Chưa phân loại

Chơi cờ giải trí và chơi cờ chuyên nghiệp

Trong hàng trăm năm qua các môn cờ luôn ở dạng thể thao quần chúng, trăm nghìn người chơi cờ, tới cả triệu người chơi cờ cũng thế, hầu như chẳng ai biết huy chương là gì, cũng chẳng bao giờ phong tặng cho ai một danh hiệu nào, cứ thế đời này qua đời khác, chơi rồi quên đi, lấy vui vẻ, giải trí làm chính, mặt khác qua cờ mà luyện tính tình, biết dự báo trước, suy xét sâu xa, khôn khéo hơn. Tất cả cũng chỉ có vậy thôi.

Ông cha ta thường nói: “Dĩ kỳ hữu hội”, tức là lấy cờ để họp bạn, kết bạn, lấy cờ để chu du, thăm thú các nơi, lại kết hợp cờ với thơ, họa, âm nhạc, vui thú với nhau.

Tất cả những cái đó xem ra vô thưởng vô phạt, đôi lúc cứ như chuyện tầm phào. Nhưng thật ra đó mới chính là tinh hoa, là cốt lõi của cờ. Nó cũng như những vần thơ, đọc lên, ngâm lên có vẻ phù phiếm, nhưng thật ra thơ có một vị trí hết sức vẻ vang trong cuộc sống của con người. Âm nhạc cũng vậy, hát lên, ai thích nghe thì nghe, không nghe thì thôi, chẳng ai bắt buộc, thế nhưng thử hỏi thế giới này có thể thiếu âm nhạc được không? Cờ cũng vậy!

Nói như thế để thấy một hiện tượng: ngày nay có một số người coi cờ chỉ đơn thuần là một môn thi đấu và chỉ có mục đích duy nhất là đạt được thành tích. Quan niệm như thế nên họ cứ chờ tới giải mới “chiêu binh mãi mã” tấp nập “nấu sử sôi kinh”, rồi bằng mọi cách để giành được huy chương, cúp, thứ hạng, đẳng cấp, coi đó là mục tiêu cao nhất của cờ. Qua giải rồi “ai về nhà nấy”, xếp xó cờ quạt, coi như xong việc.

Như thế là chuyên nghiệp chăng? Cũng chẳng phải. Vì nếu chuyên nghiệp thì ngày ngày phải văn ôn võ luyện, thầy ra thầy, trò ra trò, phải có một kế hoạch dài hơi: 3năm, 5năm, đào tạo, tập huấn và có cả một hệ thống về rèn luyện thể lực, tâm lý, sức khỏe, như đào tạo một vận động viên chính quy. Nhưng hầu hết đều chưa làm được như thế.

Chủ yếu là do quan niệm nhưng một số nơi coi cờ, chính xác hơn là việc thi đấu cờ giống như chuyện “mì ăn liền”.

Thiết nghĩ, một xã hội càng nhiều người chơi cờ thì xã hội đó sẽ thông minh hơn, văn minh hơn, tử tế hơn, thân ái hơn, thế thì việc gì cứ phải phụ thuộc vào tiền bạc, danh vọng. Cho nên hiện nay việc phổ cập hóa cho quảng đại quần chúng chơi cờ, chơi cho vui, chơi cho khỏe mới là nhiệm vụ thiết yếu, mới là trọng trách hàng đầu, mới mang lại lợi ích thiết thực, lâu dài và bền vững cho xã hội.

Với một nhận thức như thế thì cờ mới phát huy hết thế mạnh của mình. Ngày nay việc xã hội hóa các môn thể thao ngày càng diễn ra mạnh mẽ, thúc đẩy các môn cờ trở về được cội nguồn và bản chất của nó. Chỉ có điều là cần giảm bớt đi kiểu chơi luộm thuộm, thiếu luật và chú ý cách nói năng ứng xử trong khi chơi.

Chưa phân loại

Các Lễ hội có cờ Tướng (cờ người, cờ bỏi)

[b]Tháng Giêng[/b]
* Mồng 2 đến mồng 4 Tết ở Văn Miếu Quốc Tử Giám (Văn Miếu – Hà Nội)
* Mồng 5 Tết gò Đống Đa (Quận Đống Đa – Hà Nội)
* Mồng 6 đến mồng 9 Tết ở Chùa Vua (Quận Hai Bà Trưng – Hà Nội)
* Hội Lịch Diệp (Hà Nam): Mồng 5 đến mồng 7 tháng Giêng
* Hội Cổ Loa: mồng 6 tháng Giêng
* Hội Mê Linh: mồng 6 tháng Giêng
* Hội Đa Hội: mồng 10 tháng Giêng (cờ bỏi)
* Hội Giang Xá (Hòa Đức – Hà Tây) 12 tháng Giêng
* Hội Lim (Bắc Ninh, cách Hà Nội khoảng 24 cây số): 13-15 tháng Giêng
* Hội Thổ Hà: 19-21 tháng Giêng

[b]Tháng Hai[/b]
* Hội Ninh Hiệp (Làng Nành – Bắc Ninh) mồng 5 tháng Hai
* Đền Giàn: ngày 10 tháng Hai
* Hội Làng Hồ: ngày 10 tháng Hai
* Hội Đền Đông Cổ (Nguyên Xá – Từ Liêm – Hà Nội)
* Hội cờ làng Hòe Thị: ngày 10 tháng Hai
* Hội Ỷ Lan Nguyên Phi: ngày 19-21 tháng Hai

[b]Tháng Ba[/b]
* Hội Sủi (Bắc Ninh): ngày 2 tháng Ba
* Hội Liên Hà (Đan Phượng – Hà Tây, cách Hà Nội khoảng 18 cây số): ngày 8 tháng Ba
* Hội Đền Hùng (Phú Thọ): từ ngày 6-10 tháng Ba
* Hội Đền Đô (Bắc Ninh): từ ngày 14-16 tháng Ba
* Hội Lệ Mật (Bắc Ninh): từ ngày 20-22 tháng Ba

[b]Tháng Tư[/b]
* Hội Làng Gióng (Hội Phù Đổng Thiên Vương – Bắc Ninh): từ ngày 7-9 tháng Tư
[img]xq280-0.jpg;center;Đấu cờ người ở lễ hội Chùa Vua[/img]
[img]xq280-1.jpg;center;Đấu cờ người ở lễ hội Văn Miếu[/img]
[img]xq280-3.jpg;center;Hội cờ Đống Đa[/img]
[img]xq280-2.jpg;center;[/img]

Chưa phân loại

Cờ Tướng Nhập Môn: Chương IV Đặc điểm, thực lực và cách sử dụng các quân, sự phối hợp tác chiến giữa các quân – Mã

[b]Mã[/b]

[b]Đặc điểm[/b]

Mã có lối đi khác hẳn các quân, nhảy theo đường chéo của hình chữ nhật. Càng ra gần các đường biên, Mã càng bị hạn chế hoạt động, còn nhảy vào vùng trung tâm bàn cờ, Mã càng khống chế nhiều điểm. Vì di chuyển gần và bị cản nên Mã là binh chủng đánh tầm ngắn, tính cơ động không bằng Pháo, được xếp là quân chủ lực thứ ba đứng sau Xe và Pháo.

[b]Thực lực[/b]

Như đã nêu trên, Mã đứng ở vùng trung tâm bàn cờ có thể khống chế tối đa được 8 điểm, do vậy có câu: “Mã nhảy 8 hướng”. Nếu nó càng ra biên thì điểm khống chế của nó giảm dần, từ 6 điểm xuống 4 diểm, 3 điểm rồi 2 điểm. Nhìn chung, sức mạnh của Mã hơi kém hơn Pháo, nhưng ở giai đoạn cờ tàn Mã thường mạnh hơn Pháo.

[b]Cách sử dụng[/b]

Do vị trí đứng ở vùng biên và vùng trung tâm mà Mã có sức khống chế khác nhau nên khi đi Mã nên đưa nó vào vùng trung tâm và hạn chế nhảy ra biên. Lúc ở giai đoạn khai cuộc và trung cuộc, Mã đi lại chậm chạp và bị cản trở nên muốn tấn công thì dùng Xe đi tiên phong, Pháo đi yểm trợ, còn Mã nên liên hoàn bảo vệ nhau và đề phòng đối phương đánh trả. Trong giai đoạn cờ tàn, các quân cản trở giảm đi khiến Mã thêm linh hoạt.

Chúng ta xem các thế cờ sau.

Thế 1, Mã ngoạ tào, chiếu Tướng bắt Xe.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Mã ngoạ tào
RED Trắng
BLACK Đen
FEN r1e1kae2/4a1c2/1ch6/p1p1pR2p/4P1ph1/2P6/P5P1P/1CH1C1H2/7r1/R1EAKAE2 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. B5.1 B7.1 2. X4-3 M8.6
3. X3.2 M6.4 4. S6.5 M4.3
5. Tg5-6 Mt.1 }END[/game]
Bên Đen sau khi bỏ Pháo, sử dụng Mã thiên lý nhảy xuống tấn công, chiếu Tướng ăn lại Xe Trắng.

Thế 2, Mã nhảy liên thành diệt giặc.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Mã nhảy liên thành diệt giặc
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2eakaP2/4h4/e6H1/p1p3p1p/9/9/1c7/9/9/4K4 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. M2/4 P2/5 2. M4.6 P2-4 3. M6/8 P4.1
/*Đen luôn tìm cơ hội để đưa Tượng đầu thoát khỏi Mã nhưng vô ích.*/
4. M8.7 P4/1 5. M7/6 P4.1
6. M6.4 }END[/game], thắng.

Đây tuy là một ván cờ thế nhưng thể hiện rõ việc chuyển Mã sang hai cánh, oai trấn 8 hướng. Từ đây có thể rút bài học dùng Mã rất tuyệt.

Thế 3, Mã nhốt Tướng trong thế chữ Điền.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Mã nhốt Tướng
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 3ak4/3P5/2P6/3H5/6p2/9/7h1/4E1p1E/4A4/5K2c w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1.B6.1! Tg5-4 2. M6.4 }END[/game]
Trắng thắng rõ.

Thế cờ này Trắng ít quân, không thể chiến đấu lâu dài. Nhân thời cơ cho phép Trắng dùng Tốt đổi Sĩ, Mã nhảy vào thế chữ Điền nhốt Tướng địch rồi dùng Binh chiếu bí.

Thế 4, đơn kỵ Mã cứu chúa.
[game boxcomment=0 header=0]
FORMAT WXF
GAME Mã cứu chúa
RED Trắng
BLACK Đen
FEN 2c6/4k4/3a5/2H6/9/9/9/9/9/3K5 w – – – 1
START{
DIAG{ #1 RED POPUP }
1. M7.8! P3.1 2. M8/7! P3/1 3. M7.8 }END[/game]
hoà.

Thế này Trắng lâm nguy, nhưng nhờ Mã khống chế được các điểm đặt Pháo đánh bí nên cuối cùng Đen phải chịu hoà.

Chưa phân loại

Kỳ thủ

Phước là một tay cờ có hạng ở khu công viên thành phố. Nghe nói trước đây cũng vì mê cờ mà anh ta bị mất việc cơ quan, phải ra ngồi lề đường bán vé số. Tuy đã phải đi bán vé số, nhưng anh ta vẫn không bỏ được tật. Mỗi ngày, anh ta đến chỗ bán hàng thật sớm, vội vội vàng vàng dọn hàng cho xong là bắt tay ngay vào việc đánh cờ. Gọi là dọn hàng cho oai chứ thật ra chỉ là đem vé số bày ra trên mặt một cái bàn nhỏ, dùng đinh ghim lại theo từng xơry rồi lấy hai sợi dây chun ràng lại cho gió khỏi bay. Kế đó là lấy phấn viết kết quả các số trúng ngày hôm trước lên một tấm bảng nhỏ rồi đặt trước bàn, hướng về phía người đi đường.

Bao giờ cũng vậy, trong lúc anh ta còn đang lui cui làm những công việc ấy thì thế nào cũng có một, hai người xuất hiện, lên tiếng rủ rê:

– Làm hai ly cà phê chớ hè?
– Làm thì làm, ngán chi!

Vừa trả lời anh ta vừa cố làm nốt những việc dở dang rồi hớn hở chạy vào bên trong tường rào lấy ra một cái bàn và hai chiếc ghế nhựa nhỏ, thế là đã có ngay một cuộc cờ.

Phải nói là Phước có một kiểu đánh cờ rất vui vẻ, vừa điệu nghệ vừa trang nhã nên có rất nhiều “bạn hàng” thuộc đủ thành phần: người đi đường, khách mua vé số, bảo vệ công viên, ngay cả nhiều người làm việc ở ủy ban phường hoặc các cơ quan, doanh nghiệp gần đó mỗi khi rỗi việc cũng thường đến chơi một vài ván.

Phước không bao giờ đánh không. “Đánh là phải có giải!”. Anh ta giải thích. Nhiều thì năm, mười nghìn, ít thì vài điếu hước. “Thắng thua không quan trọng, cốt là để học nước cờ với nhau” anh ta thường lửa đùa nửa thật bảo vậy. Thường thì anh ta hay thắng chứ hiếm khi bị thua. Đôi lúc cao hứng, anh ta thường tự xưng mình là “Độc cô cầu bại” từ biệt danh của một cao thủ võ lâm trong truyện kiếm hiệp của Kim Dung, có nghĩa là người mong được một lần bại trận dưới tay kẻ khác.

Một hôm, Phước đang chơi cờ với một người quen thì có một người đứng bên cứ “gà” mãi, làm cho hai ván cờ lẽ ra anh ta thắng thì lại bị hoà, mà lại hòa trong thế yếu! Bực mình, Phước rủ người ấy: Có rảnh thì đánh với mình một ván chơi!

– Đánh thì đánh. Người ấy vừa cười vừa ngồi xuống.

Lúc đầu mỗi ván đánh năm nghìn, người ấy thua liên tiếp hai ván. Đến ván thứ ba, đánh mười nghìn, người ấy cũng thua nốt. Sau đó vì trời tối, hai bên đồng ý ngừng đánh.

Chiều hôm sau người ấy trở lại, hai bên tiếp tục quần thảo với nhau. Tuy cuộc cờ diễn ra khá căng thẳng, nhưng Phước cũng thắng tiếp hai ván, chỉ cách nhau một nước tiên! Đến ván thứ ba, người ấy đề nghị nâng lên hai mươi nghìn. Phước lưỡng lự, suy nghĩ không biết đây có phải là dân câu độ không, nhưng rồi Phước nghĩ lại, mình là dân bán vé số, ai thèm câu độ mà làm gì, chẳng qua là “tức nước cờ” thôi. Vả lại mình cũng đã thắng mấy ván, nếu thua thì cũng chỉ hòa vốn. Nghĩ vậy nên Phước đồng ý với điều kiện đó là giới hạn tối đa, không bao giờ nâng lên nữa. Ván cờ diễn ra quyết liệt, hai bên vờn nhau từng nước đi hiểm hóc, nhưng cuối cùng Phước cũng giành được phần thắng, cũng chỉ cách nhau có một nước tiên! Thế là từ ấy, hai người gần như say cờ với nhau. Ngày nào người ấy cũng đến, cũng đánh cờ với Phước, tuy có ăn qua ăn lại, nhưng cuối cùng bao giờ người ấy cũng thua hai hoặc ba ván. Đến độ lâu ngày thành lệ, mỗi khi thấy người ấy xuất hiện, Phước đều kín đáo đem hết vé số còn lại gửi sang hàng bên cạnh, vì anh tính rằng nếu bán được một trăm tờ vé số thì cũng chỉ kiếm được hai chục nghìn, nhưng nếu thắng được hai hoặc ba ván cờ thì đã có thể kiếm được bốn hoặc sáu chục nghìn! Mà làm sao Phước, “Độc cô cầu bại” của khu vực công viên, lại không thắng được nhỉ? Trong vòng hơn nửa năm, ngày nào người ấy cũng đến, cũng chơi cờ và cũng đều thua. Cho đến một hôm, người ấy nói với Phước rằng:

– Nước cờ của anh cao quá, tôi đánh mãi mà vẫn không thắng được. Nay có lẽ phải về nghiên cứu thêm, hẹn dịp khác gặp lại.

Từ đó người ấy không lần nào trở lại nữa, và Phước cũng ngày càng “Độc cô” hơn. Nhiều lúc nhớ lại, Phước cứ tiếc mãi, phải chi thỉnh thoảng mình nhường cho vài ba ván để “giữ khách” thì có lẽ cái “kho báu trời cho ấy” đã không vỗ cánh bay đi. Tiếc thì tiếc vậy, nhưng thật lòng Phước vẫn nghĩ rằng không thể nào mà nhường được, bởi đánh cờ cũng như cầm quân ra trận, đã đánh là phải quyết thắng.

Xuân năm ấy, thành phố tổ chức giải cờ tướng mở rộng có sự tham gia của nhiều danh thủ trong cả nước. Phước đăng ký thi đấu, vượt qua vòng loại vào đến trận tứ kết. Giữa lúc Phước đang tràn đầy khí thế thì gặp phải một danh thủ cấp kiện tướng quốc gia đến từ thành phố Hoa Phượng và bị anh ta hạ nốc ao hai ván trắng! Thế là tan tành giấc mộng kỳ vương bấy lâu ấp ủ… Càng nghĩ Phước càng thấy thấm thía lời dạy của người xưa: “Người giỏi còn có kẻ khác giỏi hơn”.

Chiều mồng bốn Tết, Phước đến trung tâm văn hóa thành phố xem trận chung kết. Đây là trận đấu hứa hẹn nhiều sôi nổi, được giới chơi cờ háo hức chờ đợi.

Một trong hai đối thủ chính là người đã thắng Phước trong trận tứ kết, còn người kia thì Phước chỉ nghe tiếng mà chưa hề biết mặt. Khi trận cờ khai cuộc, Phước như không còn tin ở mắt mình, người kia không phải lai xa lạ mà chính là người đã thua Phước liểng xiểng trong suốt sáu, bảy tháng trước. Vậy mà anh ta lại vào đến tận trận chung kết, thật là kỳ lạ. Ván cờ này được ban tổ chức minh họa thành ván cờ người, khí thế rất là sôi động. Cờ xí bay rợp trời, tiếng trống trận dồn dập, tiếng quân hò reo di chuyển, trông chẳng khác gì một trận đánh thời xưa. Sau gần một giờ đồng hồ quần thảo, thế trận đi dần vào tàn cục. Mỗi bên còn một xe, một pháo và một mã, nhưng bên đỏ, do người chơi cờ với Phước cầm quân, nhờ dám mạo hiểm phế một quân Pháo nên đã giành được thế thượng phong, cuối cùng chiếu bí đối phương với sát thế “đơn Xa, Mã điền hãm thượng tướng”. Đây là một ván cờ quá độc đáo, khiến Phước hoàn toàn tâm phục khẩu phục. Nhưng có điều làm Phước suy nghĩ mãi mà vẫn không nghĩ ra là tại sao một người cao cờ như người ấy hoàn toàn có khả năng chấp nửa Mã hoặc ba nước tiên mà lại…

Nhân buổi liên hoan kết thúc giải dành cho những người từ vòng tứ kết trở lên, Phước không kìm được thắc mắc, kẻo người ấy ra một góc rồi ngại ngùng hỏi:

– Vì sao anh lại thả tôi trong suốt một thời gian dài như vậy?
– Có gì đâu – Người ấy cười hì hì, cầm tay Phước nói nhỏ – Một lần tôi mua của anh ba tờ vé số, may mắn trúng được độc đắc, định biếu anh mười triệu nhưng lại sợ ồn ào, thành ra cứ phải đưa từ từ như vậy. Đợi cho Phước bớt há hốc mồm vì ngạc nhiên, người ấy cười cười nói tiếp: Vả lại, tôi cũng thích phong cách đánh cờ của anh. Nếu chịu khó nghiên cứu thêm, anh sẽ là một kỳ thủ có hạng!

Kể từ ấy, người ta không còn thấy Phước chơi cờ nữa. Nếu có ai hỏi, anh chỉ cười cười trả lời: “Đang nghiên cứu”…