Cờ cười năm mèo 1

Tại Giải cờ tướng Quảng Nam năm 2011, nhiều ánh mắt của khán giả lẫn các kỳ thủ nam đều đổ dồn về dãy bàn thi đấu của nữ. Không hẳn vì ở đây có sự hiện diện của những gương mặt khả ái, cũng không phải do các ván đấu diễn ra quyết liệt mà vì ở đó có 1 kỳ thủ nữ khá lớn tuổi đến từ huyện Bắc Trà My – Đinh Thị Trà Vinh. Đã ngoài 60 tuổi, nhưng bà Đinh Thị Trà Vinh mới chỉ lần đầu tham gia giải. “Cờ tướng mà! Vấn đề là trình độ cờ cao hay thấp chứ đâu quan trọng chuyện trẻ hay già” – bà Vinh không ngần ngại chia sẻ. Nghe kỳ thủ Trà Vinh cùng với các đối thủ xưng hô “cháu cháu”, “cô cô” khi thi đấu, có thể cảm nhận sự thân thiện, tinh thần thể thao cao thượng qua từng nước cờ dù nhiều lúc, họ phải “vò đầu bứt tai” suy nghĩ trước khi quyết định di chuyển quân cờ. Xếp vị trí thứ 10 sau 4 ván thắng và 3 ván thua, tuy kết quả còn khiêm tốn nhưng có thể nói là tương đối mỹ mãn đối với kỳ thủ Trà Vinh khi lần đầu dự tranh, nhất là phải ngồi suốt 2 ngày thi đấu trước các đối thủ trẻ.
[img]xq593-0.jpg;center;Giải cờ tướng Quảng Nam năm 2011 thu hút sự tham gia của nhiều kỳ thủ đến từ khắp nơi trong tỉnh[/img]
Tại giải đấu năm nay còn có một kỳ thủ cũng thuộc hàng “cô, dì” của đối thủ là Huỳnh Thị Giỏi (Tam Kỳ). Nếu như Đinh Thị Trà Vinh lần đầu tham gia thì chị Giỏi đã tham gia từ ngày giải được tổ chức lần đầu tiên (vào năm 1997). Đến nay, gần như chị không bỏ sót năm nào và đã không ít lần lọt vào tốp nhận huy chương. Tuy nhiên, phải đến giải năm nay kỳ thủ Huỳnh Thị Giỏi mới được bước lên bục cao nhất. Đây là phần thưởng xứng đáng cho những nỗ lực và sự kiên trì của người phụ nữ hơn 50 tuổi này. “Càng ngày giải càng có nhiều kỳ thủ trẻ tài năng và thi đấu khá tốt. Đây sẽ là lớp kỳ thủ đầy hứa hẹn cho giải các năm sau thêm phần hấp dẫn” – chị Giỏi nhận định.

Ở nội dung nam, những năm trước đây cũng có khá nhiều kỳ thủ lớn tuổi nhưng đến năm nay, do áp lực về thành tích lẫn sức khỏe (vì phải thi đấu liên tiếp 2 ngày) khiến một số đành chia tay với giải. Có lẽ, người lớn tuổi nhất còn “bám trụ” là Nguyễn Tấn Lịch (Tam Kỳ). Kỳ thủ đã “lên chức” ông nội này từng có thời điểm bày tỏ ý định không thi đấu nữa nhưng với vai trò “đầu tàu” và là chỗ dựa cho lớp đàn em nên đến nay vẫn gắn bó với giải. Có thể nói, hiện nay Tấn Lịch là kỳ thủ sở hữu nhiều chức vô địch cờ tướng tỉnh Quảng Nam nhất và cũng là người tham dự lâu năm nhất (gần như dự đủ tất cả các giải kể từ năm1997 đến nay). Sau khi rơi xuống vị trí thứ 8 ở giải năm 2010, Tấn Lịch đã trở lại với ngôi vị á quân giải năm 2011. Chưa thể chiếm lại vị trí độc tôn của làng cờ đất Quảng như nhiều năm trước đây, nhưng với giải nhì năm nay cũng là một kết quả đáng khâm phục của người đàn ông đã bước sang tuổi 53 này.

Không phân loại tuổi tác, nét đặc thù của cờ tướng còn ở việc không phân biệt thể trạng giữa các đối thủ. Người khuyết tật vẫn có thể thi đấu với người bình thường. Trong số này, đáng nhớ nhất là Nguyễn Ngọc Hùng (Tiên Phước). Đây là kỳ thủ vốn không còn xa lạ với những ai hâm mộ môn cờ tướng trên cả tỉnh không chỉ vì đôi chân tật nguyền mà còn ở tài năng của anh. Từng đăng quang chức vô địch toàn tỉnh năm 2003, vô địch khối miền núi thuộc chương trình Đại hội TDTT tỉnh Quảng Nam lần thứ VI-2009 và rất nhiều lần nằm trong tốp 3, Ngọc Hùng khiến nhiều đối thủ phải kiêng nể bởi sự ổn định trong thi đấu. Dù là nhờ bạn bè cõng đi thi đấu nhưng nhiều năm qua anh không bỏ sót giải đấu nào. Thất bại đáng tiếc trong ván cuối cùng tại giải năm nay khiến Hùng rơi xuống vị trí thứ 6 với 5 điểm nhưng đây cũng là một kết quả đáng khích lệ cho chàng trai người Tiên Phước bởi sự khiếm khuyết về thể hình và thể lực của mình. Trước đó còn có thể kể đến Nguyễn Lê Thúc Vĩnh (Núi Thành). Chưa có được thành công ở môn cờ tướng như Nguyễn Ngọc Hùng nhưng Thúc Vĩnh lại có lợi thế hơn nhờ thi đấu cả 2 môn cờ vua và cờ tướng và từng gặt hái được thành tích tại giải cờ vua người khuyết tật toàn quốc.

Rõ ràng, so với các môn thể thao khác thì cờ tướng không có được sự sôi nổi, quyết liệt đến mức cuồng nhiệt nhưng bù lại, nhiều nét độc đáo của cờ cũng đủ cuốn hút người hâm mộ. Chơi cờ là thú vui tao nhã, thử thách tài trí con người. Có lẽ cũng vì thế mà chơi cờ là niềm đam mê của nhiều người ở mọi lứa tuổi, giới tính, thành phần xã hội…

[img]xq593-1.jpg;center;Đinh Thị Trà Vinh – kỳ thủ lớn tuổi nhất giải.[/img]
[img]xq593-2.jpg;center;Sự ổn định trong thi đấu của Nguyễn Ngọc Hùng khiến các kỳ thủ phải kiêng nể[/img]

[i]Chào anh Nguyên,
Em muốn hỏi là dựa trên cơ sở nào mà anh đi đến kết luận rằng: “mọi nguyên tử có ở trong vũ trụ này cũng chỉ được đến 10^80”
Cám ơn anh nhiều.[/i]
[b]Dinh Nguyen[/b]

Lưu ý rằng con số này chỉ là ước chừng, chẳng ai có thể biết chính xác vũ trụ này có bao nhiêu nguyên tử cả. Có khá nhiều bài viết đưa ra các con số ước đoán. Bạn có thể dễ dàng tìm trên internet, ví dụ chỉ cần search với từ khóa như “total atoms universe”.

Một ví dụ là trang web http://pages.prodigy.net/jhonig/bignum/qauniver.html đã đưa ra con số số nguyên tử của vũ trụ là từ 10⁷⁸ đến 10⁸¹. Hồi viết bài trên (cỡ năm 1999) tôi đã cẩn thận lấy số lớn nhất cho chắc.

—

[i]Mình không tin lắm vào luận điểm này, số khả năng (variation) của cờ Vua có lẽ chỉ vào khoảng 10^12, nghĩa là ít hơn nhiều con số mà các bạn đã đưa ra. Vì khi đến trung cuộc, số lượng các quân trên bàn cờ ít đi, vì vậy mà các nước đi cũng giảm xuống.
Theo một tài liệu chưa có kiểm định, thì số nước đi của một số loại cờ thông dụng như sau:
Cờ Vây 10^12
Cờ Vua 10^10
Cờ Tướng 10^8[/i]
[b]Dandoo[/b]

Nếu để ý kỹ, bạn sẽ thấy khi số quân ít đi một chút thì số nước có thể có lại tăng lên do bàn cờ thoáng đãng hơn, các quân như Xe, Pháo, Mã, Hậu (cờ Vua)… chạy “khoẻ hơn”. Thường thì số nước đi trung bình là ổn định cho đến khi tàn cuộc mới giảm xuống. Mặt khác, ván cờ có thể dài ngắn khác nhau, nhưng với con số độ dài trung bình là 68 trong bài viết (mỗi bên mới đi 34 nước, giữa trung cuộc) có thể yên tâm là số nước đi có thể có còn rất lớn.

Về các con số bạn đưa ra, có lẽ bạn đã nhớ “thiếu” một số 0. Cờ Vây phải cỡ 10^120, cờ Vua 10^100 và cờ Tướng 10^80 thì mới hợp lý.

Trong bài viết, tôi đã tính toán một số con số với máy tính Deep Blue, chiếc máy chơi cờ này có khả năng tính được 200 triệu nước đi trong một giây (máy PC đời mới còn tính được cỡ 0.5-5 triệu nước một giây). Con số đó đã là 200.000.000 = 2×10^8 thế một giây rồi. Nếu cờ Vua tổng cộng chỉ có 10^10 thế thì chỉ cần có cỡ 10^2 hay 100 giây (1 phút rưỡi) là tính xong hết, thế thì khi đó Deep Blue có thể “bóp mũi” cả loài người rồi.

Khi viết bài báo này, tôi đã tự tính ra các con số, rồi tra cứu khá nhiều để kiểm tra và cuối cùng chỉ chọn con số vừa phải (lý do cẩn thận cho chắc). Con số của bài báo (10¹⁰⁰) thực sự là con số cỡ trung bình. Nhiều bài báo còn đưa ra những con số lớn hơn. Các con số lớn cỡ này này thường được nhiều người công nhận.

Hiện nay những người nghiên cứu cờ Tướng còn cố gắng chứng minh con số của cờ Tướng lớn hơn nhiều cờ Vua. Ví dụ, gần đây nhất trong công trình “Computer Chinese Chess” của nhóm tác giả Shi-Jim Yen, Jr-Chang Chen, Tai-Ning Yang, Shun-Chin Hsu từ trường ĐHTH Đài Bắc, Đài Loan đã tổng hợp và đưa ra các con số còn lớn hơn nữa như sau:
Cờ Vua: 10¹²³
Cờ Tướng: 10¹⁵⁰
Cờ Shogi: 10²²⁶
Cờ Vây: 10⁴⁰⁰

Nên nhớ mục tiêu chính của bài báo “Số thế cờ nhiều như số vì sao trên trời?” là chỉ ra rằng “Cờ là vô cùng” và là thách thức lớn đối với con người và các máy móc của họ 🙂

[b]Chú thích của Bạn cờ:[/b]
*Xin hoan nghêng và cảm ơn mọi ý kiến đóng góp, phản hồi của bạn đọc
*Bạn cờ đã hoàn thiện chức năng hiện phản hồi ý kiến bạn đọc dưới mỗi bài viết

[img]xq335-0.jpg;right;[/img]Thông thường ai cũng nghĩ: chơi cờ thì chỉ cần bàn cờ và quân cờ thôi chứ có nhiều nhặn gì!

Tuy nhiên khi vào thi đấu lại phải có thêm những tờ biên bản và chiếc đồng hồ cờ.

Bạn muốn chơi cờ giỏi ư? Bạn phải mua sách. Thế là bạn phải có hẳn một thư viện. Chưa hết đâu, nếu bạn muốn chơi cờ với máy hay muốn chơi cờ trên mạng bạn phải sắm một máy vi tính, rồi mua các đã CD có chương trình cờ.

Tốn kém phải không, nhưng rõ ràng là bạn đang muốn tiếp cận với những gì tân tiến nhất cơ mà!
Ở nhiều nước còn có các băng video hướng dẫn chơi cờ, các website cung cấp những ván cờ mới nhất của các giải siêu hạng, muốn có chúng bạn phải chuyển tiền của mình vào những tài khoản của các nhà cung cấp.

Rồi bạn đi thi đấu, bạn có đẳng cấp và bạn sẽ muốn những thứ về cờ của mình phải “xịn” hơn, thế là thay vì đồng hồ cờ cơ khí bạn sẽ thay bằng đồng hồ điện tử đa chức năng, máy vi tinh của bạn sẽ phải được nâng cấp để chạy được những chương trình cờ “đời mới”, ngay cả bàn cờ và quân cờ, đến một ngày nào đó bạn cảm thấy nó cũ kỹ và lạc hậu thế là bạn sẽ nảy ra ý định mua một bộ của ngoại cao cấp và hoàn hảo hơn.

Bạn đang đi theo tâm lý và quy luật của người tiêu dùng.

Hàng trăm hãng sản xuất thiết bị về cờ trên thế giới sẵn sàng chào mời và chiều chuộng bạn, thậm chí họ có thể cung cấp cho bạn theo hình thức trả góp. Các mặt hàng dùng cho cờ ngày nay vô cùng phong phú: những bộ quân bàn cờ từ bàn bằng hộp diêm tới những bảng cờ treo cao tới vài ba mét, những bộ sang trọng tới những bộ cờ bỏ sẵn trong túi xách dùng cho những cuộc pic-nich vui vẻ. Có những bộ chỉ dùng để làm quà tặng, đặt trong các tủ kính…

Chính FIDE cũng bị cuốn hút theo trào lưu này, tới các giải của FIDE tổ chức, giải sau bao giờ cũng được trang bị tân tiến và hiện đại hơn giải trước. Hàng trăm chuyên gia về công nghệ đang góp phần thay đổi bộ mặt của cờ, ngay cả cờ Tướng và cờ Vây ngày nay cũng vậy. Ở Nhật Bản có những bàn cờ vây có diện tích bằng cả một quả đồi, mỗi quân cờ Vây to bằng một cái nong phơi lúa, phải 4 người mới khiêng nổi.

Cho nên có thể nói các môn cờ đang tạo ra một nền công nghiệp riêng cho mình hẳn hoi!