Cờ cười năm mèo 1

Chúng ta đã biết mục đích tối hậu của ván cờ là chiếu bí Tướng đối phương. Muốn làm được việc đó trước hết phải biết rõ đặc điểm, thực lực và cách sử dụng từng loại quân trên bàn cờ. Vì có hiểu rõ và biết cách sử dụng chúng thì mới phát huy đầy đủ tác dụng của chúng khi giao đấu. Đối với những người mới học cần phải hiểu rõ đặc điểm, tính năng và tác dụng của 7 loại binh chủng khác nhau trên bàn cờ.

Chơi cờ thì ai cũng biết đi quân, nhưng người cao cờ với thấp cờ khác nhau ở sự hiểu biết tính năng, tác dụng và cách sử dụng các loại binh chủng. Vì vậy người mới học cần thấm nhuần nội dung các đặc điểm, thực lực và cách sử dụng này thì mới có thể tiến xa được.

Chúng ta lần lượt tìm hiểu.

[b]I. Đặc điểm, thực lực và cách sử dụng các quân[/b]

[b]Tướng[/b]

[b]Đặc điểm[/b]
Tướng hoặc soái là quân cờ chủ chốt nhất, là tiêu chí để quyết định thắng thua. Tướng hoặc soái không được quyền rời khỏi “cung tướng”, không được quyền nhìn thấy mặt nhau trên một trục lộ. Tất cả các quân khác trên bàn cờ đều có thể để cho quân đối phương ăn mất, hoặc chủ động đút cho quân đối phương ăn (hy sinh). Nhưng đối với Tướng thì không thể được. Tất cả các quân khác, hai bên đua nhau tiêu diệt, đó là công cụ hay biện pháp để giành ưu thế, nhưng đối với Tướng thì đó là mục tiêu giành thắng lợi cuối cùng.

[b]Thực lực[/b]

Căn cứ vào toàn cục ván đấu mà nói thì Tướng (Soái) là quân quan trọng nhất không thể để đối phương ăn mất. Như vậy [b]Thực lực[/b] của nó rất lớn, vì mất nó thì thua ván cờ. Thế nhưng trong thực tế thì năng lực chiến đấu của Tướng không đáng kể, nó đứng trong “cung Tướng” là nơi chịu nhiều “đường tên, mũi đạn”, nó hành động chậm chạp và tối đa chỉ khống chế được 4 điểm. Do đó khi ở giai đoạn khai, trung cuộc, [b]Thực lực[/b] của Tướng không bằng một con Tốt đã qua sông. Chỉ khi vào giai đoạn tàn cuộc thì Tướng có thể khống chế một trục lộ, [b]Thực lực[/b] tác chiến của nó tăng cao, có khi bằng cả một Xe.

[b]Cách sử dụng[/b]

Trong toàn bộ ván đấu, qua các giai đoạn Tướng phải giữ nguyên tắc là “đứng yên vị” hay gọi là tĩnh, trừ khi bắt buộc phải động thì mới di chuyển. Thế nhưng thông thường trong giai đoạn khai cuộc thì người ta để Tướng tĩnh, còn khi qua giai đoạn trung, tàn, tuỳ tình hình và yêu cầu cụ thể mà Tướng phải di động để hỗ trợ tấn công hay phối hợp cùng các binh chủng khác tấn công.

Chẳng hạn thế cờ dưới, Tướng khống chế một trục lộ

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Tướng khống chế một trục lộ
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 4k4/4a4/2P1e4/2H6/2e6/9/9/4E4/9/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. Tg5-4! Tg5-4
/*Tướng Trắng chủ động xuất ra chiếm lộ 4 khiến Tướng Đen không còn di chuyển ra lộ này được nữa. Tướng Trắng hạn chế hoạt động của Tướng Đen là một yếu tố quyết định thắng lợi.*/
2. B7.1 S5.6 3. B7-6 Tg4-5
4. M7/5 S6/5 5. M5/3 T5.7
6. M3.1 T3/5 7. M1.2 T5.3
8. M2.1 S5.6 9. M1/3 Tg5-6
10. B6-5
}END[/game]

Binh Trắng nhờ sự giúp đỡ của Tướng mình nghiễm nhiên chiếm lấy trung cung để rồi dùng Mã chiếu bí dễ dàng.

Ta xem tiếp thế cờ dưới: dùng Tướng ghim quân!

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Dùng Tướng ghim quân
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3k5/2H6/9/4P4/9/3h5/9/9/5p3/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. Tg5-6 Tg4.1 2.B5.1 B6-5
3. M7/9 Tg4/1 4.B5.1 B5-6
5. M9/7 B6-5 6.M7.8
}END[/game]
thắng.

Ván cờ cuối cùng cho thấy Trắng mẻ Sĩ, Tượng kém hai Binh. Thế mà nhờ vai trò tích cực của Tướng cứu Trắng thoát khỏi một bàn thua trông thấy.

[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Tướng cứu thua
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2e1ka3/4a4/4e4/9/9/8p/9/3A5/2Hc5/2E2K3 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. Tg4.1 P4.1 2. Tg4/1 B9.1
3. Tg4-5 P4/1 4. Tg5.1 P4.1
5. Tg5/1
}END[/game]
Hoà.

Có mặt tại Nhà văn hóa Thanh Niên vào sáng qua, 20.4, Liễu Đại Hoa hăng hái nhận vai trò bình luận viên kỳ đài cho các ván đấu tại giải quốc tế Phương Trang lần 4. Cứ sau mỗi lần phân tích các nước đi, ông nhận được những tràng pháo tay bái phục của người hâm mộ. Liễu Đại Hoa cười mãn nguyện và hứa chắc nịch rằng: “Ngày 25.4 tới, tôi sẽ đánh cờ mù đồng loạt với 12 kỳ thủ”…

Người đả bại Hồ Vinh Hoa

Liễu Đại Hoa sinh năm 1950 tại Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc. Ông đến với cờ tướng từ năm lên 9 và đến năm 1963 đã vô địch các giải trẻ toàn tỉnh. 11 năm sau, ông là người bất bại tại Hồ Bắc và từ đó từng bước tiến vào con đường chuyên nghiệp. Năm 1980, Liễu Đại Hoa gây chấn động làng cờ Trung Quốc khi vượt qua kỳ vương Hồ Vinh Hoa (kỳ thủ được phong là “phượng hoàng tái sinh” trong giới kỳ nghệ; thiên hạ thích thú cách chơi của Hồ tiên sinh mà bỏ công sưu tập hàng nghìn ván đấu thực chiến của ông để lập thành “bí kíp”; Trung tàn cuộc của Hồ Vinh Hoa còn là hình mẫu cho rất nhiều thế hệ sau này) để trở thành nhà vô địch quốc gia số 1 cờ tướng. Chiến thắng trên cũng chấm dứt sự thống trị của các tay cờ miền nam Trung Quốc tại các giải quốc gia. Năm 1981 ông tiếp tục giữ vững ngôi vô địch và luôn ở tốp đầu trong suốt thập niên 1980.

Ở giải Ngũ Dương Bôi (giải dành cho những tay cờ hàng đầu Trung Quốc), ông là người đầu tiên giành ngôi vô địch vào năm 1981 và còn về nhất ở giải đấu này vào năm 1983. Năm 1988, Liễu Đại Hoa được phong danh hiệu Đặc cấp quốc tế đại sư.

Người giữ kỷ lục thế giới cờ mù

Nhưng nói đến Liễu Đại Hoa phải nói đến khả năng chơi cờ mù (cờ tưởng) của ông. Năm 2009, ông sang Việt Nam thi đấu biểu diễn cờ tưởng đồng loạt với 10 kỳ thủ. Ở buổi thi đấu này, ông ngồi sau tấm phông màn, nghĩa là biệt lập với các đối thủ khác (được nhìn bàn cờ) và nhận lệnh thi đấu từ một người thư ký. Kết quả, ông thắng 7, hòa 2, bại 1.
Năm 1988, ông được làng cờ nước Pháp vinh danh là “Đông phương điện não” (“máy tính phương Đông”) khi phá kỷ lục đánh cờ tưởng đồng thời 12 bàn (đang tồn tại của Hồ Vinh Hoa) lên 15 bàn (thắng 11, hòa 3, chỉ thua 1). Đến năm 1995, chính ông lại phá tiếp kỷ lục của mình tại Bắc Kinh với 19 bàn đấu đồng loạt (thắng 16, hòa 1 và thua 2). Và kỷ lục này đến nay vẫn chưa bị phá.

Ông kể, năm 13 tuổi, ông bắt đầu học cách đánh cờ bằng trí nhớ. Người tập luyện cùng ông chính là anh em trong nhà: thường chơi cờ tưởng bằng cách tự hình dung bàn cờ trong đầu, ra nước cờ và di chuyển trên bàn cờ qua lời nói với nhau. Lâu ngày điều này trở thành thói quen. Thói quen này được ông duy trì suốt… 10 năm liền, trước khi ông dấn thân vào con đường chơi cờ chuyên nghiệp. Không phủ nhận mình có trí nhớ thiên bẩm nhưng để trở thành một cao thủ cờ tưởng, ông cho biết phải sở hữu 2 điều kiện tiên quyết: “Có công lực chơi cờ lâu năm, thường xuyên luyện cờ với tất cả đam mê và có trí tưởng tượng phong phú”.

Cờ tưởng được xem là kiệt tác của trí tưởng tượng, là sự thử thách não bộ, trí nhớ của con người. Ở đấy, tư duy và sức sáng tạo của con người là vô hạn và Liễu Đại Hoa là một trong những đại diện tiêu biểu của sự vô hạn ấy… [img]xq573-0.jpg;center;iễu Đại Hoa phân tích một ván đấu cho người hâm mộ Việt Nam – Ảnh: Thanh Tùng[/img]

[img]xq23-0.jpg;right;[/img]Tết Kỷ Dậu, quân nhà Thanh mượn cớ giúp Lê Chiêu Thống khôi phục ngôi vua ồ ạt tiến về Thăng Long. Tướng Tây Sơn bàn kế chống địch. Mưu thần Ngô Thì Nhậm bàn nên rút quân về Tam Điệp cố thủ. Các tướng Tây Sơn do dự, sợ mang tiếng chưa đánh đã chạy. Ngô Thì Nhậm nói: quân sự cũng giống như người ta chơi cờ. Chớ có lấy nước trước làm nước trước làm nước sau mà thua cờ. Sau đó các tướng nghe theo rút về. Quả nhiên rốt cuộc Tây Sơn đã đánh thắng quân Thanh.

Câu chuyện lịch sử ấy hàm chưa một tư tưởng lớn của cờ Tướng: các nước đi phải đúng thứ tự, chớ có đảo lộn trật tự khi không cần thiết.

Dưới đây là ván thi đấu giữa Nguyễn Anh Tú (đi trước thua) với Đặng Việt Dũng tại Đại hội Thể dục Thể thao toàn quốc lần thứ tư:

[game boxcomment=0 header=0]FORMAT WXF
GAME ĐH TDTT lần thứ tư
TIME 19:57″”; 9″”
RED Nguyễn Anh Tú;;;
BLACK Đặng Việt Dũng ;;;
RESULT 0-1

START{
1. P2-5 M8.7 2. M2.3 X9-8
3. X1-2 M2.3 4. M8.9 B7.1
5. P8-7 X1-2 6. B7.1 P2.4
7. B5.1 T3.5
DIAG{ #7 BLUE POPUP }
/*Từ đầu đến giờ hai bên triển khai binh lực chưa ai phạm phải sai lầm nào. Đến đây Trắng tính đến hai nước có thể đi tiếp: [b]X2.6[/b] và [b]B7.1[/b].

[b]Theo bạn nên chọn nước nào?[/b]

Trắng đã chọn B7.1, sau đó là X2.6 và ván đấu đã diễn biến tiếp như sau:*/ 8. B7.1 T5.3
9. X2.6 T7.5 10. X2-3 X8-7
11. X9.1 P8.4 }END
[/game]

Sau 11 nước đi, Đen phòng thủ vững, phóng hai Pháo qua hà phong tỏa Trắng chiếm tiên.

Bây giờ chúng ta thử chọn thứ tự ngược lại, tức là X2.6 sau đó mới B7.1. Có thể ván cờ sẽ diễn biến như sau:

[b]Phương án một:[/b]
[code tag=0 box=0] 8. X2.6 P8-9 9. X2-3 X8.2
10. B5.1[/code]

[b]Phương án hai:[/b]
[code tag=0 box=0] 8. X2.6 M7.6 9.B5.1[/code]

Đến đây nếu Đen B5.1 thì B7.1 Trắng chiếm ưu thế. Còn nếu Đen M6.7 thì B5.1 cũng ưu. Các bạn chú ý là Đen có nước B7.1 đuổi Xe nhưng vẫn không vãn hồi được thế quân bình.

Vậy là chỉ cần đảo lộn lại thứ tự nước đi X2.6 và B7.1 là tình thế khác hẳn. Các bạn trẻ hãy rút kinh nghiệm: cái cần đi trước thì đi trước, nước cần đi sau thì hãy đi sau, đừng nóng vội làm gì.