ chỗ “rắn” của đối phương nên không có tác dụng. Đen ưu.

[b]Nếu 13. X2.6[/b]
13. X2.6 M7.6 14. X7.1 B7.1 15. X2/1 M6.4 16. P7.2 B7.1. Đen ưu.

[b]Nếu 13. M3.4[/b]
13. M3.4 M7.8 14. X2.5 P8-3 15. X2.4 P3.5 16. B3.1 X1-4, hình thể giống như Trắng đi B3.1, Đen ưu.*/
13. P7.2 P2.5
/*Đòn cơ bản của kỳ thư Quất Trung Bí, nhưng dùng không đúng chỗ. Nếu X1-4 chuẩn bị X4.5 bắt Pháo rồi P2.3 để bình 7 bắt Xe. Nếu Trắng đoán được “đòn rừng” này thì tất yếu phải P5-4, lúc đó Đen P8-1 đổi Xe cánh trái, tập trung toàn lực vào cánh trái đang yếu của Trắng. Trong trường hợp Trắng P5-7 thì X4.4 bảo vệ Mã, ưu thế.*/
14. M3.2 P8.1
15. P5-7 M3/4
/*Vi phạm nguyên lý “cờ rừng” là “đau đâu tiêm đấy”. Nên đi: 15… X8.4 16. P7.3 P8-1 17. T7.9 X8-3 18. X7/2 T5.3, thế không kém. Còn nếu 16. M2/1 X1-4 17. P7.3 X8-4 18. S4.5 P8-1 19. T7.9 X1-3 20. X7/2 T5.3 cân bằng*/
16. M2.3 X1-2
17. Pt-5 X2.6?
/*Sai lầm dẫn đến thua cuộc trong khi còn nhiều cách chơi khác như M4.5 hoặc P8/5. Đoạn cuối của ván cờ xin xem bài phân tích Bình luận ván cờ Thành Bảo – Hồng Trí tại Vũng Tàu*/
18. M3.5 X2-5
19. T3.5 X5/1 20. M5.3 Tg5-4
21. P7-6 X5-4 22. S6.5 X8.4
23. X7.2 Tg4.1 24. B3.1 P8-4
25. B3-2 P4-1 26. T7.9 M4.5
27. X2.3 P2.2 28. S5.6 M5.4
29. S4.5 M4.2 30. Tg5-6 X4-2
31. X7/1 Tg4/1 32. X7/7 M7.6
33. X7-8 M6.4 34. Tg6-5 P2-1
35. T9.7 S5.4 36. B9.1 X2/2
37. X2-6 M2/4 38. X8.5 Ms.6
39. X8-6 M4/3 40. X6/1 }END[/game]

[b]Nhận xét:[/b]
Bây giờ chúng tôi xin có vài lời nhận định sơ bộ về ván cờ của Thành Bảo – Hồng Trí:
1. Hồng Trí năm vững lý thuyết và có cách chơi dựa vào bài bản đã được tổng kết là chính. Dòn thoái Mã bắt đôi quân, phóng Pháo qua sông bắt Mã, tiến Pháo phong tỏa Xe đều là các đòn chiến thuật trong kỳ phổ Trung Quốc. Thành Bảo ván này tỏ ra nắm lý thuyết có phần loạc choạc. Khả năng phân tích đường dài của anh còn khiếm khuyết, biểu hiện rõ nhất ở nước 12. P8-7, tạo cơ hội cho đối phương trả đòn.

2. Hồng Trí tỏ ra yếu kém khi chơi không bài bản. Nước 5… S4.5 sai khác lý thuyết làm chậm khâu tổ chức tấn công giành quyền chủ động. Nước đổi Tốt ở hà cũng là kém. Hông Trí thi thố một loạt đòn chiến thuật không đúng chỗ làm chậm khâu phòng ngự. Trong khi đó “đòn rừng” của Thành Bảo lại rất dũng mãnh, thu kết quả nhanh chóng.

3. Trong thi đấu cờ Tướng hiện đại không thể bỏ kinh nghiệm “cờ rừng”. Cần phải có nền tảng lý thuyết chắc chắn cộng với kỹ thuật “cờ rừng” mới có thể vươn lên thi đấu với các danh thủ Trung Quốc. Nguyên lý “cờ rừng” có thể tóm tắt như sau: khi công thi tiện đâu đánh đấy, khi thủ thì tiện đâu tiêm đấy, lúc cân bằng thì “rình và chộp”. Xuyên suốt bàn cờ là: trả lời chính xác câu hỏi “đánh hay đỡ”? Lúc tổ chức công thủ thì phải luôn tìm cách hạn chế tầm hoạt động của đối phương. Nhưng cũng chưa nên coi cách chơi “cờ rừng” thuần túy chỉ là lối chơi Việt Nam. Danh kỳ Hồ Vinh Hoa (Trung Quốc) có rất nhiều ván phải xem là “cờ rừng” kiểu mẫu. Vấn đề là phải thường xuyên học lý thuyết, thường xuyên thi đấu thực tế, tìm tòi thế biến của riêng mình, tạo được phong cách cá nhân. Nhiều phong cách cá nhân họp lại sẽ thành lối chơi của một làng cờ.

Bùi Khang là một trong những kỳ thủ thuộc tốp đầu của Hà Nội. Anh hay ra phố Đại La chơi cờ ở quán nước. Một hôm, có bạn cờ là Lê Vinh đi qua thấy Khang đang chơi cờ liền rẽ vào xem. Đối thủ của Khang là Tuấn “vịt con”, nổi tiếng là chơi cờ thấp nhất phố Đại La. Ván cờ sắp kết thúc, nhìn Khang thua đến nơi Vinh ngạc nhiên lắm. Anh buột mồm mách nước: “nhẩy Mã lên hà đi!”. Khang reo to: “A, đúng rồi”. Anh nhẩy Mã lên hà và ván cờ hòa. Khang xoa tay kêu bận, hẹn mai chơi tiếp. Anh kéo Vinh đi uống nước. Ra xa anh mới nói: “Ông hâm quá! Ai bảo ông mách nước để tôi hòa?” Hóa ra Khang đang cầu thua. Một tháng nay anh đến phố này chơi cờ. Anh biết là Tuấn thấp nhất nên bao giờ chơi với Tuấn anh cũng thua. Các “vịt” ngồi quanh thấy anh thấp hơn cả Tuấn thì mừng lắm, xúm vào “chăm”. Tất nhiên là thua, nhưng cả “đàn vịt” vẫn đinh ninh là do họ “sơ sẩy”, nếu chơi cẩn thận là họ phải thắng. Và họ “sơ sẩy” như vậy vài tháng mà vẫn không “tỉnh” ra được. Thế mới là “vịt”.